ايماقتار • 12 تامىز، 2021

شالعايدان كەلىپ ءشوپ شابىسقان شاراپاتشىل اعايىنعا زور العىس

63 رەت كورسەتىلدى

بيىل ىندەتتىڭ قىرسىعىمەن قاباتتاسىپ، دالامىزدى قۋاڭشىلىق جايلاپ، ەل اجەپتاۋىر ابىگەر بولدى. وسىنداي قيىن شاقتا ءتورت ت ۇلىگىنە جەمشوپ تاپپاي تارىققان جۇرتقا ەلىمىزدىڭ تۇس-تۇسىنان كومەك قولىن سوزعان اعايىننىڭ اۋىزبىرلىگى ءبارىمىزدى ءسۇيسىنتتى. يگى ءىس جالعاسىن تاۋىپ، وزگە وڭىرلەردەن پاۆلودار وبلىسىنا كەلگەن ەرىكتىلەر مال ازىعىن ازىرلەۋگە اتسالىسىپ جاتىر. قازىرگى كەزدە ولار ءبىزدىڭ وڭىردەگى ۋسپەن اۋدانىندا 3 مىڭ گەكتار جەردىڭ ءشوبىن شابۋدا.

«پاۆلودار ءوڭىرىنىڭ دالاسى جاسىل شوپكە تولى. وڭتۇستىككە دە، باتىسقا دا جەتكىزسەك، ءشوپ جەتەدى. سۋى مول، كۇندە جاڭبىر. بۇل جەردەن 5-10 مىڭ ۆاگون ءشوپ جيناۋعا بولادى. بۇل جاقتىڭ مالى توق، ءشوبى دە، سۋى دا مول. ءبىز ارال مەن ماڭعىستاۋدىڭ مالى قىرىلىپ قالماس ءۇشىن ءشوپ جيناۋعا كەلگەن بەتىمىز ەدى»، دەيدى ەرىكتى قۇرمەت تالاپقازى.

مۇنداعى ءبىر ماسەلە ءشوپتىڭ سولتۇستىكتەن باتىستاعى ەلگە جەتۋىندە عوي. ەرىكتىلەرگە ەلىمىزدىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى مەن «قازاقستان تەمىرجولى» ۇق» اق ۆاگون جاعىنان قولداۋ كورسەتۋگە ءازىر ەكەن.

«قىسقى ءشوپ قورىن جيناۋ بو­يىنشا ماي، اقتوعاي، تەرەڭكول جانە اققۋلى اۋداندارىنداعى ورمان شارۋاشىلىقتارى اۋماعىنان جالپى كولەمى 7،5 مىڭ گەكتار جەر ءبولىندى. بۇل قوسىمشا 12 مىڭ توننا ءشوپ دايىن­داۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. جانە دە 211 مىڭ گەكتار پايدالانىلماي تۇرعان جەر ۋچاسكەلەرىنەن 80 مىڭ توننا ءشوپ ازىرلەۋگە جاعداي جاسالۋدا. ەر­تىس وزەنى جايىلماسىنداعى 56،4 مىڭ گەكتار جەردەن تۇرعىندار ءۇشىن 85 مىڭ توننادان اسا مال ازىعى ازىرلەنۋدە»، دەيدى اۋىل شارۋا­شى­لىعى باسقارماسى­نىڭ باسشىسى نۇربولات ماقاشەۆ.

جازعى ماۋسىمدا ءشوپ شابۋ، جيناۋ، جەمشوپ دايىنداۋ ناۋ­قا­نىنا 4 مىڭ توننا ديزەل وتىنى بولىنگەن. ءليترىنىڭ باعاسى – 164 تەڭگە. قازىرگى كۇنى ەلىمىزدە 1 قازاننان باستاپ مال ازىعىن ازىرلەۋدەگى شىعىنداردى سۋبسيديالاۋ ءىسى دە قاراستىرىلعان. بۇل ماقساتقا 2،5 ملرد تەڭگە قاراجات بولىنبەك. وتىنىشتەردى قابىلداۋ 5 تامىزدان باستالدى.

ال مال ازىعىن دايىنداۋ ءۇشىن جەلەزين، ەرتىس، تەرەڭكول، ۋسپەن جانە شارباقتى اۋدان­دا­رىنىڭ شارۋا­شى­لىقتارىمەن «ازىق-ت ۇلىك كەلىسىمشارت كورپوراتسياسى» ۇك» اق-نا 60 مىڭ توننا ارپا تاپسىرۋ جونىندە كەلىسىلگەن. قورداعى ارپا قىسقى ماۋسىمدا تۇرعىندارعا ساتىلادى.

جوسپار بويىنشا باياناۋىل اۋدانىندا دا 270 مىڭ گەكتار جەردەن 100 مىڭ توننا مال ازىعىن دايىنداۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. مىسالى، تەرەڭكول اۋدانىندا 97،5 مىڭ توننا ءشوپ، 115،9 مىڭ توننا پىشەن، 22،5 مىڭ توننا سۇرلەم، 29،8 مىڭ توننا قۇراما جەم دايىنداۋ جوسپارلانعان. اۋدانداعى «اگرو-دامۋ» جشس-ىندە قىسقى مال ازىعى ءۇشىن 30 مىڭ توننادان اسا جەمشوپ قاجەت بولسا، سەرىكتەستىككە قاراستى اۋماق­­تاعى شابىندىقتاردىڭ ونىم­دىلىگى – گەكتارىنا 5-8 تسەنتنەر. شارۋا­شى­لىقتىڭ ماشينا-تراكتور پار­كىندە تەحنيكا جەتكىلىكتى. قا­زىر سۇرلەم دايىنداۋ ءۇشىن جۇگەرى ورۋ باستالادى.

ال استىقتى ايماق سانالاتىن ەرتىس اۋدانىنىڭ اكىمى ايان بەي­سە­­كيننىڭ مالىمەتىنشە، بيىل 300 مىڭ گەكتارعا جۋىق ال­قاپ­تان ءونىم جينالماق.

«بۇل ساننىڭ 224 مىڭ گەكتارى – ءداندى داقىلدار، 45 مىڭ گەكتاردان استامى – مايلى جانە ازىق داقىلدارى. مىسالى، «تري ك» شارۋا قوجالىعىندا 400 گەكتاردان كۇنباعىس، 250 گەكتاردان جۇگەرى جيناماق. باسقا دا شارۋا قوجالىقتارىن ارالاپ، ديقاندارمەن كەزدەستىك. ءونىم جيناۋعا جاقسى بولجامدار جاسالۋدا»، دەيدى اۋدان اكىمى.

اۋداندا ەگىن جيناۋعا جۇمىل­دىرىلاتىن 1 070 تەحنيكا بار، 565-ءى استىق جينايتىن كومبايندار. سونىمەن قاتار اقسۋ قالاسىنا قاراستى دوس­تىق اۋىلدىق اۋماعىندا «شى­عىس-اليانس» جشس ينۆەستيتسيا ناتيجەسىندە بيداي جانە قارا­قۇمىق القاپتارىن كو­بەيت­كەن. اۋىلدىق اۋماقتان 1 500 گەكتار جەردى جالعا العان شارۋاشىلىق بيىل ونىڭ 450-ىنە بيداي، 90 گەكتارىنا قارا­قۇمىق ەگىپتى. سۋارمالى جەر­لەردى كەڭەيتۋ باعدارلاماسى ايا­سىندا ينفراقۇرىلىمدار تار­تىلعان. بيىل تاجىريبە رەتىندە بيدايدىڭ «استانا»، «تەمپ» اتا­لاتىن قاراقۇمىق تۇقىمى ەگىلگەن. قىركۇيەكتىڭ سوڭىنا قا­راي ءونىم جينالادى.

سونداي-اق وڭىردەگى «اق­توعاي-اگرو» جشس-ءنىڭ يەلى­گىندە 3 مىڭ گەكتار سۋارمالى جەر بار. كاسىپورىننىڭ باس ينجەنەرى ۆيكتور دۋبوۆيتسكيدىڭ ءمالى-مەتىنشە، بىلتىر 300 گەكتار سۋارمالى القاپ ىسكە قوسىلعان. بيىل 1 100 گەكتار سۋارمالى جەرگە كارتوپ، 250 گەكتارعا ءسابىز، 900 گەكتارعا جۇگەرى، 200 گەكتارعا جوڭىشقا ەگىلسە، 5 مىڭ گەكتار بيداي القابى تابيعي جولمەن ءوسىپ-ونۋدە.

«سۋارمالى القاپ ءتيىمدى. كادىمگى جۇگەرىنىڭ 1 گەكتارىنان 50-80 تسەنتنەر ءونىم الساڭىز، سۋار­­مالى القاپتان 150-500 تسەنت­نەر جيناۋعا مۇمكىندىك بار. كارتوپ تا جەتەدى. كارتوپتىڭ 9 ءتۇرىن وسىرۋدەمىز. ايدىڭ سوڭىنا قا­راي دۇكەندەرگە تۇسەدى. سوڭعى ۇلگى­دەگى قوندىرعىلارمەن جاب­دىق­­­تالعان جالپى سىيىم­دى­لى­عى 42 مىڭ توننالىق قوي­ما جۇ­­مىس ىستەيدى»، دەيدى ۆ.دۋبوۆيتس­كي.

بۇل كۇندەرى وڭىرىمىزدە 70 مىڭ گەكتار كولەمىندە سۋارمالى القاپ بار. 2022 جىلعا دەيىن سۋارىلاتىن ەگىستىكتەردىڭ كولە­مىن 140 مىڭ گەكتارعا جەت­كىزۋ جوسپارلانۋدا. شارۋا­شىلىقتاردىڭ يەلىگىندەگى سۋار­ما­لى القاپتاردىڭ 17 669 گەكتارىنا جەمشوپ داقىلدارى ەگىلسە، 12 مىڭ گەكتاردان استام القاپتا كارتوپ، 11 981 گەكتارىن­دا استىق وسىرىلەدى.

ۆ.دۋبوۆيتسكيدىڭ ايتۋىنشا، كوكونىس القابىن ءارتا­راپتاندىرۋ ماقساتىندا بيىل 540 گەكتارعا سۋپەر ەليتالى بيداي، 180 گەك­تارعا ارپا، 181 گەكتارعا جۇ­گەرى جانە 262 گەكتارعا راپس سەبىلگەن. شارۋا­شىلىقتا تاۋارلى ءسۇت فەر­ماسىنىڭ قۇرىلىسى جۇر­گىزىلۋدە.

«باستىسى – مال ازىعى جەت­كىلىكتى. ءسۇتتىڭ ونىمدىلىگىن ارت­تىرۋ سيىرلارعا بەرىلەتىن ازىققا بايلانىستى. مالدىڭ جەم-ازىعى ساپالى بولسا، ءار سيىردان تاۋلىگىنە 20 ليتردەن اسا ءسۇت الۋعا بولادى»، دەيدى «اقتوعاي-اگرو» جشس باس ينجەنەرى.

ال وبلىستىق كاسىپكەرلىك جانە يندۋستريالىق-يننو­ۆا­تسيالىق دا­مۋ باسقار­ماسىنىڭ مالى­مە­تىنشە، وڭىردە كارتوپ پەن ءسابىزدىڭ باعاسى تۇراقتى. ەرتە پىسەتىن تۇرلەرى دۇكەندەرگە دە جەتتى. تامىزدىڭ سوڭىندا جيىن-تەرىم باستالادى. بيىل وبلىستا 563 مىڭ توننا كارتوپ، 198 مىڭ توننا ءسابىز جينالماق. ەرتە پىسەتىن كوكونىستەردى اقسۋ قالاسى اۋىلدىق اۋماعىنداعى، پاۆلودار اۋدانىنداعى شارۋا­شى­لىقتار وسىرۋدە. قازىر ولار ونىمدەردى جيناۋعا كىرىس­كەن. ءونىم جينالعاننان كەيىن تۇراقتاندىرۋ قورىنا جونەل­تىلەدى.

اۋدانداعى ەرتە پىسەتىن كار­توپ، ءسابىز، كوكونىس وسىرەتىن شار­­ۋا­­­شىلىقتار قازىر ونىمدەرىن جيناي باستادى. مىسالى، ءبىر عانا چەرنوياركا اۋىل­دىق اۋماعىندا 137 شارۋا قوجا­لى­عى تىركەلسە، 98-ءى – «چەر­نويار­سكي-2017» الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىك كورپوراتسياسىنىڭ قۇ­رامىندا. بيىل دا 2 مىڭ گەك­­تارعا ءسابىز، 600 گەكتارعا جۋىق كارتوپ، 100 گەكتارداي قى­­­زىلشا، 70 گەكتارعا پياز جانە 15 گەكتارعا ورامجاپىراق ەگىل­­گەن. القاپتارداعى كار­توپ­تىڭ ونىمدىلىگى – گەكتارىنا 250 تسەنت­نەر، كوكونىس – 280 تسەنتنەر. قويمالار دا دايىن.

جالپى، وڭىردە بيىل جينالاتىن ءشوپتىڭ كولەمىن 911 مىڭ توننادان 1،5 ملن تونناعا دەيىن ارتتىرۋ جوسپارلانعان. قازىرگى كۇندەرى ءوڭىر اۋماعىندا 532،4 مىڭ توننا ءشوپ ازىرلەنگەن. ءشوپ­تىڭ شىعىمدىلىعى ورتاشا ەسەپ­پەن گەكتارىنا 6 تسەنتنەر، ال وزەن جاعالاۋىنداعى توعاي ءشوبىنىڭ ونىمدىلىگى 16،1 تسەنتنەرگە تەڭ.

سوڭعى جاڭالىقتار

جەكپە-جەكسىز وتكەن العاشقى جىل

كاسىپقوي بوكس • بۇگىن، 09:08

«دينامودان» جەڭىلدى

حوككەي • بۇگىن، 07:34

كرەاتيۆتى كىتاپ دۇكەنى

ايماقتار • بۇگىن، 07:33

جانبوتا جاراپ تۇر

سپورت • بۇگىن، 07:27

اقىن تۇتىنعان كەسە

تاريح • بۇگىن، 07:24

ۇلى جامبىل مۇراسى ۇلىقتالدى

رۋحانيات • بۇگىن، 00:33

ۇقساس جاڭالىقتار