قوعام • 11 قاڭتار, 2014

«مىڭجىلدىقتىڭ پروبلەماسىن» شەشتى

454 رەت
كورسەتىلدى
2 مين
وقۋ ءۇشىن

ونى جۇزەگە اسىرعان قازاقتىڭ ايتۋلى عالىمى, اكادەميك مۇحتارباي وتەلباەۆ

ەلورداداعى ەۇۋ-دىڭ ەۋرازيالىق ماتەماتيكا ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى مۇحتارباي وتەلباەۆ «نوۆە-ستوكس تەڭدەۋلەرىنىڭ مىقتى شەشىمىنىڭ بولۋى» اتتى ەڭبەگىن اياقتاپ, ونى عىلىمي باسىلىمدا جاريالادى. وندا عالىمنىڭ التىنشى ماتەماتيكالىق «مىڭجىلدىقتار پروبلەماسىنىڭ» ەكىنشى ەسەبىن شەشكەنى جان-جاقتى دايەكتەلگەن.

ونى جۇزەگە اسىرعان قازاقتىڭ ايتۋلى عالىمى, اكادەميك مۇحتارباي وتەلباەۆ

ەلورداداعى ەۇۋ-دىڭ ەۋرازيالىق ماتەماتيكا ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى مۇحتارباي وتەلباەۆ «نوۆە-ستوكس تەڭدەۋلەرىنىڭ مىقتى شەشىمىنىڭ بولۋى» اتتى ەڭبەگىن اياقتاپ, ونى عىلىمي باسىلىمدا جاريالادى. وندا عالىمنىڭ التىنشى ماتەماتيكالىق «مىڭجىلدىقتار پروبلەماسىنىڭ» ەكىنشى ەسەبىن شەشكەنى جان-جاقتى دايەكتەلگەن.

بۇل ەڭبەكتىڭ ماڭىزدىلىعى, اتالمىش ماسەلە «مىڭجىلدىقتىڭ پروبلەماسى» دەلىنىپ كەلگەن ەڭ كۇردەلى 7 ماتەماتيكالىق ەسەپتەردىڭ قاتارىنا ەنگەندىگىندە جاتىر. اتاپ وتەتىن جايت, وسى پروبلەمالاردىڭ ارقايسىسىن شەشۋدە كلەي ماتەماتيكالىق ينستيتۋتى 2000 جىلدىڭ باسىندا 1 ميلليون اقش دوللارىن بايگەگە تىككەن بولاتىن. قازىرگى تاڭدا مىڭجىلدىقتىڭ جەتى پروبلەماسىنىڭ تەك بىرەۋى عانا (گيپوتەزا پۋانكارە) شەشىمىن تاپقان. ونىڭ يەسى – گريگوري پەرەلمان ەدى. ول وسى جاڭالىق ءۇشىن فيلدسوۆسكي سىيلىعىنا يە بولعان.

مۇحتارباي وتەلباەۆتىڭ تولىق ماقالاسى «ماتەماتيكا جۋرنالىنىڭ» 2013 جىلعى №4 سانىندا (http://www.math.kz/index.php/ru/) جارىق كوردى. ەسكە سالا كەتەيىك, اۆتوردىڭ عىلىمي قىزىعۋشىلىق سالاسىنا فۋنكتسيونالدىق اناليز جانە ونىڭ قولدانىستارى, ديففەرەنتسيالدىق وپەراتورلاردىڭ سپەكترلىك جانە فۋنكتسيونالدىق كەڭىستىك تەورياسى, ەسەپتەۋ ماتەماتيكاسى, شەكارالىق ەسەپتەردىڭ جالپى تەورياسى كىرەدى.

اكادەميك – 2002-2003 پەن 2004-2005 جىلدارى «التىن ادام» بايقاۋىندا «عىلىم» نوميناتسياسى بويىنشا «جىل ادامى», «جىلدىڭ عىلىمي قايراتكەرى» اتاقتارىن يەلەنگەن. عىلىم مەن تەحنيكانىڭ دامۋىنا ەلەۋلى ۇلەس قوسقان عالىمدار مەن ماماندارعا ارنالعان مەملەكەتتىك عىلىمي ستيپەنديانىڭ دا, سونىمەن بىرگە, «عىلىم مەن تەحنولوگيالار» نوميناتسياسى بويىنشا ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق ۇيىمى, وتانىمىزدىڭ ەڭ جوعارى اتاعى سانالاتىن عىلىم مەن تەحنيكا سالاسىنداعى مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ دا لاۋرەاتى.

سۇلەيمەن مامەت,

«ەگەمەن قازاقستان».

 

سوڭعى جاڭالىقتار

قايتارىلعان اكتيۆتىڭ يگىلىگى

ايماقتار • بۇگىن, 08:40