پىكىر • 18 ماۋسىم, 2021

كىتاپسىز دا دۇنيە بوس

1010 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

كىتاپسىز ءومىرىمدى ەلەستەتە المايتىندى­عىم­نان بولار, ادام بالاسى نە ءۇشىن كىتاپ وقيدى دەگەن سۇراقتىڭ جاۋابىن وسى كۇنگە دەيىن ىزدەپ كورمەپپىن.

كىتاپسىز دا دۇنيە بوس

العاش رەت مەكتەپ بەتىن كورىپ, ءارىپ تانىپ اجەلەرىمىزدەن ەستى­گەن ەرتەگىنى قاعازدان وقۋدىڭ عانيبەتىن تۇسىن­گەنىمىزدەن باستالعان كىتاپقۇمارلىعىمىز ءومىر بويى جالعاسىپ, ءبىر تولاستاعان جوق. ءبىلىم­نىڭ ازىعىن, ءومىردىڭ ءمانىن تاسقا باسىلعان پاراقتاردان ىزدەپ كەلەمىز.

بىلگەنگە, ادام بالاسىنىڭ بار جيعانىن وسى كىتاپ بەتىندە قالدىرىپ, اداماتا مەن حاۋانا جەر بەتىنە تۇسكەلى اعىپ جاتقان عاسىرلاردىڭ تاجىريبەسى دە وسىندا باسىلعانداي. ەكى اياقتى پەندەنىڭ ءبىر-بىرىمەن قارىم-قاتىناسىنىڭ, مىنەز-قۇلقىنىڭ سان الۋان سيپاتى, ءومىر ءسۇرۋدىڭ باعا جەتپەس تاجىريبەسىنىڭ شەجىرەسى دە وسىندا. مىقتى اۆتورلاردىڭ مۇراسىن وقىعان سايىن ورەمىز ءوسىپ, دۇنيەتانىمىمىز اياسىنان اسىپ ەرەكشە اقىل-ويدىڭ ۇلگىسىنە ءتانتى بولامىز.

مىنا تىرلىكتە بەيمازا ويلاردان ارىلعى­مىز كەلسە دە كىتاپقا ۇڭىلەمىز. كىتاپ-قازىنا توقىعانعا اقىل-كەڭەسىن بەرىپ قويماي, وقىر­مانىنىڭ دۇنيەتانىمىن قالىپتاستىرىپ, قۇندىلىعىن قۇنتتاپ, دۇنيەگە باسقا كوزبەن قاراتىپ, جاراتىلىستىڭ قۇپياسىن تانۋعا اسەر ەتە باستايدى. مازالاعان سۇراقتىڭ جاۋابىن كىتاپتان تاپقاندا, كوڭىلىڭ وسەدى. ءومىردىڭ ءمانىن تەرەڭىرەك تۇسىنەسىڭ. اسىرەسە الەم ادەبيەتىنىڭ جاۋھارلارىن تىزبەلەگەن سايىن جاراتىلىستىڭ اقيقاتى ورتاق ەكەنىنە كوزىم جەتىپ كەلەدى. ءتىلى بولەك, ءسوزى بولەك, ادەت-ءداستۇرى مەن ۇستانىمى كەرەعار, بىراق ۇمتىلىسى ءبىر ءبارىنىڭ دە ىزدەگەنى ۇيلەسىم, ىڭكارلىك, ماحاببات. سوندا ءومىر بو­يىنا ىزدەپ وتەتىنىمىز وسى ۇيلەسىم ەكەن عوي دەپ تاڭعالامىز. ۇيلەسىم دە سان سيپاتتى. ونىڭ باعاسىن كىتاپ وقىعان سايىن پارىقتاي الاسىڭ.

قاي زاماندا بولماسىن, ادامداردىڭ جان ازىعىن كىتاپتان ىزدەۋدىڭ سىرى وسىندا. بۇگىندە بۇكىل الەمگە ەڭ كوپ تاراعان كىتاپتىڭ تيراجى 6 ملpد بولىپتى. تاسقا باسىلعان دۇنيەنىڭ تا­را­لىمى جاعىنان العا شىققان ءىنجىلدى جەر شارىنىڭ تۇرعىندارىنىڭ بارلىق تىلىنە اۋدارىپ, ءالى كۇنگە دەيىن ۇزدىكسىز باسىلۋدا. كەلەسى كەڭ تارالعان باسىلىم Mao تسزەدyننىڭ ايتقان سوزدەرى, ەۋروپاشا ايتقاندا, «قىزىل كىتاپ» ەكەن. ول دۇنيەگە 900 ملن دانامەن تارالىپتى. كوپ تارالعان كىتاپتاردىڭ وندىعىندا كوبىمىزگە تانىس انىقتامالىقتار, سوزدىكتەر تاعى باسقا جالپىعا ورتاق وقىلىمدى باسىلىمدار بار. ءبىر قىزىعى, ولاردىڭ ىشىندە كوركەم ادەبيەتتەر جوقتىڭ قاسى. سەبەبى تۇسىنىكتى. كوركەم ادەبيەت – تەك ءسوزدىڭ پارقىن بىلەتىندەردىڭ عانا ءتىسى باتاتىن – اسىل قازىنا.

قازىر ءار تاراپتان اقپاراتتىڭ قۇيىلىپ جاتقان ۋاقىتى. اركىم قال-قادەرىنشە اقپا­راتىمەن بولىسۋگە اسىعادى. سول ءنوپىر شىنايى وقىرمانداردىڭ التىن ۋاقىتىن اياۋسىز تار­تىپ الىپ جاتىر. تاۋلىگىنە وزىمىزگە قاجەتتى دۇنيەنى كىتاپقا ۇڭىلدىرۋگە مۇرشا بەرمەي, جارقىراۋىق وتكەن-كەتكەن دۇنيەلەرمەن باسىمىزدى تولتىرىپ الاتىن بولدىق. اقى­رىن­دا, باس-اياعى جوق ازىن-اۋلاق ارزىمايتىن نارسە­لەرگە توقمەيىلسىپ, ىزدەنبەيتىن كۇيگە جەت­تىك. دۇنيەنىڭ شۇرق تەسىگىنەن اتقىلاعان اق­پارات لەگى ەمەس, ءبىزدىڭ ىشكى الەمىمىزگە, جان دۇ­نيەمىزگە جارىق تۇسىرەتىن – ۇلى دۇنيەلەر. ول ءۇشىن كۇن ساناپ, قولىمىز قالت ەتكەندە كى­تاپتى پاراقتاپ ىجداعاتتىلىق تانىتۋىمىز كەرەك. بارا-بارا ينەمەن قۇدىق قازعانداي ال­عان ءبىلىمىمىز شالقار كولگە اينالادى. جاعا­لاۋىندا جەلكىلدەپ وسكەن قۇراقتاي جان دۇنيە­ڭىز قۇلپىرىپ سالا بەرەدى.

بۇگىندە بار ۋاقىتىن گادجەتتەر مەن ينتەر­نەتكە زايا ەتكەندەرگە جانىم اشيدى. كلاس­سيكا­لىق دۇنيەلەردىڭ ۇلى تۇلعالارىنىڭ ماڭ­گىلىك ۇل­گىسىن بىلمەي وتكەن ءومىرزايا وسى عوي. تەلە­دي­داردان باستالىپ قول تەلەفونمەن اياق­تال­عا­لى,  (مۇمكىن ءالى دە  ء«ومىر جەگىش» زاتتار پاي­­دا بولار) ادام بالاسىنىڭ ءبىر كەمدىگى ارتىپ, بىلىم­­سىزدىگى, كەڭ ويلاي المايتىندىعى, جا­سام­­پازدىعى جوعالىپ بارادى. اۋزىنداعى ايتار ءسوزى دە ازا­يىپ, ويىنداعىسىن جەتكىزۋگە شورقاق.

كىتاپ وقۋعا دا ماشىقتانعان ءجون.

ءوز باسىم بىرنەشە كىتاپتى قاتار وقيمىن. قايتالاپ وقيتىن, مۇقاباسى مۇجىلگەن كىتاپ­تارىم دا جوق ەمەس. باسپادان جاڭا شىققان, ارىپ­تەرى ۇلكەن كوركەم بەزەندىرىلگەن كىتاپتى العاش قولىما العاندا كوڭىلمەن بىرگە كوزىم دە قۋانادى. سىرتقى سانىنە مازمۇنى ساي كەلسە, ول دا ءبىر مەرەكە. كەيدە قىزىق ەمەس دەپ كەيىنگە قالدىرعان اۆتورلارىم دا تارتىمدى بولاتىن كەزى بولادى. سونداي قۇپيالى, ءاربىر جولى سىرعا تولى اۆتورلارىم جەتكىلىكتى. مىسالى, ابايدان كەيىن ماعجاندى وقىسام اقىلىم تولىپ, جۇمەكەندى جاتتاسام, كەمەلدەنگەندەي بولامىن. مۇقاعاليدى وقىعان سايىن جۇرەگىمنىڭ كىرى كەتىپ جەڭىلدەپ قالامىن. الىپ مۇحتاردىڭ مىسى باسادى, ءتىلى توگىلىپ تۇرعان ابىشتەن كەيىن قالامىم قامشى سالدىرماي, وزىنەن ءوزى جەلىپ كەتەدى. تىنىمباي اعاممەن بىرگە, بەيىمبەتتى ەسكە الىپ مەن دە ومىرگە قاراپ جادىراپ ءبىر ك ۇلىپ الامىن. ايتا بەرسەڭ, ارقايسىسىنىڭ ادامعا اسەرى ءارتۇرلى. ونى سەزىنۋدىڭ ءوزى عا­جاپ. وقىعان كىتاپتان العانىڭىز بولماسا, مىنا دۇنيەنى تانىپ, ادامداردىڭ ءىس-ارەكەتىن باعام­داۋ قيىنعا سوعار. ماحابباتسىز عانا ەمەس, كىتاپسىز وتكەن ءومىردىڭ دە ماعىناسىز تىرشىلىك ەكەنىن ۇمىتپايىقشى.

 

امانگەلدى كەڭشىلىك ۇلى

سوڭعى جاڭالىقتار