– مۇناي ءوندىرۋ كولەمى 2025 جىلعا قاراي 28 پايىزعا ارتىپ, 60 ملن تونناعا جەتەدى. بۇعان «تەڭىز» كەن ورنىنداعى «كەلەشەك كەڭەيتۋ» جوباسى ارقىلى جىلىنا مۇناي كولەمىن 12 ملن تونناعا ارتتىرۋ, «قارا التىن» ءوندىرۋدى جىلىنا 2 ملن تونناعا ۇلعايتاتىن «قاشاعان» كەنىشىندەگى كەشەندى ءىس-شارالار مۇمكىندىك بەرۋى ءتيىس. سونداي-اق مۇناي-گاز حيمياسى سالاسىن دامىتۋ ماقساتىندا ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتا جالپى قۇنى 6,1 ترلن تەڭگەنى قۇرايتىن ءتورت جاڭا جوبا جۇزەگە اسىرىلادى, – دەيدى ماحامبەت دوسمۇحامبەتوۆ.
اكىمنىڭ ايتۋىنشا, وسىنداي ىرگەلى ىستەر اتقارىلعالى وتىرعان اتىراۋدا بيىلعى بەس ايدا بيۋدجەتكە اۋدارىلعان سالىق كولەمى 559 ملرد تەڭگەنى قۇراعان. ونىڭ ىشىندە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە 384 ملرد تەڭگە سالىق اۋدارىلسا, ۇلتتىق قورعا 357 ملرد تەڭگە ءتۇسىپتى. جىل باسىنان بەرى نەگىزگى كاپيتالعا 1 ترلن 15 ملرد تەڭگەنىڭ ينۆەستيتسياسى سالىنىپتى. ەندى مۇنداي ينۆەستيتسيا جىل سوڭىنا دەيىن 3,8 ترلن تەڭگەنى قۇرايتىنى كۇتىلىپ وتىر.
– ونەركاسىپ ءونىمىنىڭ كولەمى بەس ايدا 3,2 ترلن تەڭگەگە جەتتى. وسى كەزەڭدە 19,5 ملن توننا مۇناي, 10,2 ملرد تەكشە مەتر ىلەسپە گاز ءوندىرىلدى. سونداي-اق كاسىپكەرلىكتى قولداۋ كارتاسى اياسىندا 837 ملرد تەڭگەنىڭ بەس جوباسىن جۇزەگە اسىرىپ, 560 جۇمىس ورنىن اشۋ جوسپارلاندى, – دەيدى وبلىس اكىمى.
ماحامبەت دوسمۇحامبەتوۆ ءوڭىر تۇرعىندارىن ءجيى مازالايتىن ءتۇيىندى ماسەلەلەرگە دە توقتالدى. اسىرەسە اتىراۋلىقتاردى ەكولوگيالىق احۋال الاڭداتادى. وسى ورايدا بىلتىر اتىراۋ قالاسىنىڭ اۋماعىنان تىركەلمەگەن 484 قوقىس ورنى جويىلعان. ال بيىلعى جىل باسىنان بەرى عارىشتىق مونيتورينگ ارقىلى شاھار اۋماعىنان تاعى دا 94 زاڭسىز قوقىس ورنى انىقتالىپتى. ونىڭ 39-ى جويىلىپ, 42-سىندە تازالاۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. ال قالعان 13 قوقىس ورنىنىڭ يەلەرى انىقتاۋ قولعا الىنعان.
– پرەزيدەنتتىڭ 2025 جىلعا دەيىن ورمان القابىندا جاپپاي تال ەگۋ مەن ەلدى مەكەندەردى كوگالداندىرۋعا قاتىستى تاپسىرماسىنا وراي اۋقىمدى جۇمىس باستالدى. بيىل 700 مىڭعا جۋىق ەكپە, 50 مىڭعا جۋىق كوشەتتەر ەگىلدى. الداعى بەس جىلدا وبلىستاعى ورمان قورىنىڭ اۋماعىنا 7 ملن كوشەت, ال ەلدى مەكەندەرگە 540 مىڭ تال ەگۋ جوسپارلانىپ وتىر. وڭىردەگى «تەڭىزشەۆرويل», NCOC, اتىراۋ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتى جانە «ەمبىمۇنايگاز» سىندى ءىرى مۇناي-گاز كاسىپورىندارىمەن كوگالداندىرۋعا قاتىستى مەموراندۋم جاسالدى. بۇل كاسىپورىندار الداعى كۇزدە ارنايى بولىنگەن اۋماقتى كوگالداندىرۋدى باستايدى, – دەدى اكىم.
اتىراۋ قالاسىنىڭ تۇرعىندارىن اتموسفەرالىق اۋا ساپاسى الاڭداتادى. بۇل – ونداعان جىل بويى تۇرعىن ۇيلەر مەن كاسىپورىنداردىڭ كارىزدىك سۋلارىن تازارتۋ قوندىرعىلارىنىڭ بولماۋىنان تۋىنداعان ماسەلە. اتالعان ءتۇيىندى ماسەلەنى وڭ شەشۋ ءۇشىن 2021-2025 جىلداردى قامتيتىن كەشەندى ءىس-شارالار قابىلداندى. سونىڭ ىشىندە بيىل قالانىڭ سول جاق بولىگىندەگى جاڭا كارىزدىك-تازارتۋ يماراتىن ىسكە قوسىلادى.
تاعى ءبىر ماسەلە – الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىكتىڭ باعانى رەتتەۋ. اكىمنىڭ مالىمەتىنشە, 1 ملرد 100 ملن تەڭگەدەن اساتىن تاۋارلىق-قارجىلىق تۇراقتاندىرۋ قورى قالىپتاستىرىلدى.
– بىلتىرعى كۇزدە كوكونىس ونىمدەرىنىڭ باعاسىن تۇراقتاندىرۋ ءۇشىن قۇرىلعان قوردا 260 توننا كارتوپ بولدى. ساۋىرگە دەيىن تۇراقتاندىرۋ قورى ارقىلى باعانى رەتتەلدى, – دەيدى م.دوسمۇحامبەتوۆ. – قازىر ماۋسىمارالىق كەزەڭ بولعاندىقتان, ءسابىز بەن كارتوپ باعاسى كوتەرىلدى. قازىر وڭتۇستىك وڭىردەن جانە رەسەيدىڭ كورشىلەس وبلىستارىنان كارتوپ جەتكىزۋ ءىس-شاراسى قابىلدانىپ, باعا تومەندەدى. ماسەلەن, ءبىر اپتا بۇرىن كارتوپ باعاسى 400 تەڭگە بولسا, قازىر 310 تەڭگەدەن ساۋدالانۋدا. ەندى اپتا سايىن باعا تومەندەيدى. ويتكەنى وزگە وڭىرلەردەن, رەسەيدىڭ كورشىلەس وبلىستارىنان كارتوپ جەتكىزىلەدى. وعان قوسا جەرگىلىكتى ءونىم دە شىعادى.
وڭىردەگى جايىق, ويىل, جەم, ساعىز وزەندەرىندەگى سۋ كولەمىنىڭ ازايۋى دا ەڭ وزەكتى ماسەلەگە اينالىپ وتىر. اكىمنىڭ پىكىرىنشە, اسىرەسە جايىق وزەنىندەگى احۋال – مەملەكەتارالىق ماسەلە.
– جايىق وزەنىندەگى ورتاشا جىلدىق اعىن – 9,5 ملرد تەكشە مەتر سۋ. سوڭعى جىلدارى جايىقتىڭ سۋى ازايىپ, 3,5 ملرد تەكشە مەترگە جەتتى. ال بيىل وزەنگە كەلگەن سۋ بۇرىنعىدان ءبىرشاما كوبەيىپ, 5 ملرد تەكشە مەتردى قۇرادى. ال مۇعالجار تاۋىنان باستاۋ الاتىن ويىل, جەم وزەندەرىنە سۋ كەلمەي قالدى. وسىعان وراي اقتوبە وبلىسىنىڭ باسشىلارىمەن اقىلداستىق. ارنايى توپ ويىل وزەنىنىڭ بويىندا قانداي بوگەتتەر بارىن زەرتتەدى. جەم وزەنىندەگى احۋالعا بايلانىستى وسىنداي توپ زەرتتەۋ جۇرگىزەدى. بۇل وزەندەردەگى قازىرگى احۋالعا قاردىڭ از ءتۇسۋى, قۇرعاقشىلىق سەكىلدى تابيعي قۇبىلىستار اسەر ەتىپ وتىر, – دەيدى م.دوسمۇحامبەتوۆ.
اتىراۋ وبلىسى
