سولاردىڭ ءبىرى «جەردىڭ استىنداعى, ۇستىندەگى, اسپانىنداعى بارلىق يگىلىك قازاق مەملەكەتىنە قىزمەت ەتۋى كەرەك» دەگەن ۇرانمەن استاسىپ جاتتى. سول سياقتى «شارۋاشىلىق بابىنداعى قۇلدىق – ەشبىر ەمى تابىلمايتىن قۇلدىق», دەگەن ەكەن الاش قايراتكەرلەرىنىڭ ءبىرى مۇحامەدجان سەرالين. بۇل جەردە شارۋاشىلىق دەپ وتىرعانى – ەكونوميكا. دەمەك ەكونوميكا ازات بولماي, تولىق تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزۋ – وتە كۇردەلى ماسەلە. بۇل يدەيا قازىردىڭ وزىندە وتە وزەكتى.
ەلىمىز ەگەمەندىك العان 30 جىلدا ۇلتتىق ەكونوميكامىز جوعارىدا الاشتىقتار ايتقان ۇستىن ماسەلەلەردىڭ ءبارىن باستان وتكەرىپ كەلەدى دەسەك قاتەلەسپەيمىز. تۇڭعىش پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ تاۋەلسىزدىكتىڭ ەلەڭ-الاڭ شاعىندا «الدىمەن – ەكونوميكا, سوسىن – ساياسات» دەگەن ۇستانىمى عاسىر باسىنداعى الاشتىقتاردىڭ ەكونوميكالىق كوزقاراسىمەن ۇشتاسىپ جاتتى. ياعني تاۋەلسىزدىكتىڭ تۇعىرى الاشتىقتار ايتقانداي, «ەكونوميكالىق قۇلدىقتان» قۇتىلماي, كەمەلدەنۋ بولمايتىنى تۇسىنىكتى.
سول سياقتى الاش قايراتكەرى ءا.بوكەيحانوۆ ءوندىرىس پەن ونەركاسىپ ءىسىنىڭ ۇلت بولاشاعىنا قاجەت ەكەندىگى جايلى تەرەڭ تولعاپ: «زاۆود ءىسى جۇرتتىڭ جالپى شەبەر, كونبىس, ۇستا بولۋىنا بايلاۋلى» دەگەن ەكەن. مۇنداعى «كونبىس» ۇعىمى ماماندىق يگەرۋدەگى تاباندىلىق پەن تالماي ىزدەنىس جولىنداعى جانكەشتىلىك جايلى ايتىلىپ وتىر. بۇل يدەيا, بۇل باعىت – قازىردىڭ وزىندە جاستار, بولاشاق ۇرپاق ءۇشىن دە قۇندى.
تاۋەلسىزدىك العان 30 جىلدا ەلىمىزدەگى جاستاردىڭ تەحنيكالىق ماماندىقتارعا دەن قويماۋى انىق بايقالدى. شەتەلدەن جۇمىس كۇشىنىڭ كوپتەپ تارتىلۋى, ولارعا جەرگىلىكتى ماماندارعا قاراعاندا ەڭبەكاقىنىڭ كوبىرەك تولەنۋى – ۇلتتىق مامان-كادر ماسەلەسىندە ويلانارلىق جاعداي. ءبىز ۇلتتىق مەملەكەت قۇرىپ, ۇلتتىق بىرتەكتى ەكونوميكالىق جۇيە قالىپتاستىرعىمىز كەلسە, ۇلت مۇددەسىن ويلايتىن, ۇلتتىق مۇددەگە قىزمەت ەتەتىن ۇلتتىق ساناداعى كادرلار دايارلاۋىمىز قاجەت. Allur Group كومپانياسىنىڭ باسشىلىعى وسى ماقساتتا ۇلتتىق كادرلار دايارلاۋدى قولعا الىپ, قازاقستانداعى ەڭ ءىرى اۆتوموبيل جاساۋ كاسىپورنى «سارىارقااۆتوپروم» جشس ديستريبيۋتورى رەتىندە وسى «سارىارقااۆتوپرومداعى» ەكى مىڭعا جۋىق قاراپايىم جۇمىسشىنى تەحنيكالىق ماماندىقتارعا وقىتتى. زاماناۋي ماماندىقتى يگەرىپ, تەحنيكانىڭ ءتىلىن تاپقانداردىڭ 1400-گە جۋىعى – ءوزىمىزدىڭ قاراكوزدەر.
دەسەك تە, سانعا قاراپ مارقايعانىمىزبەن, ساپالى, باسەكەگە توتەپ بەرەتىن ءونىم دايىندالۋى ءۇشىن ءوز ىسىندە بىلىكتى مامان دايارلانۋى ءار كەزدە قاجەت-اق. قوستاناي اۆتوموبيل زاۋىتى ماماندارىن وقىپ, ۇيرەنۋگە, تاجىريبە الماسۋعا شەتەلگە شىعارىپ تۇرادى. جوعارىدا ايتىپ كەتكەنىمىزدەي, ۇلتتىق كادر جاساقتاۋ ءۇشىن Allur Group كومپانياسى قوستاناي اۆتوموبيل كولىگى كوللەدجىمەن دۋالدى ءبىلىم بەرۋ اياسىندا ءوزارا كەلىسىم جاساپ, سۇرانىسقا يە ماماندىقتار بويىنشا قازاق توبىنىڭ اشىلۋىنا مۇرىندىق بولدى. كوللەدجدە بيىلدان باستاپ «تەحنيك-مەحانيك», «اۆتوموبيلدەردى جوندەۋ جونىندەگى سلەسار», «اۆتوموبيل ەلەكتر جابدىقتارىن جوندەيتىن ەلەكتريك» بىلىكتىلىكتەرى بويىنشا قازاق توبىنا ۇمىتكەرلەردى قابىلداۋ باستالدى.
وقۋ ورنىندا تەحنيكالىق ماماندىقتار بويىنشا وقىتىلاتىن قازاق تىلىندەگى وقۋلىقتار تاپشى بولعاندىقتان, زاۋىت باسشىلىعى قاجەتتى وقۋلىقتارمەن قامتۋدى دا ءوز موينىنا العان. ازىرگە «بارىمەن بازار» دەگەندەي, اۆتوموبيل سالاسىنا قاتىستى وقۋلىقتاردى قازاقشاعا اۋدارتىپ, ۇسىنىپ وتىر.
باستالعان ءىستىڭ بابى تايماسا, ىلگەرى باسقان سايىن كۇرمەۋى شەشىلمەگەن ماسەلە شىعىپ تۇرارى ءسوزسىز. «ول – تەحنيكالىق سالالارعا بەيىمدەلگەن قازاقتىلدى وقۋلىقتاردىڭ جوقتىعى. قازىرگى قارىشتاپ دامىعان زاماندا, تەحنولوگيالىق, ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك سالالاردا تەرەڭ جانە قارقىندى وزگەرىستەر, تسيفرلاندىرۋ كەزەڭىندە دەندەپ ەنگەن تەرمين سوزدەردى اۋىل بالاسىنىڭ اۋزىنا قالاي سالىپ بەرەمىز», دەيدى زاۋىت ديرەكتورى سىرىم سەمەيباەۆ.
ايتسا ايتقانداي, ۇلتتىق كادر ماسەلەسىن شەشۋ بارىسىندا ءتول تىلىمىزدەگى تەحنيكالىق تەرمين ءىسىن جۇيەلەگەن دۇرىس. ويتكەنى ءتىل – قوعامدىق قاتىناس قۇرالى. ءتىل تۇزەلمەي, ءىس تۇزەلمەيدى. دەمەك قازىرگى قوعام الدىندا شەشىمىن كۇتىپ تۇرعان ءبىر ماسەلە وسى. بۇيىرسا, بۇل دا وڭ شەشىلەر دەگەن ۇمىتتەمىز.
ماشينا جاساۋ سالاسىندا وڭدى قادامعا بەت بۇرعان بيزنەستىڭ وسى باستاماسى باسقا سالالاردا دا جالعاسىن تاپسا دەيمىز.
ايگۇل احمەتوۆا,
«اتامەكەن» ۇكپ تورالقا توراعاسىنىڭ كەڭەسشىسى
