(«پيك – كۇرمەۋى كۇردەلى كووپەراتيۆ», «ەگەمەن قازاقستان»,
26 جەلتوقسان, 2013 جىل)
ءار وتباسى ءۇشىن تۇرعىن ءۇيدىڭ جايلىلىعى قاجەت. بۇگىنگى جاڭارعان داۋىردە سالىنعانىنا 40-50 جىلعا تاياعان ەسكى ۇيلەر تۋرالى ءدال بۇلاي دەي المايسىڭ. نەگە؟ مۇنىڭ ناقتى بىرنەشە سەبەبى «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىندە «پيك – كۇرمەۋى كۇردەلى كووپەراتيۆ» دەگەن ساراپتامالىق ماقالادا تالداندى.
* جازىلعان جايدىڭ جاڭعىرىعى
(«پيك – كۇرمەۋى كۇردەلى كووپەراتيۆ», «ەگەمەن قازاقستان»,
26 جەلتوقسان, 2013 جىل)
ءار وتباسى ءۇشىن تۇرعىن ءۇيدىڭ جايلىلىعى قاجەت. بۇگىنگى جاڭارعان داۋىردە سالىنعانىنا 40-50 جىلعا تاياعان ەسكى ۇيلەر تۋرالى ءدال بۇلاي دەي المايسىڭ. نەگە؟ مۇنىڭ ناقتى بىرنەشە سەبەبى «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىندە «پيك – كۇرمەۋى كۇردەلى كووپەراتيۆ» دەگەن ساراپتامالىق ماقالادا تالداندى.
اۆتور ماسەلەنى وتە ورىندى كوتەرىپ وتىر. شىندىعىندا, پاتەر يەلەرى كووپەراتيۆتەرىنىڭ تۇرعىنداردان اقشا جيناعاننان وزگە ءبىتىرىپ جاتقان شارۋاسىن كورمەيمىز. الايدا, پيك باسشىلارى پاتەر يەلەرىنەن قانشا قارجى جينالادى, قالاي جۇمسالاتىنى تۋرالى جاق اشپايدى. تۇرعىندار پيك-ءتىڭ شتاتىندا قانشا ادام جۇمىس جاسايتىنىن دا, ولاردىڭ قانشا جالاقى الاتىنىن دا بىلمەيدى.
جالپى, پيك توڭىرەگىندە كۇردەلەنگەن ماسەلە كوپ. اسىرەسە, ءبىر كۇرەك بويىنان-اق جەراستى سۋى جىلتىلداپ كورىنە باستايتىن ءبىزدىڭ اتىراۋ ءۇشىن بۇل اسا وزەكتى ماسەلە. سەبەبى, سوڭعى جىلدارى ءار قالادا تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى قارقىندى جۇرگەنمەن, نەگىزگى تۇرعىن ءۇي قورى بۇدان 30-50 جىلداي بۇرىن سالىنعان, جەرتولەلەرى لاس-قوقىس سۋعا تولى, كىرمە ءدالىز بەن پاتەر بولمەلەرى قىسى-جازى ماسادان ارىلمايتىن عيماراتتار.
راس, ارنايى اگەنتتىك قۇرىلدى, تۇرعىن ءۇي قورى, پاتەر يەلەرى كووپەراتيۆتەرى (پيك-تەر) تۋرالى ەرەجەلەر شىقتى. وسى سالاعا جىلما-جىل قىرۋار قارجى بولىنسە دە, ەلىمىزدىڭ بارلىق قالالارىندا ەسكى تۇرعىن ءۇي قورىنىڭ جايلىلىعى جاقسارىپ كەتە قويماي تۇر. قايدا دا كوممۋنالدىق شارۋاشىلىققا بولىنگەن قارجى كوپقاباتتى ۇيلەردىڭ جەرتولەلەرىنە جەتپەي قالادى. جەرگىلىكتى كوممۋنالدىق قىزمەت باسشىلارى جەكەشەلەنگەن ءۇيدىڭ جاي-كۇيىنە ءبىز جاۋاپتى ەمەسپىز دەپ, بارلىق مىندەتتى پيك-تەرگە اۋدارا سالادى. قولىندا نە قارجىسى, نە تەحنيكاسى جوق پيك-تەردەن قانداي قايىر بولماق؟ ولاردىڭ اۋلا سىپىرۋدان, پاتەراقى جيناۋدان باسقاعا شاماسى جەتپەيدى. ماسەلەن, ءوزىمىز تۇراتىن كوپقاباتتى ءۇيدىڭ جەرتولەسىن لاس سۋدان تازارتۋعا قارجى جينادىق, تەحنيكا جالدادىق. پلاستيكالىق قۇبىر تارتقىزدىق, جىلۋ جۇيەسى ءۇشىن ەسەپتەگىش قوندىرعى ورناتتىق.
بارشانىڭ ەسىندە بولار, پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ 2011 جىلعى جولداۋىندا تۇرعىن ءۇيدىڭ جايلىلىعىنا كىشىگىرىم پروبلەما دەپ قارامادى. بۇل ەلباسى ارنايى اينالىسار ءىرى ماسەلەنىڭ ءبىرى بولماسا دا, ەل حالقىنىڭ ءبىر بولىگىنىڭ كوكەيكەستى پروبلەماسى رەتىندە كوڭىل ءبولدى. ءسويتىپ, «تۇرعىن ءۇي قاتىناسىنىڭ وڭتايلى مودەلىن قۇرۋ», سونداي-اق, «جوندەۋ مەن قالپىنا كەلتىرۋ ءىسىن قوسىلا قارجىلاندىرۋ تەتىگىن جاساۋ» جونىندەگى مىندەتتەردى ايقىنداپ بەرگەن ەدى.
ەندى, مىنە, «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىندە تۇرعىن ءۇي توڭىرەگىندەگى قيۋى قاشقان پروبلەما ارنايى قوزعالعاننان كەيىن بارشانىڭ «باس اۋرۋى» ىسپەتتى تۇيىندەر بىرتىندەپ وڭ شەشىمىن تاۋىپ قالا ما دەگەن سەنىم ۇيالاپ وتىر. ۇكىمەت بۇل ماسەلەنى ەگجەي-تەگجەيلى زەرتتەپ, باقىلاۋ جاساعانى ءجون.
قيلىباي قۋانىشباەۆ,
ەڭبەك ارداگەرى.
اتىراۋ وبلىسى.
ءوز باسپاناسىنا ءوزى سەلقوس قاراعان سوڭ تىرلىك وڭا ما؟
ۇلكەن قالالارداعى كوپقاباتتى ۇيلەردىڭ بىرىندەگى جايلى پاتەرگە قول جەتكىزۋ, ارينە, ارمان. بىراق سول اڭساعان ارمانىڭىز ورىندالىپ, قونىس تويىن تويلاماي جاتىپ-اق قۇرىلىسشىلاردىڭ سالدىر-سالاقتىعىنان قالعان كەمشىلىكتەر الدىڭىزدان انداعايلاپ شىعا باستاعان كەزدە كادىمگىدەي ابدىراپ قالاسىز. ال ەگەر پاتەردى كەتەۋى كەتكەن ەسكى تۇرعىن ءۇيدىڭ بىرىنەن ساتىپ الساڭىز, وندا جاعدايىڭىز ءتىپتى قيىندادى دەي بەرىڭىز. ءيىس-قوڭىسى مۇڭكىگەن جەرتولە, شىرىگەن قۇبىر, جاماۋ-جاسقاۋى جالبىراعان شاتىر, ءومىرى سىپىرىلمايتىن كىرەبەرىس پەن اۋلا دەيسىز بە, ءبارى «مەنى كوردىڭىز بە» دەگەندەي كۇن سايىن جۇيكەڭىزگە ءتيىپ بىتەدى.
ءبىر وزىندە 1190 كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇيى بار ءبىزدىڭ تاراز قالاسى, شىندىعىندا, كوركەم دە تازا شاھار. بىراق ونداعى تۇرعىن ۇيلەردىڭ ءبارىن بىردەي «بىزدەردە مىناداي بار, مىناداي بار» دەپ, اۋلاسى مەن كىرەبەرىسىن ۇلگى ەتىپ كورسەتە الامىز با؟ ءاي, قايدام. مالىمەت بويىنشا, 1190 كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇيدىڭ 337 كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇيىن عانا بىرىكتىرگەن نەبارى 36 پاتەر يەلەرىنىڭ كووپەراتيۆى بار دەپ ەستيمىز. دەگەنمەن, ولاردىڭ جۇمىسىنا ريزا حالىقتى تاعى كورمەيسىڭ. كووپەراتيۆتەرىنەن كومەك بولماعان سوڭ كوپقاباتتى تۇرعىن ۇيلەردىڭ يەلەرى نە ىستەيدى؟ ارينە, قالا اكىمدىگىنە شاعىمدانادى. ال اكىمدىك قىزمەتكەرلەرى زاڭ بويىنشا جەكەمەنشىك يەلەرىنىڭ ىسىنە ارالاسا المايدى. ولاردىڭ باسشىسىن قىزمەتىنەن الماق تۇرماق, كەڭسەسىنە شاقىرىپ, تۇرعىندارىڭ ارىز-شاعىمى بويىنشا تاپسىرما بەرۋگە دە قۇقى جوق. ويتكەنى, پاتەر يەلەرى كووپەراتيۆىنىڭ باسشىسىن تۇرعىنداردىڭ وزدەرى سايلاپ العان. مىنە, وسىنداي كەلەلى پروبلەمالار «پيك – كۇرمەۋى كۇردەلى كووپەراتيۆ» اتتى ماقالادا وتە ورىندى كوتەرىلىپ وتىر.
بۇدان شىعاراتىن قورىتىندى – پيك باسشىلارىنىڭ جاۋاپسىزدىعىنا تۇرعىنداردىڭ وزدەرى كىنالى. وزدەرى تۇرىپ جاتقان ورتاق باسپانانىڭ تاعدىرىنا باسقا ەمەس, ەڭ الدىمەن وزدەرى وتە سەلقوس قارايدى. اكىمدىككە ارىزدانىپ كەلگەنىمەن, قالا باسشىسىنىڭ وكىلى ارىز تۇسكەن اۋلاعا بارىپ جينالىس وتكىزىپ, ماسەلەنىڭ ءمانىسىن انىقتايىن دەسە, الگى شاعىم يەلەرىنىڭ ەشقايسىسىن تاپپاي قالادى. باسقا تۇرعىندار دا بوي كورسەتپەيدى. سوندىقتان ءبىزدىڭ قالادا پيك قۇرىپ, «ءوز كۇنىن ءوزى كورۋدى» ۇيعارعان تۇرعىنداردىڭ قاتارى ءالى ءازىر كوبەيمەي تۇر. «جۇمىسى جاقسى» دەپ ماقتاۋعا تۇراتىن 1 نەمەسە 2 پاتەر يەلەرى كووپەراتيۆى بار بولسا بار شىعار, بىراق قازىرگى كەزدە ولاردىڭ وزدەرى دە ارەڭ كۇن كورىپ وتىرعان سياقتى.
ايتايىن دەگەنىم, ءبىر كەزدەرى پيك دەگەننىڭ ورنىنا, «قىزمەت كورسەتۋ كومپانياسى» دەگەن مەكەمە قۇرىپ, حالىققا قالتقىسىز قىزمەت كورسەتۋ ارقىلى كوپقاباتتى تۇرعىن ۇيلەردىڭ ماسەلەسىن شەشۋ كەرەكتىگى جايلى ۇسىنىستار بولعانىن ەستىگەنبىز. ۇكىمەت قاپەرىنە الىپ, قولدايتىن-اق ماسەلە. بىراق, وكىنىشكە قاراي, ول قولعا الىنباي قالدى.
ايبولات دۇزەەۆ,
«قازفوسفات» جشس-ءنىڭ جۇمىسشىسى.
تاراز.
