الەم • 21 ماۋسىم، 2021

ساياسي ناۋقان قىزىپ تۇر

23 رەت كورسەتىلدى

الەمدە پاندەميامەن كۇرەس جالعاسىپ جاتقانىنا قاراماستان، ماڭىزدى وقيعالار مەن ساياسي ناۋقاندار دا وتە باستادى. وسى كۇندەرى ءۇش بىردەي ەلدە – ەفيوپيا، ارمەنيا مەن فرانتسيادا سايلاۋ ءوتتى.

بۇل – ەفيوپيا مەن ارمەنيا حالقى ءۇشىن ماڭىزدى وقيعالاردىڭ ءبىرى. سەبەبى سايلاۋ ناتيجەسىنە بايلانىستى قوس ەلدىڭ پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ تاعدىرى شەشىلمەك. ال فرانتسيا ءۇشىن بۇل ايماقتىق سايلاۋ بولعانىمەن، ءدال وسى وقيعا ەلدەگى كەلەسى جىلعى پرەزيدەنت سايلاۋىنىڭ دايىندىعى دەۋگە دە بولادى.

سونىمەن، 20 ماۋسىمدا ارمەنيادا وتكەن سايلاۋدىڭ ناتيجەسى كەلەسى كۇنى انىقتالدى. جالپى، ەلدە مەرزىمىنەن بۇرىن پارلامەنتتىك سايلاۋ وتكىزۋگە ەلدەگى ساياسي داعدارىس سەبەپ بولدى. حالىق 2020 جىلدىڭ قاراشاسىندا تاۋلى قاراباقتا اتىستى توقتاتۋ تۋرالى مالىمدەمەگە قول قويعان ساتتەن باستاپ نارازىلىعىن ءبىلدىردى. ناتيجەسىندە، پرەمەر-مينيستر نيكول پاشينيان 25 ساۋىردە وتستاۆكاعا كەتىپ، ۇكىمەت باسشىسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى بولىپ قالعان-دى. ارمەنيا پارلامەنتى ەكى وتىرىستا ۇكىمەت باسشىسىن سايلاي الماي وتستاۆكاعا كەتكەن ەدى. سونداي-اق ەل پرەزيدەنتى ارمەن ساركيسيان 20 ماۋسىمعا دەيىن پارلامەنتتىك سايلاۋدى وتكىزۋ تۋرالى جارلىققا قول قويدى. سايلاۋ ناتيجەسىندە بۇرىنعى پرەمەر-مينيستر نيكول پاشينياننىڭ پارتياسى جەڭىسكە جەتتى.

سايلاۋشىلاردىڭ 53،92 پايىزى پاشينياننىڭ پارتياسىنا داۋىس بەرگەن. ال وعان باستى قارسىلاس، بۇرىنعى پرەزيدەنت روبەرت كوچارياننىڭ «ارمەنيا» بلوگى 21،04 پايىز داۋىس جيناعان. ولار پارلامەنت سايلاۋىنىڭ ناتيجەسىن مويىندامايتىنىن مالىمدەدى. ال سايلاۋعا حالىقتىڭ 49،4 پايىزى قاتىسقان. ارمەنيانىڭ جاڭا ۇكىمەتىن قۇرۋ قۇقىعى ءۇشىن بارلىعى 25 ساياسي كۇش سايلاۋعا تۇسكەن. باقىلاۋشىلار سايلاۋدىڭ تىنىش وتكەنىن مالىمدەدى.

ال ەفيوپياداعى پارلامەنتتىك سايلاۋ كەشە دۇيسەنبىدە باستالدى. تىزىمگە ەنگەن 37 ميلليونعا جۋىق سايلاۋشى فەدەرالدى پارلامەنتتىڭ تومەنگى پالاتاسىنىڭ جاڭا قۇرامىنا – 547 دەپۋتاتتان تۇراتىن حالىق وكىلدەرى كەڭەسىنە داۋىس بەرۋى كەرەك. ورىندار ءۇشىن 46 پارتيادان 9،5 مىڭنان استام ۇمىتكەر كۇرەسەدى. قازىرگى ەفيوپيانىڭ سايلاۋ تاريحىندا وسىنشاما كوپ كانديدات پەن پارتيانىڭ ساياسي دوداعا قاتىسۋى ءبىرىنشى رەت. جالپى، ەلدەگى جاعداي ءماز ەمەس، سولتۇستىكتەگى قاندى قاقتىعىس پەن قاۋىپ توندىرگەن اشارشىلىق جانە ەتنوستىق توپتار اراسىنداعى شيەلەنىس ءورشىپ تۇر. 2015 جىلدان بەرگى العاشقى جالپى سايلاۋ باستاپقىدا 2020 جىلدىڭ تامىزىنا جوسپارلانعان بولاتىن، بىراق كوروناۆيرۋسقا بايلانىستى كەيىنگە قالدىرىلدى. كەستەگە سايكەس، سايلاۋ وكرۋگتەرى بويىنشا الدىن الا ناتيجە سايلاۋدان كەيىنگى بەس كۇن ىشىندە جاريالانۋى كەرەك. ال سوڭعى ناتيجە 23 كۇن ىشىندە بەلگىلى بولادى.

پرەمەر-مينيستر ابي احمەد بيلىككە كەلگەننەن بەرى بىرقاتار ايماقتا ەتنوستىق شيەلەنىس كۇشەيە تۇسكەن. بۇل سايلاۋ بارىسىنا اسەر ەتە مە دەگەن قاۋىپ بار. تيگرايدان بولەك، فەدەرالدى كۇشتەر وروميانىڭ كەيبىر اۋداندارىنداعى كوتەرىلىسشىلەرمەن كۇرەسىپ، امحاراداعى ەتنوستىق شابۋىلداردى باسۋعا تىرىسىپ جاتىر. ال ەلدىڭ باتىسى بەنيشانگۋل-گۋمۋز ايماعىنداعى جەر مەن رەسۋرس ءۇشىن كۇرەس وتكەن جىلدان بەرى جۇزدەگەن ادامنىڭ ءومىرىن قيدى. پرەمەر-مينيستر ابي احمەد حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ سايلاۋعا قاتىستى الاڭداۋشىلىعىنا جاۋاپ بەرىپ، سايلاۋ ەركىن جانە ءادىل بولاتىنىن ايتتى. ء«بىزدى سايلاۋ كۇنى كوشەگە شىعىپ قاقتىعىسادى دەگەندەرگە ساباق بەرەمىز» دەدى ول.

فرانتسياداعى ايماقتىق سايلاۋعا كەلەر بولساق، بۇكىل الەمدەگى باق پرەزيدەنت ماكروننىڭ پارتياسىنىڭ جەڭىلىسىن جارىسا جازىپ جاتىر. بارلىعىنىڭ نازارى وڭىرلىك دەڭگەيدەگى سايلاۋعا اۋىسۋى كەلەسى جىلعى پرەزيدەنتتىك سايلاۋمەن تىكەلەي بايلانىستى. بيلىك وسىلايشا ەلەكتوراتتىڭ كوڭىل كۇيى مەن قوعامداعى پىكىردى انىقتاماق. حالىقتىڭ شامامەن 60 پايىزدان كوبى داۋىس بەرمەگەن. ساراپشىلار مۇنى پرەزيدەنت پەن ۇكىمەتتىڭ ءوز جاقتاستارىن جيناي الماۋىنان دەپ وتىر. ايماقتىق سايلاۋدىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىندەگى الدىن الا ناتيجە بويىنشا ماكروننىڭ پارتياسى شەكتى 10 پايىزدان ءسال جوعارى داۋىس جيناپ، ەكىنشى كەزەڭگە جولداما الدى. پارتيا دەپۋتاتتارىنىڭ ءبىرى بۇل ناتيجەنى بەتكە تيگەن «شاپالاققا» تەڭەستىرىپتى.

سوڭعى جاڭالىقتار

شىعىس «قىزىل» ايماقتا

ايماقتار • كەشە

تسيفرلى تەڭگە جوباسى تالقىلاندى

ەكونوميكا • 23 شىلدە، 2021

اقپاراتتىق حابارلاما

ەگەمەن قازاقستان • 23 شىلدە، 2021

ۇقساس جاڭالىقتار