قوعام • 29 ماۋسىم, 2021

ۇلى دالا قۇندىلىقتارى – تاربيە نەگىزى

3220 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

بۇگىندە ۇلتتىق قۇندىلىقتار دەگەندە انا ءتىلىمىز, ءدىنىمىز, سالت-ءداستۇرىمىز, ادەبي, مادەني باي مۇرالارىمىز – بابادان ميراس بولىپ قالعان كونە جادىگەرلەرىمىز ەسكە تۇسەدى. اتالعان اسىل مۇرالارىمىزدى ۇرپاقتان ۇرپاققا جەتكىزۋ – ءوز ۇلتىن ۇلىقتاعان ءاربىر ازاماتتىڭ قاسيەتتى بورىشى دەسەم, قاتەلەسپەيمىن. تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» باعدارلامالىق ماقالاسى ءبىزدىڭ قاراقيا كاسىپتىك كوللەدجىندە دە شىن مانىندە ەل تاريحىن وزگەشە تانىپ, تاريحىمىزعا جاڭا قىرىنان قاراۋعا تۇرتكى بولدى.

 ۇلى دالا قۇندىلىقتارى – تاربيە نەگىزى

قازىرگى تاڭدا قاراقيا كاسىپتىك كول­لەدجىنىڭ وقىتۋشىلىق قۇرامى وزدەرىنىڭ وقۋ-تاربيە جۇمىستارىندا ەلباسى ماقالاسىن زەرتتەپ-زەردەلەۋگە ايرىقشا نازار اۋدارىپ, كەڭ كولەمدە ىزدەنىس جۇمىستارىن جۇرگىزۋ ۇستىندە. وسى كۇنگە دەيىن وقۋ ورنىندا ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ناسيحاتتاۋ باعىتىندا وتكەن اۋقىمدى ءىس-شارالار – سونىڭ دالەلى. اتاپ ايتساق, اتالعان باعىت بويىنشا دوڭگەلەك ۇستەلدەر وتكىزىلىپ, عىلىمي جوبالاردى قولعا الۋ ماقساتىندا ولكەمىزدە ورنالاسقان شوپان اتا, بەكەت اتا, شاقپاق اتا, قارا­مان اتا, ماسات اتا كيەلى ورىندارىنا كوللەدج اكىمشىلىگىنىڭ مۇرىندىق بولۋى­مەن ساياحاتتار ۇيىمداستىرىلدى, اتا-بابا ءداستۇرىن ناسيحاتتاۋ, ۇرپاق بويىنا ۇلتتىق مەنتاليتەتتى ءسىڭىرۋ, بولاشاق اتا-انالاردىڭ بويىنا ۇلتتىق قاسيەتتەردى دارىتۋ ىسىندە جاڭا قارقىن پايدا بولدى.
ۇلتتىق قۇندىلىقتار, ياعني انا ءتىلى­مىز, ادەبي, مادەني مۇرالارىمىز – اتا-بابامىزدان ميراس بولىپ قال­عان قاسيەتتى جادىگەرلەرىمىز. اسىل مۇرالاردى ۇرپاقتان-ۇرپاققا جەت­كىزۋ – ءوز ۇلتىن ۇلىقتاعان ءار­بىر ازامات­تىڭ قاسيەتتى بورىشى. وسى ماق­ساتپەن كوللەدجىمىزدىڭ ستۋ­دەنت­تەرى مەن قۇرىق اۋىلىنىڭ اعا بۋىن ارداگەرلەرىنىڭ, قۇرمەتتى ەڭ­بەك دەمالىسىنداعى ۇلاعاتتى ۇستاز­دارى­نىڭ كەزدەسۋلەرى ۇنەمى وتكىزىلىپ كەلەدى.
قازىرگى دامىعان, جاڭا زاماندا ءومىر ءسۇرىپ جاتقان ءبىز, قوعام مۇشەلەرى وتباسى قۇندىلىقتارىن ۇرپاعىمىزعا تولىققاندى جەتكىزىپ كەلە جاتىرمىز با, قازىرگى وتباسى قانداي, قازاق شاڭىراعىندا ۇلتتىق سالتىمىز, ءداستۇرىمىز, ۇلى بابالارىمىز سالىپ كەتكەن سارا جول جالعاسىپ كەلە مە جانە وتباسىنداعى ۇل مەن قىزعا بەرىلىپ جاتقان اكە مەن انانىڭ تاربيەسىنىڭ ماڭىزدىلىعى قانداي دەگەن ساۋالدارعا جاۋابىمىزدى الىپ, كوزىمىزدى جەتكىزۋ ماقساتىندا كوللەدج اتا-انالارىنا «وتباسى – تاربيە ىرگەتاسى», «وتباسى – ادامزات بەسىگى تەربەتكەن ۇيا», «سالت-ءداستۇر – سان عاسىرلىق ساف مۇرا» تاقىرىپتارىندا سۇحباتتار جۇرگىزىلدى.
تشو كومپانياسى «قوعامدىق كەڭەس­تەر» جوباسى بويىنشا ۇلت­تىق قۇندى­لىقتاردى دارىپتەۋ جونىن­دەگى « ۇلى دالا­نىڭ رۋحى» جوباسى­مەن جەڭىمپاز اتانىپ, ول اۋىل تۇرعىن­دارى­نىڭ يگىلىگىنە بەرىلدى.
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدار­لامالىق ماقالاسى اياسىندا ۇلت تۇتاستىعى مەن ۇرپاقتار ساباق­تاس­تىعى, ەل مۇددەسى مەن ۇلتتىق قۇن­دىلىقتار ءمانىن تەرەڭدەتە ءتۇسۋ ماق­ساتىندا ۇيىمداستىرىلعان «ۇلتتىق قۇندىلىق جادىگەرلەرى» تاقىرىبىندا كوللەدجىمىزدىڭ وقىتۋشىلارى مەن قىزمەتكەرلەرى 50 بەينەروليك دا­يىنداپ, ءبىلىم الۋشى جاستارعا ۇلتتىق ءتالىم-تاربيە بەرۋدە. بۇل بەينەروليكتەردە اتا-بابالارىمىز قولدانعان كونە جادىگەرلەر, ەرتەدەن جالعاسىپ كەلە جاتقان قولونەر بۇيىمدارىن دايىنداۋ شەبەرلىكتەرى, سالت-داستۇرلەردى دارىپتەۋ, ۇلتتىق تاعام تۇرلەرى تۋرالى ماعلۇماتتار بەرىلەدى. وسى بەينەروليكتەر توپتاماسى كوللەدجىمىزدىڭ 3-قاباتىندا ارنايى بۇرىش رەتىندە ورناتىلىپ, ستۋدەنتتەرىمىزگە, مەكتەپ وقۋشىلارىنا تۇراقتى كورسەتىلۋدە.
قازىرگى تاڭدا الەۋمەتتىك جەلى­لەر ازاماتتاردىڭ تۇلعالىق الەۋمەت­تەنۋىنە ەرەكشە ىقپال ەتەدى. الەۋ­مەت­تەندىرۋ ۇدەرىسى بارىسىندا ءبىلىم بەرۋ تەحنولوگيالارى, ءادىس-تاسىلدەرى قول­دانىلاتىندىعىن ەسكەرە وتىرىپ, جوعارىدا باياندالعان اۋقىمدى جۇمىس­تار تۋرالى مالىمەتتەر كوللەدجى­مىز­دىڭ ينستاگرامم, فەيسبۋكتەگى پاراق­شالارىندا جاريا­لانىپ, اتالعان جەلى­لەر قول­دانۋ­شىلارىنا تۇسىنىكتەر بەرى­لىپ وتىرادى.
سونىمەن قاتار, دالا وركەنيەتىنىڭ مادەني مۇراسى, ەسكەرتكىشتەرى بۇگىندە وقۋ ورنىنىڭ اۋلاسىنا جانە تۇڭعىش پرەزيدەنت پاركىنە ورناتىلدى. تاريحي تاڭبا­لار شاعىن كوركەم مۇسىندەرگە اينالىپ, كونە تاريحتى ۇمىت قالدىرماي, كورۋ­شىلەر ساناسىن سەلت ەتكىزەرلىكتەي ەرەك­شە سۇيىسپەنشىلىكپەن جاسالعان. ولار – «نايزا», «ساداق», «قازان», «قوبىز», «اسىق», «قۇمىرا», «دومبىرا», «دۋلىعا», «كوكبورى», «بۇركىت». بۇل جۇمىس ءالى دە جالعاسىن تابۋدا.
قورىتا ايتقاندا, ۇلى دالانىڭ ۇلتتىق قۇندىلىقتارىن قازاق ما­دەنيە­تىنىڭ نەگىزگى قاينار كوزدەرى دەپ بىلەمىز. ولار­دى جاس ۇرپاقتىڭ سانا-سەزىمى مەن تاربيە­سىنە سىڭىرۋدەگى پەداگوگيكالىق ۇجىم­نىڭ ەڭبەگى ولشەۋسىز.

دالاباي بەكماعامبەتوۆ,
قاراقيا كاسىپتىك كوللەدجىنىڭ ديرەكتورى

ماڭعىستاۋ وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار