قازاقستان • 05 تامىز، 2021

ينتەرنەتسىز تسيفرلانۋ: قىزمەتتى ونلاين تۇتىنۋ كوڭىلدەن شىعا ما؟

457 رەت كورسەتىلدى

سمارتفونداعى ينتەرنەت قارقىنى كورسەتكىشى ە-دەن H-قا ارەڭ اۋىساتىنىن، تاريف بىتكەننىڭ ءتيىمسىز، اقشا سورعىشقا اينالعانىن، اۋىلداردىڭ ءالى 2000 جىلداردىڭ ارعى جاعىندا قالىپ كەتكەنىن بىلاي قويا تۇرساق، بىزدە قىزمەتتەردى ونلاين تۇتىنۋ ءوسىپ جاتىر ەكەن. جاپپاي تسيفرلاندىرۋ باستالعالى اپەلتەك-تاپەلتەك كۇيىمىزدە تاكسي، تاماق، ويىن-ساۋىق – بارلىعىن تەلەفون ارقىلى تولەي باستادىق. ارا-تۇرا قالتامىزعا اقشا سالمايتىنىمىزدى ايتىپ ماقتانىپ تا الامىز.

كاسىپكەرلەرگە egov ءتيىمدى

قاي سالادا بولسا دا ەلدە ماقتا­نىش ەتەرلىك ءبىر جەتىستىك تابىلۋى اجەپتاۋىر قۋانىش. ونى ايتاسىز، قازىر ءتىپتى كولىك جۇرگىزۋ كۋالىگىن دە ۇيگە تاستاپ كەتۋگە، يپوتەكانى ونلاين راسىمدەپ الۋعا بولادى.
قىزمەتتەردىڭ وفلايننان ونلاينعا كوشۋى كاسىپكەرلەر ءۇشىن دە ءتيىمدى بولىپ تۇرعان سىڭايلى. سوڭعى ۋاقىتتا كاسىپورىندار ونلاين تۇردە تىركەلۋدى قولايلى كورە باستاعان. ۇسىنىلىپ وتىرعان سانايعاقتار وسىنى كورسەتەدى. 2021 جىلدىڭ العاشقى جارتىسىندا 500 مىڭعا جۋىق زاڭدى تۇلعا تىركەلىپتى. ناقتىلاپ ايتار بولساق، جارتى جىلدىڭ وزىندە 469،9 مىڭ كاسىپورىن تىركەلگەن. بۇل بىلتىردىڭ تاپ وسى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 3،8 پايىزعا كوپ ەكەن. مۇنداي دەرەكتى ۇسىنعان Ranking پورتالىنىڭ حابارلاۋىنشا، زاڭدى تۇلعالاردىڭ تىركەلۋى وسىمەن ونىنشى جىل قاتارىنان ءوسىم كورسەتىپ وتىر.
قارجىلىق ەمەس ۇيىمدار جانە اكتسيونەرلىك قوعام تۇرىندەگى قارجىلىق مەكەمەلەر، سونداي-اق مەملەكەتتىك كاسىپورىندار «ازاماتتارعا ارنالعان ۇكىمەت» (حقو) ارقىلى تىركەلسە، جەكە كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرى تىركەلۋدى egov.kz ارقىلى جۇزەگە اسىرادى.
ارنايى قوعامدىق مونيتورينگ دەرە­گىنشە، زاڭدى تۇلعالاردى جانە ولاردىڭ فيليالى مەن وكىلدىكتەرىن مەملەكەتتىك جانە ەسەپتىك تىركەۋگە الۋ قىزمەتى 62 مەم­لەكەتتىك قىزمەتتىڭ ىشىندە 27-ورىن العان. ساۋالداماعا قاتىسقان 147 رەسپوندەنت وسى­لاي باعالاپتى. 147 ادامنىڭ 20 پايى­زى قىزمەتتى حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتا­­لىعىنا بارىپ، قاعاز جۇزىندە العانىن ايت­سا، 80 پايىزى قىزمەتتى «ەلەكتروندى ۇكى­مەت» پورتالى ارقىلى ونلاين راسىمدەگەن. ونلاين ۇسىنىلعان قىزمەتكە بەرىلگەن باعا دا وفلاين قىزمەت باعاسىنان تاۋىرلەۋ – 4،66 بالل/4،6 بالل.
دەگەنمەن قىزمەتتى ونلاين تۇتىنۋ كەزىن­دە ءتۇرلى ىركىلىس پەن قيىندىق تا تۋىن­داماي قويمايدى. ەكشەپ ايتار بولساق ولار­دىڭ ۇزىن-سونار تىزبەسى مىناداي: تولەم بويىنشا تۋىندايتىن پروبلەما; اقپاراتتى كۇتۋ تىم ۇزاققا سوزىلادى; سايت تەجەلىپ قالا بەرەدى، تەحنيكالىق قاتە ءجيى كەتەدى; Call-ورتالىق قوڭىراۋعا جاۋاپ بەرمەيدى; ەتسق-نى الۋ قيىن; قۇجاتتا كورسەتىلگەن ادام ەسىمدەرى مەن فاميليالارىن قاتە جازىپ قويادى; مامانداردىڭ جۇمىس ساپاسىن كو­تەرۋ كەرەك: ساۋاتتىلىعىن، سىپايىلىعىن، جىل­دامدىعىن; حقو-نى كوبەيتۋ قاجەت.
ارينە، مۇنىڭ ءبارى ۋاقىت وتە كەلە شە­­­­شىمىن تاباتىن كۇرمەۋلەر. ال ازامات­تار­­­دىڭ ونلاين قىزمەتتەرگە مويىن بۇرا باس­­تاۋى العا باسۋدىڭ ءبىر بەلگىسى شىعار. مەم­­­لەكەتتىك ورگاندار حالىق شاعىمىنان قو­رى­تىندى شىعارىپ، قاتەلىكتەردى دەر ۋاقى­­­تىندا جوندەپ وتىرسا، كەلەر جىلى ونلاين تىركەلەتىن جانە جۇمىسىنا قاتىستى قىز­مەتتەردى ونلاين تۇتىناتىن زاڭدى تۇل­عا­­­لاردىڭ كوبەيە تۇسەرى ءسوزسىز.

سان ەمەس، ساپا ماڭىزدى

تسيفرلىق دامۋ، يننوۆاتسيالار جانە اەرو­عارىش ونەركاسىبى ءمينيسترى باعدات مۋ­سين قىزمەتتەردى ونلاينعا كوشىرۋ كەزىندە سان ەمەس، ساپاعا ءمان بەرۋ كەرەك ەكەنىن ايتادى. بۇل تۋرالى ول ۋكراينالىق MC.today ونلاين-باسىلىمىنا بەرگەن سۇحباتىندا تار­قاتا ايتىپتى.
ء«بىر ۋاقىتتا 400 اقپاراتتىق جۇيەنى قاي­تا جاساۋ نەمەسە ينتەگراتسيالاۋ مۇمكىن ەمەس. سوندىقتان بيزنەس-پروتسەستەردىڭ ناق­تى ارحيتەكتۋراسىن قۇرۋىمىز كەرەك. كەي­بىر انىقتامالار باسقا ءبىر انىقتامانى الۋ ءۇشىن كەرەك. مۇنىڭ ەش ءمانى جوق، قازىر وسىن­دايلاردى وزگەرتۋمەن اينالىسىپ جاتىرمىز»، دەيدى.
ونىڭ ايتۋىنشا، قازىر قازاقستان ەلەكتروندى ۇكىمەتتى دامىتۋ دەڭگەيى بويىنشا بۇۇ رەيتينگىندە 29-ورىندا تۇر. دەگەنمەن وسىناۋ ىرگەلى جۇمىستى باستاۋدىڭ اسا قيىن­عا سوققانىن ايتادى.
«ادەپكىدە كەيبىر مەملەكەتتىك ورگاندار بۇعان نەمقۇرايدى قارادى. سايتتا ونلاين قىزمەت باتىرماسىن ەنگىزە سالدى. الايدا ادامدار قىزمەتتى الۋ ءۇشىن باياعىداي قىز­مەت كورسەتۋ ورتالىقتارىندا سابىلىپ جۇر­گەن ەدى. قىزمەتتەردى اۆتوماتتاندىرۋدى بىرقاتار ورگان باسشىسى قابىلداي العان جوق. ءسويتىپ بۇكىل پروتسەستى ۇكىمەت باسشىسى تىكەلەي ءوز باقىلاۋىنا الدى. ول كەزدە ساپا تۋرالى ويلاۋ مۇمكىن بولعان جوق. مەيلىنشە بوس كەڭىستىكتى يگەرگىمىز كەلدى»، دەيدى مينيستر.
ءمۋسيننىڭ ايتۋىنشا، 2025 جىلعا تامان كوپتەگەن مەملەكەتتىك قىزمەت بەس مينۋت ىشىندە ۇسىنىلادى. «مينيستر رەتىندە مە­نىڭ الدىمدا اسا ايتۋلى مىندەتتەر تۇر. ماسەلەن، قولدانۋشىلارعا ىڭعايلى جۇيە ۇسى­ناتىن GovTech پلاتفورماسىن دايىنداپ جاتىرمىز. مىسالى، قازىر ەمحانالاردا مەدقىزمەتكەر بىرنەشە اقپاراتتىق جۇيەنى پايدالانادى: ءبىر مالىمەتتى بىرنەشە بازاعا ەنگىزۋگە ءماجبۇر بولادى. ءسويتىپ ناۋقاستىڭ دەرەكتەرى ءارتۇرلى بازادا قايتالانىپ كە­تەدى. ال بۇكىل پروتسەسس ءبىر جۇيەدە ىسكە اسىپ جاتۋى ءتيىس. سونداي-اق قازىرگى سەرۆيس­تەر­­دى قايتا قاراپ جاتىرمىز. بىلتىر 18 انىق­تامانى جويدىق. بۇدان بىلاي مەمورگاندار ونداي انىقتامالاردى (مىسالى، جىلجىمايتىن م ۇلىك تۋرالى) سۇراماۋى كەرەك. ورگان باسشىلىعى ازاماتتىڭ جسن-ى ارقى­لى بازادان ءوزى قاراپ، تەكسەرە سالۋى قاجەت»، دەيدى ۆەدومستۆو باسشىسى.

قانداي قىزمەتتەر وڭايلاتىلماق؟

«ازاماتتارعا ارنالعان ۇكىمەت» اق باس­قارما توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسا­رى ءسۇيىنىش ءابدىلديننىڭ ايتۋىنشا، جاقىن ارادا بىر­قاتار ونلاين قىزمەتتى الۋ جەڭىلدەيدى. سو­نىڭ ىشىندە ەتسق-نى الۋ دا بار.
– بىلتىر 4،8 ملن ادام ەتسق الۋ ءۇشىن كەلگەن. بۇل بۇكىل ءوتىنىشتىڭ 30 پايىزىن قۇ­رايدى. قازىر مينيسترلىك ««ۇلتتىق اقپا­راتتىق تەحنولوگيالار» اق-مەن بىرلەسىپ بۇلت­­تى ەتسق-نى ەنگىزۋدى ويلاستىرۋدا. سو­نىڭ ارقاسىندا ەلەكتروندى تسيفرلى قول­تاڭبانى الۋ پروتسەسى ءبىرشاما وڭايلا­تى­لادى. سونىمەن قاتار ماۋسىمنان باستاپ بىر­قاتار وڭىردە اۆتوكولىك يەلەرىنە ساقتان­دىرۋ قىزمەتىن ۇسىنۋ بويىنشا قاناتقاقتى جوبا باستالدى، – دەيدى ول.
تاعى ءبىر جاڭالىق – جاقىن ارادا الەۋ­مەتتىك تولەمدى راسىمدەۋ ءۇشىن «تۇراقتى تىر­­­كەۋ­دە تۇرۋ كەرەك» دەيتىن تالاپ الىنىپ تاس­­تالماق. ياعني بۇل ماسەلە بويىنشا ازا­مات ەل­دەگى كەز كەلگەن حقو-عا بارا الا­دى. وسى جە­­ڭىلدىك اياسىندا ەل ازاماتتارى: بالا تۋعانى جانە ونىڭ كۇتىمى ءۇشىن، جۇك­تى­­لى­گىنە جانە بوسانۋىنا بايلانىستى تابى­سىنان ايىرىلعانى ءۇشىن; جاڭا تۋعان ءسا­بي­دى اسىراپ العانى جانە بالانىڭ ءبىر جاس­­قا دەيىنگى كۇتىمىنە بايلانىستى تا­بى­­سى­نان ايىرىلعانى ءۇشىن تۇرعىلىقتى جە­­­رىنە قاراماستان كەز كەلگەن حقو-عا بارىپ جاردەماقى راسىمدەۋگە قۇقىلى. وزگە تولەم بويىنشا ءدال وسىنداي وزگەرىس جىل سوڭىنا دەيىن ەنگىزىلمەك.
ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتا «ازاماتتارعا ارنالعان ۇكىمەت» الەۋمەتتىك سالاعا قاتىستى 815 042 قىزمەت كورسەتكەن. جالپى، قازىرگى ۋاقىتتا «ازاماتتارعا ارنالعان ۇكىمەت» بازاسىندا قىزمەتتىڭ 659 ءتۇرى بار. بەس جىلدا ەل تۇرعىندارى 150 ملن-نان اسا قىزمەت العان. وڭىرلەردەگى 17 فيليالدا 22 مىڭ مامان جۇمىس اتقارۋدا.
رەسمي دەرەككە ءمان بەرسەك، 2020 جىلدىڭ باسىندا مەملەكەتتىك قىزمەتتەردىڭ 82 پايىزى اۆتوماتتاندىرىلىپتى. توتەنشە جاعداي ەن­گىزىلگەن سوڭ قىزمەتتى ونلاين الۋ ءۇش ەسە ارتقان. ۇكىمەت بيىل اۆتوماتتاندىرۋ ۇلەسىن 93 پا­يىزعا جەتكىزەمىز دەپ قۇلشىنىپ وتىر. ءبارى دۇرىس-اق. ب.ءمۋسيننىڭ ايتقاندارى دا كوز جۇمدىرىپ، اۋىز اشتىرادى. نەگىزى دۇ­رىس باعىتتا كەلەمىز. بىراق وسىنشاما ونلاين قىزمەتتى تۇتىنۋ ءۇشىن دە ءتاۋىر ينتەرنەت كەرەك ەكەنىن ۇمىتپاعان ءجون سەكىلدى. اۋىل-ايماق تۇرماق، قالانىڭ قاق ورتاسى دا كەيدە جىلدام ينتەرنەتكە قول جەتكىزە الماي قور بولىپ تۇرادى. ەگەر ينتەرنەت جەتىلمەي، بىراق قىزمەتتەردى تسيفرلاندىرۋ تۋرالى قور بولىپ جەتىستىكتەر لەگى ايتىلا بەرەر بولسا، بۇل بارا-بارا كۇلكى، كۇلكى بولعاندا دا اششى كۇلكى تۋدىراتىن وقيعاعا اينالۋى بەك مۇمكىن.

سوڭعى جاڭالىقتار

ەڭبەكپەن ەسەيگەن ەر

قازاقستان • كەشە

بەيتانىس ساعىنىش

الەم • كەشە

جالعىزدىق ارالى

كينو • كەشە

ەلوردادا قار جاۋادى

قازاقستان • كەشە

بۇگىن ماشينا جاساۋ كۇنى

قازاقستان • كەشە

سقو-دا جۇك كولىگى جىلۋ قۇبىرىنا سوعىلدى

ايماقتار • 25 قىركۇيەك، 2021

ۇقساس جاڭالىقتار