قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيالىق كەڭەسى, توراعا ق.ءا.ءمامي, كەڭەس مۇشەلەرi ا.ق.داۋىلباەۆ, ۆ.ا.مالينوۆسكي, ي.د.مەركەل, ر.ج.مۇقاشەۆ, ءا.ا.تەمىربەكوۆ جانە ۋ.شاپاك قاتىسقان قۇرامدا:
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ وكىلى – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ادىلەت ءمينيسترى م.ب. بەكەتاەۆتىڭ,
قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى سەناتىنىڭ وكىلى – قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى سەناتىنىڭ دەپۋتاتى ا.ي. لۋكيننىڭ,
قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ وكىلى – زاڭناما جانە سوت-قۇقىقتىق رەفورما كوميتەتىنىڭ توراعاسى ق.س.ءمۋسيننىڭ,
قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوعارعى سوتىنىڭ وكىلى – قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوعارعى سوتىنىڭ سۋدياسى س.ءا. جارمۇحامبەتوۆانىڭ,
قازاقستان رەسپۋبليكاسى باس پروكۋراتۋراسىنىڭ وكىلى – قازاقستان رەسپۋبليكاسى باس پروكۋرورىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ب.ن.اسىلوۆتىڭ,
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ وكىلى – قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى م.ءو.قالقاباەۆتىڭ,
قازاقستان رەسپۋبليكاسى سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگىنىڭ وكىلى – قازاقستان رەسپۋبليكاسى سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى و.ا.بەكتەنوۆتىڭ,
قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارجىلىق مونيتورينگ اگەنتتىگىنىڭ وكىلى – قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارجىلىق مونيتورينگ اگەنتتىگى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ج.ف.ەلەمەسوۆتىڭ,
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ وكىلى – قازاقستان رەسپۋبليكاسى ىشكى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ق.ي.سونتاەۆتىڭ,
رەسپۋبليكالىق نوتارياتتىق پالاتانىڭ ءتورايىمى ءا.ب.جانابيلوۆانىڭ,
قازاقستان رەسپۋبليكاسى جەكە سوت ورىنداۋشىلارىنىڭ رەسپۋبليكالىق پالاتاسىنىڭ باسقارما توراعاسى ە.ە.يبراەۆتىڭ,
رەسپۋبليكالىق ادۆوكاتتار القاسىنىڭ وكىلدەرى – ادۆوكاتتار د.ق.قانافيننىڭ جانە س.ءا.ء مۋسيننىڭ,
ادۆوكات, الماتى وبلىسى ادۆوكاتتار القاسىنىڭ مۇشەسى ا.م. وماروۆانىڭ,
ادۆوكات, الماتى وبلىسى ادۆوكاتتار القاسىنىڭ مۇشەسى ن.ج. سيقىمباەۆتىڭ,
نۇر-سۇلتان قالاسى زاڭ كونسۋلتانتتارى پالاتاسىنىڭ توراعاسى ءا.ءا. ىسقاقوۆتىڭ,
«Kazakhstan Bar Association» زاڭ كونسۋلتانتتارى پالاتاسىنىڭ توراعاسى ج.س.ەلۋباەۆتىڭ,
«ستاتۋس» زاڭ كونسۋلتانتتارى پالاتاسىنىڭ توراعاسى, «قازاقستاندىق زاڭ كونسۋلتانتتارى پالاتالارىنىڭ قاۋىمداستىعى» زاڭدى تۇلعالار بىرلەستىگى كەڭەسىنىڭ توراعاسى ر.ا.جۋسانعاليەۆتىڭ,
الماتى قالاسى زاڭ كونسۋلتانتتارى پالاتاسىنىڭ توراعاسى ب.ە. ماقۇلباەۆتىڭ,
اتىراۋ وبلىسى زاڭ كونسۋلتانتتارى پالاتاسىنىڭ توراعاسى ن.ا. مۇباراكتىڭ,
پاۆلودار وبلىسى زاڭ كونسۋلتانتتارى پالاتاسىنىڭ ءتورايىمى س.ت.قايداروۆانىڭ,
قاراعاندى وبلىسى زاڭ كونسۋلتانتتارى پالاتاسىنىڭ باسقارما مۇشەسى ا.ۆ. بوچاروۆتىڭ قاتىسۋىمەن
ءوزىنىڭ اشىق وتىرىسىندا بەينەكونفەرەنتسبايلانىس رەجىمىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى ق.ك.توقاەۆتىڭ «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە ادۆوكاتتىق قىزمەت جانە زاڭ كومەگى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسىنا سايكەستىگىنە تەكسەرۋ تۋرالى ءوتىنىشىن قارادى.
بايانداماشى – قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسيالىق كەڭەسىنىڭ مۇشەسى ي.د. مەركەلدىڭ حابارلاماسىن, وتىرىسقا قاتىسۋشىلاردىڭ, ساراپشىلار – زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور س.ت.تىنىبەكوۆتىڭ جانە زاڭگەر ب.ا.رايىسوۆانىڭ سويلەگەن سوزدەرىن تىڭداپ, ساراپشىلار – PhD دوكتورى, نۇر-سۇلتان قالاسى ادۆوكاتتار القاسىنىڭ ادۆوكاتى ا.م.قوعاموۆتىڭ جانە زاڭ عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, دوتسەنت ر.م. جاميەۆانىڭ قورىتىندىلارىمەن تانىسىپ, رەسپۋبليكالىق ادۆوكاتتار القاسىنىڭ, جەكە سوت ورىنداۋشىلارىنىڭ رەسپۋبليكالىق پالاتاسىنىڭ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭناما جانە قۇقىقتىق اقپارات ينستيتۋتىنىڭ, ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ, اكادەميك ە.ا. بوكەتوۆ اتىنداعى قاراعاندى ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ, كاسپي ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ, رەسەي فەدەراتسياسى ۇكىمەتىنىڭ جانىنداعى زاڭناما جانە سالىستىرمالى قۇقىقتانۋ ينستيتۋتىنىڭ قورىتىندىلارىن, جەكەلەگەن ادۆوكاتتاردىڭ, زاڭ كونسۋلتانتتارىنىڭ, ولاردىڭ پالاتالارى مەن قاۋىمداستىقتارىنىڭ باستاماشىلىق قورىتىندىلارىن, كونستيتۋتسيالىق ءىس جۇرگىزۋدىڭ باسقا دا ماتەريالدارىن زەردەلەپ, جەكەلەگەن شەتەلدەردىڭ زاڭناماسى مەن پراكتيكاسىن تالداپ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيالىق كەڭەسى
انىقتادى:
رەسپۋبليكا پارلامەنتى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە ادۆوكاتتىق قىزمەت جانە زاڭ كومەگى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىن 2021 جىلعى 8 ساۋىردە قابىلداپ, مەملەكەت باسشىسىنىڭ قول قويۋىنا 2021 جىلعى 13 ساۋىردە ۇسىنعان.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى كونستيتۋتسيانىڭ 72-بابى 1-تارماعىنىڭ 2) تارماقشاسىنا سايكەس كونستيتۋتسيالىق كەڭەسكە اتالعان زاڭدى ونىڭ رەسپۋبليكا كونستيتۋتسياسىنا سايكەستىگى تۇرعىسىنان قاراۋ تۋرالى ءوتىنىش جولدادى.
كورسەتىلگەن زاڭنىڭ كونستيتۋتسيالىلىعىن تەكسەرگەن كەزدە كونستيتۋتسيالىق كەڭەس مىنانى نەگىزگە الدى.
- «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە ادۆوكاتتىق قىزمەت جانە زاڭ كومەگى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭى (بۇدان ءارى – زاڭ) قۇقىق قورعاۋ جۇيەسىن ودان ءارى جاڭعىرتۋ شەڭبەرىندە, ونىڭ ىشىندە مەملەكەتتىك قىزمەتتەر كورسەتۋ جانە مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ جەكەلەگەن تۇرلەرىن (قىلمىستىق قۋدالاۋ, سوت تورەلىگى جانە باسقالار) ىسكە اسىرۋ كەزىندە تسيفرلىق تەحنولوگيالار قولدانىلۋىنىڭ تەرەڭدەۋىنە نەگىزدەلگەن, ادامنىڭ جانە ازاماتتىڭ بىرقاتار كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن ىسكە اسىرۋ جانە قورعاۋ تەتىكتەرى مەن كەپىلدىكتەرىن زاڭنامالىق رەتتەۋدى جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان. وندا ءۇش كودەكس پەن التى زاڭعا: قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قىلمىستىق-پروتسەستىك كودەكسىنە, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قىلمىستىق-اتقارۋ كودەكسىنە, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىق پروتسەستىك كودەكسىنە جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ «نوتاريات تۋرالى», «كوممەرتسيالىق ەمەس ۇيىمدار تۋرالى», «سايكەستەندىرۋ نومىرلەرىنىڭ ۇلتتىق تىزىلىمدەرى تۋرالى», «اتقارۋشىلىق ءىس جۇرگىزۋ جانە سوت ورىنداۋشىلارىنىڭ مارتەبەسى تۋرالى», «جابىرلەنۋشىلەرگە وتەماقى قورى تۋرالى» جانە «ادۆوكاتتىق قىزمەت جانە زاڭ كومەگى تۋرالى» زاڭدارىنا تۇزەتۋلەر ەنگىزۋ كوزدەلەدى.
پارلامەنت زاڭداردا جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ قۇقىق سۋبەكتىلىگىنە, ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنا, جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ مىندەتتەرى مەن جاۋاپكەرشىلىگىنە, سونداي-اق مەنشىك رەجىمىنە جانە وزگە دە م ۇلىكتىك قۇقىقتارعا, سوت قۇرىلىسى مەن سوت ءىسىن جۇرگىزۋ ماسەلەلەرىنە قاتىستى نەگىزگى پرينتسيپتەر مەن نورمالاردى بەلگىلەۋگە قۇقىلى (كونستيتۋتسيانىڭ 61-بابى 3-تارماعىنىڭ 1), 2) جانە 6) تارماقشالارى).
- كونستيتۋتسيانىڭ 13-بابىنىڭ 3-تارماعىندا بەكىتىلگەن بىلىكتى زاڭ كومەگىن الۋ قۇقىعى ءاربىر ادامنىڭ ءوزى زاڭدىق ماڭىزى بار ارەكەتتەر جاساعان كەزدە جوعارى بىلىكتى زاڭگەرلەردىڭ كاسىبي كومەگىن پايدالانۋ مۇمكىندىگىن كوزدەيدى. بىلىكتى زاڭ كومەگىنىڭ جاريا-قۇقىقتىق ءمانى ونىڭ نەگىزگى زاڭدا بەكىتىلگەن سوت ارقىلى قورعالۋ قۇقىعىن جانە سوت تورەلىگى قاعيداتتارىن ىسكە اسىرۋمەن تىعىز بايلانىستى ەكەندىگىن دە بىلدىرەدى.
كونستيتۋتسيالىق كەڭەس ءوزىنىڭ قورىتىندى شەشىمدەرىندە قۇقىقتاردىڭ نەمەسە بوستاندىقتاردىڭ ناقتى ءبىر ءتۇرىنىڭ كونستيتۋتسيالىق دەڭگەيگە دەيىن كوتەرىلۋى جانە كونستيتۋتسيادا ونىڭ كەپىلدىلىگىنىڭ جاريالانۋى مەملەكەتتىڭ وسى قۇقىقتار مەن بوستاندىقتاردى ىسكە اسىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ مىندەتىن وزىنە جۇكتەيتىنىن بىلدىرەدى, دەپ اتاپ كورسەتكەن بولاتىن (1999 جىلعى 12 ناۋرىزداعى №3/2, 2004 جىلعى 20 ساۋىردەگى №3, 2005 جىلعى 29 ساۋىردەگى №3 نورماتيۆتىك قاۋلىلار).
مەملەكەت وسى سالاداعى ءوز مىندەتتەمەلەرىن ورىنداي وتىرىپ, جەكە ادامنىڭ كورسەتىلگەن قۇقىعىنا كەپىلدىك بەرۋ ءۇشىن دە, بىلىكتى زاڭ كومەگىن كورسەتەتىن تۇلعالار قىزمەتىنىڭ تيىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن دە ءتيىستى جاعدايلار جاساۋ ماقساتىندا قاجەتتى نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق, ۇيىمداستىرۋشىلىق جانە وزگە سيپاتتاعى شارالاردى قابىلداۋعا ءتيىس. دەمەك رەسپۋبليكا پارلامەنتى زاڭ كومەگىن كورسەتۋ جۇيەسىن قۇقىقتىق رەتتەۋدىڭ ناقتى مودەلدەرىن, ال وسىنداي جاريا-قۇقىقتىق سيپاتتاعى قىزمەتتى جۇزەگە اسىرعىسى كەلەتىن ادامدار ءۇشىن مىندەتتى تالاپتاردى, شارتتار مەن شەكتەۋلەردى ايقىنداۋعا قۇقىلى.
زاڭنامالىق شارالار ادام قۇقىقتارىن قورعاۋ جانە ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا زاڭ قىزمەتىن كاسىپتىك نەگىزدە جۇزەگە اسىراتىن ادۆوكاتۋرا, نوتاريات سياقتى جانە باسقا دا مەملەكەتتىك ەمەس ينستيتۋتتاردىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسىن, ۇيىمداستىرىلۋىن جانە قىزمەت نىسانالارىن رەگلامەنتتەي الادى. بۇل رەتتە زاڭ شىعارۋشىنىڭ قالاۋى شەكتەۋسىز ەمەس, ول جەكە جانە جاريا مۇددەلەردىڭ, مەملەكەتتىك رەتتەۋ مەن ءوزىن-ءوزى رەتتەۋدىڭ اقىلعا قونىمدى تەڭگەرىمىن, سوت ءىسىن جۇرگىزۋدىڭ ءتيىستى تۇرلەرىندەگى زاڭگەرلەردىڭ ءرولى مەن جۇمىس قاعيداتتارىن, كاسىپتىك, ءوزىن-ءوزى باسقاراتىن جانە ءوزىن-ءوزى قارجىلاندىراتىن كوممەرتسيالىق ەمەس ۇيىمدار رەتىندەگى ادۆوكاتتار القالارىنىڭ, نوتارياتتىق پالاتالار مەن زاڭ كونسۋلتانتتارى پالاتالارىنىڭ قۇقىقتىق جاعدايىن جانە باسقا دا فاكتورلاردى ەسكەرە وتىرىپ, ديسپوزيتيۆتىك جانە يمپەراتيۆتىك ادىستەردىڭ وڭتايلى ۇيلەسۋىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالۋعا ءتيىس.
كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ وسى قۇقىقتىق ۇستانىمدارى جالپىعا بىردەي تانىلعان حالىقارالىق اكتىلەردىڭ ەرەجەلەرىنە دە نەگىزدەلگەن.
ماسەلەن, بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ باس اسسامبلەياسى 1966 جىلعى 16 جەلتوقساندا قابىلداعان جانە 2005 جىلعى 28 قاراشاداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىمەن راتيفيكاتسيالانعان ازاماتتىق جانە ساياسي قۇقىقتار تۋرالى حالىقارالىق پاكتىدە بەلگىلەنگەندەي, وسى پاكتىگە قاتىسۋشى ءاربىر مەملەكەت: وسى پاكتىدە تانىلعان قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى بۇزىلعان كەز كەلگەن ادامعا ءتيىمدى قۇقىقتىق قورعاۋ امالىن قامتاماسىز ەتۋگە; قۇقىعىن قورعاۋدى تالاپ ەتكەن كەز كەلگەن ادامنىڭ قۇقىقتىق قورعالۋ قۇقىعى قۇزىرەتتى سوت, اكىمشىلىك, زاڭ شىعارۋ بيلىكتەرى نەمەسە مەملەكەتتىڭ قۇقىقتىق جۇيەسىندە كوزدەلگەن كەز كەلگەن باسقا دا قۇزىرەتتى ورگان ارقىلى بەلگىلەنۋىن جانە سوت ارقىلى قورعالۋ مۇمكىندىگىنىڭ دامۋىن قامتاماسىز ەتۋگە مىندەتتەنەدى (2-باپتىڭ 3-تارماعىنىڭ ا) جانە b) تارماقشالارى).
بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ قىلمىستىلىقتىڭ الدىن الۋ جانە قۇقىق بۇزۋشىلارمەن قارىم-قاتىناس جونىندەگى سەگىزىنشى كونگرەسى قابىلداعان زاڭگەرلەردىڭ رولىنە قاتىستى نەگىزگى قاعيداتتارعا سايكەس بارلىق ادامدار پايدالانۋعا ءتيىس ادامنىڭ قۇقىقتارى مەن نەگىزگى بوستاندىقتارىنىڭ ءتيىستى تۇردە قورعالۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن بارلىق ادامداردىڭ تاۋەلسىز كاسىبي زاڭگەرلەر كورسەتەتىن زاڭ قىزمەتتەرىنە شىن مانىندە قولجەتىمدىلىگى بولۋى ءتيىس. ۇكىمەت ونىڭ اۋماعىندا ورنالاسقان جانە يۋريسديكتسياسىنا جاتاتىن بارلىق ادامدار ءۇشىن زاڭگەرلەرگە ءتيىمدى جانە تەڭ قولجەتىمدىلىكتىڭ ءتيىمدى راسىمدەرى مەن يكەمدى تەتىكتەرىن قامتاماسىز ەتەدى (كىرىسپە, 2-تارماق).
- قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ادۆوكاتۋراسى ادامنىڭ ءوز قۇقىقتارىن, بوستاندىقتارىن سوت ارقىلى قورعاۋعا جانە زاڭ كومەگىن الۋعا مەملەكەت كەپىلدىك بەرگەن جانە رەسپۋبليكانىڭ كونستيتۋتسياسىندا بەكىتىلگەن قۇقىقتارىن ىسكە اسىرۋعا جاردەمدەسۋگە, سونداي-اق داۋدى بەيبىت جولمەن رەتتەۋگە جاردەمدەسۋگە مىندەتتى («ادۆوكاتتىق قىزمەت جانە زاڭ كومەگى تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭىنىڭ (بۇدان ءارى – ادۆوكاتتىق قىزمەت جانە زاڭ كومەگى تۋرالى زاڭ) 31-بابىنىڭ 1-تارماعى).
كونستيتۋتسيالىق كەڭەس بىرنەشە رەت تۇسىندىرگەندەي, بىلىكتى زاڭ كومەگىن كورسەتۋ جونىندەگى كونستيتۋتسيالىق-قۇقىقتىق مىندەت نەگىزىنەن ادۆوكاتتاردىڭ مىندەتى بولىپ تابىلادى. كونستيتۋتسيا ادۆوكاتتارعا جەكە تۇلعالارعا دا, زاڭدى تۇلعالارعا دا بىلىكتى زاڭ كومەگىن كورسەتۋ سالاسىندا, ال مەملەكەتكە – اركىمنىڭ وسىنداي كومەك الۋعا كونستيتۋتسيالىق قۇقىعىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندە ەرەكشە مىندەت جۇكتەيدى (1999 جىلعى 2 شىلدەدەگى № 12/2 جانە 2009 جىلعى 20 تامىزداعى №5 نورماتيۆتىك قاۋلىلار).
زاڭدا ادۆوكاتتاردىڭ زاڭ كومەگىن, ونىڭ ىشىندە مەملەكەت كەپىلدىك بەرگەن زاڭ كومەگىن, كورسەتۋ ماسەلەلەرىنە, ادۆوكاتتارعا قويىلاتىن تالاپتارعا, ادۆوكاتتىق قىزمەتپەن اينالىسۋعا ارنالعان ليتسەنزيادان ايىرۋ نەگىزدەرىنە, ادۆوكاتتىق قوعامداستىق ورگاندارىن ۇيىمداستىرۋعا جانە ولاردىڭ قىزمەتىنە جانە باسقالارعا قاتىستى وزگەرتۋلەر كوزدەلگەن.
ادۆوكاتتىق قىزمەت جانە زاڭ كومەگى تۋرالى زاڭنىڭ 44-بابى 4-تارماعىنىڭ 1) جانە 2) تارماقشالارىندا كوزدەلگەن نەگىزدەر بويىنشا ليتسەنزياسىنان ايىرىلعان ادامدار ءۇشىن ادۆوكاتتىق قىزمەتپەن اينالىسۋعا ءومىر بويى تىيىم سالۋ تۋرالى نورمانى الىپ تاستاۋ كونستيتۋتسيانىڭ ادامنىڭ جانە ازاماتتىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن شەكتەۋدىڭ شارتتارى مەن شەكتەرىن بەلگىلەيتىن 39-بابىنىڭ ەرەجەلەرىمەن ۇيلەسەدى.
ادۆوكاتتىق قىزمەت جانە زاڭ كومەگى تۋرالى زاڭنىڭ 44-بابى 4-تارماعىنىڭ 2) تارماقشاسىن بىلىكتىلىكتىڭ جەتكىلىكسىزدىگى سالدارىنان ادۆوكاتتىڭ ءوز كاسىپتىك مىندەتتەرىن ورىنداۋى مۇمكىن بولمايتىنىن انىقتاۋ ءۇشىن اتتەستاتتاۋدى وتكىزۋ تۋرالى تالاپپەن تولىقتىرۋ ونىڭ قۇقىقتارىن كاسىپتىك قىزمەتپەن اينالىسۋ قۇقىعىنان نەگىزسىز ايىرۋدان قورعاۋ كەپىلدىكتەرىن كۇشەيتەدى.
نەگىزگى زاڭنىڭ 61-بابى 3-تارماعىنىڭ
1) تارماقشاسىندا كورسەتىلگەن ماسەلەلەردى زاڭنامالىق رەتتەۋدەگى پارلامەنتتىڭ ديسكرەتسيالىق وكىلەتتىكتەرى شەڭبەرىندە زاڭ كومەگىن كورسەتۋ تۋرالى شارت جاساۋ ءتارتىبىن, ادۆوكاتتار القاسى ورگاندارىنىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسىن ناقتىلاۋعا, مۇشەلىك جانە نىسانالى جارنالاردى تولەۋ كەزىندە جەڭىلدىكتەردى پايدالاناتىن ادامداردىڭ ساناتتارىن بەلگىلەۋگە, ادۆوكاتتاردى تورالقانىڭ توراعاسى مەن مۇشەسىنىڭ لاۋازىمدارىنا سايلاۋ مەرزىمدەرىن, رەۆيزيالىق جانە تارتىپتىك كوميسسيالاردىڭ وكىلەتتىكتەر مەرزىمدەرىن ۇلعايتۋعا قاتىستى قۇقىقتىق نورمالار قابىلدانعان (زاڭنىڭ 1-بابى 9-تارماعىنىڭ 2), 7), 13)-16), 19), 25) جانە 26) تارماقشالارى).
زاڭمەن ادۆوكاتتىق قىزمەت جانە زاڭ كومەگى تۋرالى زاڭنىڭ 67-بابى 2-تارماعىنىڭ ەكىنشى بولىگى 22) تارماقشاسىنىڭ قولدانىسى 2026 جىلعى 1 قاڭتارعا دەيىن توقتاتىلا تۇرادى, وعان سايكەس ادۆوكاتتار القالارىنىڭ رەسپۋبليكالىق كونفەرەنتسياسى ادۆوكاتتار القالارى رەسپۋبليكالىق ادۆوكاتتار القاسىنىڭ جالپى مۇقتاجدىقتارىنا جۇزەگە اسىراتىن جارنالاردىڭ مولشەرى مەن ءتارتىبىن ايقىندايدى. كورسەتىلگەن ۋاقىتقا دەيىن وسى جارنالاردىڭ مولشەرى مەن ولاردى جۇزەگە اسىرۋ ءتارتىبىن ادۆوكاتتار القالارىنىڭ رەسپۋبليكالىق كونفەرەنتسياسى ايقىندايدى, بۇل رەتتە اي سايىنعى جارنالاردىڭ مولشەرى ءاربىر ادۆوكات ءۇشىن ەسەپتەلۋگە جانە ءتيىستى قارجى جىلىنا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۋرالى زاڭدا بەلگىلەنگەن كەمىندە ءبىر ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىشتى قۇراۋعا ءتيىس.
زاڭ جوباسى باستاماشىلارىنىڭ جانە ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ پىكىرىنشە, بۇل شارا ادۆوكاتتىق ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ۇيىمى رەتىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى جانە ونىڭ شەگىنەن تىس جەردەگى مەملەكەتتىك جانە وزگە دە ۇيىمداردا ادۆوكاتتار القالارى مەن ادۆوكاتتاردىڭ مۇددەلەرىن ءبىلدىرۋ جانە قورعاۋ, ادۆوكاتتار القالارىنىڭ قىزمەتىن ۇيلەستىرۋ, ادۆوكاتتار كورسەتەتىن زاڭ كومەگىنىڭ جوعارى دەڭگەيىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا قۇرىلعان رەسپۋبليكالىق ادۆوكاتتار القاسىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن نىعايتۋعا جانە مۇمكىندىكتەرىن كۇشەيتۋگە باعىتتالعان (ادۆوكاتتىق قىزمەت جانە زاڭ كومەگى تۋرالى زاڭنىڭ 65-بابىنىڭ 2-تارماعى).
كونستيتۋتسيالىق كەڭەس ادۆوكاتتار القالارىنىڭ ۇيىمدىق-قۇقىقتىق نىسانىن جانە ولاردىڭ رەسپۋبليكالىق ادۆوكاتتار القاسىنا مىندەتتى مۇشەلىگىن, سونداي-اق قۇقىقتىق مەملەكەتتىلىك دامۋىنىڭ قازىرگى كەزەڭىندەگى ادۆوكاتۋرا دامۋىنىڭ جاي-كۇيىن ەسكەرە وتىرىپ, مۇنداي ۋاقىتشا رەتتەۋگە جول بەرىلەدى دەپ سانايدى. رەسپۋبليكالىق ادۆوكاتتار القاسىنىڭ الدىندا تۇرعان مىندەتتەردى تيىسىنشە شەشۋ, باسقا كەپىلدەرمەن قاتار, بارابار قارجىلىق, كادرلىق جانە وزگە دە قامتاماسىز ەتۋدى تالاپ ەتەدى.
بىرقاتار نوۆەللالار زاڭ كومەگىنىڭ بىرىڭعاي اقپاراتتىق جۇيەسىن ەنگىزۋمەن, اتاپ ايتقاندا, ونى مەملەكەت كەپىلدىك بەرگەن زاڭ كومەگىن كورسەتۋگە ادۆوكاتتاردىڭ قاتىسۋىن ۇيىمداستىرۋ, مەملەكەتتىك ورگاندار مەن سوتتاردىڭ تاعايىنداۋى بويىنشا بىلىكتى زاڭ كومەگىن كورسەتۋ ءۇشىن ادۆوكاتتاردى تاڭداۋ, ادۆوكاتتار ءتىزىلىمىن, ادۆوكاتتار مەن ولاردىڭ القالارىنىڭ ەسەپتىلىگىن جۇرگىزۋ كەزىندە جانە باسقا دا جاعدايلاردا ەنگىزۋمەن بايلانىستى (زاڭنىڭ 1-بابى 9-تارماعىنىڭ 4), 5) جانە 17) تارماقشالارى). زاڭنىڭ ءتيىستى نورمالارىندا بەلگىلەنگەن وزدەرىنىڭ ءمانى مەن ماقساتى, پايدالانۋ نىسانى تۇرعىسىنان ولار ازاماتتىق قوعامنىڭ جانە بىلىكتى زاڭ كومەگىن كورسەتۋدىڭ ماڭىزدى ينستيتۋتى رەتىندە ادۆوكاتۋرانى ۇيىمداستىرۋ قاعيداتتارىنا قول سۇقپايدى. وسى ەلەكتروندىق جۇيە قوسالقى اقپاراتتىق-تەحنولوگيالىق ماقساتقا يە جانە ادۆوكاتتاردىڭ, ولاردىڭ القالارىنىڭ قىزمەتىن, اكىمشىلىك ەتۋ جۇيەسىن اۆتوماتتاندىرۋعا, ترانسپارەنتتىلىكتى قامتاماسىز ەتۋگە جانە حالىققا قولايلى جاعداي جاساۋعا باعىتتالعان. «مەملەكەتتىك مۇلىك تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىندا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن رەسپۋبليكالىق ادۆوكاتتار القاسىنا سەنىمگەرلىك باسقارۋعا بەرىلەتىن زاڭ كومەگىنىڭ بىرىڭعاي اقپاراتتىق جۇيەسىنىڭ اقپاراتتاندىرۋ وبەكتىلەرى مەملەكەتتىك مەنشىكتە بولادى, ويتكەنى ولاردى ادامنىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىن قوزعايتىن باسقا دا مەملەكەتتىك دەرەكقورلارمەن جانە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ اقپاراتتىق جۇيەلەرىمەن ينتەگراتسيالاۋ بولجانادى. زاڭدا رەسپۋبليكالىق نوتارياتتىق پالاتاعا جانە جەكە سوت ورىنداۋشىلارىنىڭ رەسپۋبليكالىق پالاتاسىنا قاتىستى دا وسىنداي تەتىك كوزدەلەدى, ولارعا سەنىمگەرلىك باسقارۋعا تيىسىنشە بىرىڭعاي نوتارياتتىق اقپاراتتىق جۇيە جانە اتقارۋشىلىق ءىس جۇرگىزۋدىڭ مەملەكەتتىك اۆتوماتتاندىرىلعان اقپاراتتىق جۇيەسى بەرىلەدى (1-باپتىڭ 4-تارماعىنىڭ 2) تارماقشاسى جانە 7-تارماعى).
كورسەتىلگەن كوممەرتسيالىق ەمەس ۇيىمدار مەن ولاردىڭ مۇشەلەرىنىڭ قىزمەتىنە تسيفرلاندىرۋ قۇرالدارىن ەنگىزۋ بويىنشا مۇنداي ۇستانىم كونستيتۋتسيانىڭ 26-بابىنىڭ 4-تارماعىنىڭ تالاپتارىن بۇزبايدى, ويتكەنى ادۆوكاتۋرانىڭ, سونداي-اق نوتاريات پەن جەكە سوت ورىنداۋشىلارىنىڭ قىزمەتى كاسىپكەرلىك قىزمەت بولىپ تابىلمايدى. كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ پايىمداۋىنشا, وسى قۇقىق قورعاۋ ينستيتۋتتارى تاعايىنىنىڭ جاريا-قۇقىقتىق سيپاتىن, مەملەكەتتىك اقپاراتتىق جۇيەلەردىڭ تيىسىنشە جۇمىس ىستەۋى مەن جۇمىسىنا, ولاردىڭ ءبىر-بىرىمەن ينتەگراتسياسىنا, دەربەس دەرەكتەردى قورعاۋعا, جەكەلەگەن سالالاردى تسيفرلىق فورماتقا كەزەڭ-كەزەڭىمەن جۇيەلى تۇردە كوشىرۋگە ەلەۋلى مەملەكەتتىڭ مۇددەلىلىگىن, ءتيىستى تەحنولوگيالىق جاراقتاندىرۋدى, اسىرەسە العاشقى كەزەڭدەردە, قامتاماسىز ەتۋگە مەملەكەتتىڭ بەلسەندى جاردەمدەسۋىن ەسكەرە وتىرىپ, وسى بولىكتە قابىلدانعان زاڭنامالىق نوۆەللالار شامادان تىس مونوپوليالاندىرۋعا جانە جوسىقسىز باسەكەلەستىكتىڭ دامۋىنا الىپ كەلەدى دەپ ساناۋعا بولمايدى.
- زاڭ كونسۋلتانتتارى مەن ولاردىڭ بىرلەستىكتەرىنىڭ ادۆوكاتتىق قىزمەت جانە زاڭ كومەگى تۋرالى زاڭدا بەكىتىلگەن ۇيىمداستىرۋ جانە قىزمەت قاعيداتتارىندا ادۆوكاتۋرا ينستيتۋتىمەن كوپ ۇقساستىعى بار. ولار كورسەتەتىن زاڭ قىزمەتتەرى, كەيبىر ەرەكشەلىكتەردى قوسپاعاندا (ىستەر ساناتتارى جانە باسقالار), كولەمى مەن سيپاتى بويىنشا ادۆوكاتتار كورسەتەتىن زاڭ كومەگىنە سايكەس كەلەدى. سوندىقتان ولار ءۇشىن جالپى بەيىندى زاڭدا كونستيتۋتسيانىڭ 13-بابى 3-تارماعىنىڭ ەرەجەلەرىن ىسكە اسىرۋداعى زاڭ كونسۋلتانتتارىنىڭ ماڭىزدى ميسسياسىن بەلگىلەۋ, ماماندىقپەن اينالىسۋ ءۇشىن ارنايى تالاپتار مەن راسىمدەر, رەتتەۋ جانە باقىلاۋ تەتىكتەرىن بەلگىلەي وتىرىپ, ولاردى زاڭ كومەگىنىڭ جوعارى دەڭگەيىن قامتاماسىز ەتەتىن بىلىكتى سۋبەكتىلەرگە جاتقىزۋ نەگىزدەلگەن بولىپ تابىلادى جانە زاڭ شىعارۋشىنىڭ قۇزىرەتىنە جاتادى.
زاڭدا زاڭ كونسۋلتانتتارىنا ادۆوكاتتاردىڭ كەيبىر تالاپتارىن, شارتتارى مەن قۇرالدارىن (قىزمەت كەپىلدىكتەرى, كومەكشىلەر, زاڭ كونسۋلتانتىنىڭ قۇپياسى جانە باسقالار) قولدانۋ ارقىلى ولاردىڭ حالىققا بىلىكتى زاڭ كومەگىن كورسەتۋدەگى, اسىرەسە سوتتاردا وكىلدىك ەتۋ كەزىندەگى, ءرولى مەن جاۋاپتىلىعىن ودان ءارى كۇشەيتۋ باعىتى جۇرگىزىلگەن.
بىلىكتى زاڭ كومەگىنە قۇقىقتى جۇزەگە اسىرۋ قىزمەتىنىڭ جاريا-قۇقىقتىق ءمانىن, ونىڭ سوت تورەلىگىمەن ءوزارا بايلانىسىن, زاڭ قىزمەتتەرى نارىعىنداعى زاڭ كونسۋلتانتتارىنىڭ قاتىسۋ ۇلەسىن ەسكەرە وتىرىپ, كونستيتۋتسيالىق كەڭەس مۇنداي قۇقىقتىق رەتتەۋگە جول بەرىلەدى جانە ول كونستيتۋتسيالىق تالاپتارمەن كەلىسىلەدى دەپ پايىمدايدى.
- كونستيتۋتسيالىق كەڭەس زاڭنىڭ باسقا دا ەرەجەلەرىنىڭ كونستيتۋتسيالىلىعىن تەكسەردى.
قىلمىستىق-پروتسەستىك كودەكسكە ەنگىزىلەتىن تۇزەتۋلەرمەن قورعالۋعا قۇقىعى بار كۋانىڭ قۇقىقتىق جاعدايى وزگەرەدى جانە ونىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قورعاۋ كەپىلدىكتەرى كۇشەيتىلەدى. زاڭمەن ول ءوز قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرىن نەمەسە وكىلدىك ەتەتىن قۇقىقتار مەن مۇددەلەردى قورعايتىن پروتسەسكە قاتىسۋشىلارعا جاتقىزىلادى (زاڭنىڭ 1-بابى 1-تارماعىنىڭ 1), 2), 5) جانە 8) تارماقشالارى). مۇنداي رەگلامەنتتەۋ وزىنە قاتىستى قىلمىستىق قۇقىق بۇزۋشىلىق جاساعانى تۋرالى بولجام بار ادامعا ول سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋگە تارتىلعان كەزدەن باستاپ نەعۇرلىم ناقتى پروتسەستىك مارتەبە بەرۋگە, ونىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىن ىسكە اسىرۋعا جانە قورعاۋعا باعىتتالعان, بۇل نەگىزگى زاڭنىڭ 13-بابىنىڭ 1 جانە 3-تارماقتارىنا جانە 77-بابى 3-تارماعىنىڭ 1) تارماقشاسىنا سايكەس كەلەدى.
زاڭدا كۇدىكتى دەپ تانۋ, كۇدىكتىنىڭ ءىس-ارەكەتىن سارالاۋ تۋرالى قاۋلىلاردى كۇدىكتىگە جاريالاۋ كەزىندە قاتىسۋعا جول بەرۋ, سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋ بارىسىندا قورعاۋشى تانىسا الاتىن (كوشىرمەلەرىن الا الاتىن) نەگىزگى پروتسەستىك اكتىلەر مەن شەشىمدەردىڭ تىزبەسىن بەلگىلەۋ ارقىلى قورعاۋشىلاردىڭ (ادۆوكاتتاردىڭ) ءوزىنىڭ قورعاۋىنداعى ادامدارعا بىلىكتى زاڭ كومەگىن كورسەتۋ بويىنشا قۇقىقتارى ناقتىلانعان جانە كەڭەيتىلگەن (زاڭنىڭ 1-بابى 1-تارماعىنىڭ
7) تارماقشاسى).
قىلمىستىق-پروتسەستىك كودەكستە ادۆوكاتتىڭ قىلمىستىق ىسكە قاتىستى اقپاراتتى ءبىلۋى ىقتيمال ادامعا ساۋال قويۋ جانە سوت ساراپتاماسىن جۇرگىزۋ تۋرالى سۇراۋ سالۋدى جولداۋ جونىندەگى وكىلەتتىكتەرىن ىسكە اسىرۋ ءتارتىبى نەعۇرلىم ەگجەي-تەگجەيلى رەتتەلگەن (زاڭنىڭ 1-بابى 1-تارماعىنىڭ 14) جانە 19) تارماقشالارى).
رەسپۋبليكانىڭ قىلمىستىق-پروتسەستىك زاڭناماسىنا اتالعان جانە باسقا دا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ادۆوكاتتىڭ كەيبىر وكىلەتتىكتەرىن جاڭا مازمۇنمەن تولىقتىرادى, بۇل, كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ پىكىرىنشە, ايىپتاۋ جانە قورعاۋ تاراپتارىنىڭ تەڭ قۇقىلىعىن قامتاماسىز ەتۋگە, جارىسپالىلىقتى جانە قىلمىستىق سوت ءىسىن جۇرگىزۋدىڭ باسقا دا قاعيداتتارىن دامىتۋعا ىقپال ەتەتىن بولادى.
كونستيتۋتسيانىڭ 13-بابىنىڭ 3-تارماعىنا سايكەس زاڭدا كوزدەلگەن جاعدايلاردا زاڭ كومەگى تەگىن كورسەتىلەدى. وسى كونستيتۋتسيالىق ەرەجەنى ورىنداۋ ءۇشىن قىلمىستىق-اتقارۋ كودەكسىنە سوتتالعان ادامعا مەملەكەت كەپىلدىك بەرگەن زاڭ كومەگىن كورسەتۋ شەڭبەرىندە دە, سونداي-اق سوتتاردىڭ ۇكىمدەرى مەن قاۋلىلارىن ورىنداۋ بارىسىندا ۇسىنىلاتىن قۇجاتتاردى دايىنداۋ كەزىندە دە بىلىكتى زاڭ كومەگىن الۋ قۇقىعىن بەرەتىن تولىقتىرۋ ەنگىزىلدى (زاڭنىڭ 1-بابىنىڭ 2-تارماعى).
قارالىپ وتىرعان زاڭدى قابىلداۋ ءراسىمى رەسپۋبليكا كونستيتۋتسياسىنىڭ ەرەجەلەرىنە سايكەس كەلەدى. دەپۋتاتتار توبى زاڭ جوباسىن كونستيتۋتسيانىڭ 61-بابى 1-تارماعىنىڭ نەگىزىندە پارلامەنت ماجىلىسىنە ەنگىزدى جانە ول نەگىزگى زاڭنىڭ 61-بابى 3-5-تارماقتارىنىڭ تالاپتارى ساقتالا وتىرىپ, پارلامەنتتىڭ ءاربىر پالاتاسىندا ءوز كەزەگىمەن قاراۋ ارقىلى قابىلداندى.
وسىلايشا, كونستيتۋتسيالىق كەڭەس قارالىپ وتىرعان زاڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسىنا سايكەس دەپ سانايدى.
- زاڭنىڭ كونستيتۋتسيالىلىعىن تاني وتىرىپ, كونستيتۋتسيالىق كەڭەس ونىڭ جەكەلەگەن ەرەجەلەرىنىڭ دالمە-ءدال انىق تۇجىرىمدالماعانىنا جانە ساباقتاس نورمالارمەن ۇيلەسپەۋىنە نازار اۋدارادى, بۇل ولاردى ءتيىستى دارەجەدە تۇسىنبەۋگە جانە تەرىس قولدانۋعا جاعداي جاساۋى مۇمكىن.
6.1. ادۆوكاتتىق قىزمەت جانە زاڭ كومەگى تۋرالى زاڭنىڭ 5-تاراۋى «زاڭ كونسۋلتانتىنىڭ قۇپياسى» دەگەن جەكە 77-2-باپپەن تولىقتىرىلعان. بۇل نورما وسى زاڭداعى «ادۆوكاتتىق قۇپيا» دەگەن 37-باپقا ۇقساس بولىپ كەلەدى.
جاڭا باپتىڭ 3-تارماعىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا كوزدەلگەن جاعدايلاردى قوسپاعاندا, زاڭ كونسۋلتانتىنىڭ قۇپياسىنا جاتاتىن مالىمەتتەردى كومەك سۇراپ ءوتىنىش جاساعان تۇلعانىڭ كەلىسۋىنسىز جاريا ەتكەنى ءۇشىن وسى باپتىڭ 2-تارماعىندا اتالعان ادامدار قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىنا سايكەس جاۋاپتى بولادى», دەپ بەكىتىلگەن.
وسى ەرەجەلەردىڭ مازمۇنىنا قاراعاندا, زاڭ كونسۋلتانتىنىڭ قۇپياسىن ساقتاۋ مىندەتىنەن الىپ تاستاۋلار تەك زاڭداردا عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە زاڭدىق كۇشى تومەن نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەردە دە بەلگىلەنۋى مۇمكىن.
كونستيتۋتسيالىق كەڭەس 2009 جىلعى 20 تامىزداعى №5 نورماتيۆتىك قاۋلىسىندا كليەنت وزىنە قانداستىق-تۋىستىق نەمەسە وزگە دە جاقىندىعى جوق ادامعا ءۇشىنشى ءبىر تۇلعالارعا بەلگىلى بولمايدى جانە وزىنە زيان كەلتىرمەيدى دەگەن سەنىممەن ءوزى تۋرالى قانداي دا بولسىن مالىمەتتەردى حابارلاعان كەزدە ادۆوكات پەن ازاماتتىڭ ءوزارا قارىم-قاتىناسىندا ورناعان تاراپتاردىڭ ءبىر-بىرىنە دەگەن سەنىمى بىلىكتى زاڭ كومەگىن الۋ قۇقىعىنىڭ نەگىزگى ىرگەتاسى بولىپ تابىلادى دەپ كورسەتكەن بولاتىن.
كونستيتۋتسيالىق كەڭەس وسى قۇقىقتىق ۇستانىم كاسىپتىك قۇپيانى ساقتاۋ جونىندەگى مىندەتى اركىمنىڭ قادىر-قاسيەتىنە, جەكە ومىرىنە قول سۇعىلماۋىنا, ءوزىنىڭ جانە وتباسىنىڭ قۇپياسى بولۋىنا جانە باسقا دا كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان زاڭ كونسۋلتانتتارىنا دا قاتىستى دەپ پايىمدايدى. الىپ تاستاۋلاردى بەلگىلەۋ ماسەلەلەرى ادامنىڭ وسى قۇقىقتارىنىڭ ءمانىن قوزعايدى, ولاردىڭ تولىققاندى ىسكە اسىرىلۋى دارەجەسىنە اسەر ەتەدى, سول سەبەپتى, ادۆوكاتتار سياقتى, تەك زاڭدارمەن رەتتەلۋى ءتيىس.
6.2. ليتسەنزياردىڭ تالاپ قويۋى بويىنشا ادۆوكاتتى سوت ارقىلى ليتسەنزيادان ايىرۋ ءۇشىن بىلىكتىلىگىنىڭ جەتكىلىكسىزدىگى سالدارىنان ادۆوكاتتىڭ ءوز كاسىپتىك مىندەتتەرىن ورىنداۋىنىڭ مۇمكىن بولماۋى دەگەن نەگىز – «وسى زاڭنىڭ 55-بابى 2-تارماعىنىڭ 8) تارماقشاسىنا سايكەس ادۆوكاتتار القاسى جۇرگىزگەن اتتەستاتتاۋ ناتيجەلەرى بويىنشا انىقتالعان ...» دەگەن ەرەجەمەن تولىقتىرىلعان (زاڭنىڭ 1-بابى
9-تارماعىنىڭ 10) تارماقشاسى).
سونىمەن بىرگە القا تورالقاسىنىڭ ادۆوكاتتىڭ القاداعى مۇشەلىگىن توقتاتۋى ءۇشىن دە وسىنداي نەگىز ادۆوكاتتىق قىزمەت جانە زاڭ كومەگى تۋرالى زاڭنىڭ 60-بابى 1-تارماعىنىڭ 3) تارماقشاسىندا قامتىلعان. بۇل رەتتە, مۇنداي شەشىم قابىلداۋ ءۇشىن وسى باپتا اتتەستاتتاۋ ءراسىمى قاراستىرىلماعان.
ادۆوكاتتىق قىزمەت جانە زاڭ كومەگى تۋرالى زاڭنىڭ 44-بابى 4-تارماعىنىڭ جاڭا رەداكتسياداعى 2) تارماقشاسىنىڭ جانە 60-بابىنىڭ 1-تارماعى 1) جانە 3) تارماقشالارىنىڭ جانە 2-تارماعىنىڭ ءوزارا بايلانىستى زاڭنامالىق ەرەجەلەرىنەن ليتسەنزيادان ايىرۋ ءراسىمىن جانە كورسەتىلگەن ارەكەتتەردىڭ كەزەكتىلىگىن ناقتى انىقتاۋ مۇمكىن ەمەس.
6.3. زاڭدا وبلىستاردىڭ, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ جانە استانانىڭ كەمىندە ۇشتەن ەكىسىنىڭ اتىنان وكىلدىك ەتەتىن زاڭ كونسۋلتانتتارى پالاتالارىنىڭ ەرىكتى مۇشەلىگىنە نەگىزدەلگەن كوممەرتسيالىق ەمەس ۇيىم رەتىندە العاش رەت رەسپۋبليكالىق زاڭ كونسۋلتانتتارى القاسىن قۇرۋ كوزدەلەدى (زاڭنىڭ 1-بابى
9-تارماعىنىڭ 29) تارماقشاسى).
زاڭدا رەسپۋبليكالىق زاڭ كونسۋلتانتتارى القاسىنىڭ سەزى زاڭ كونسۋلتانتتارى پالاتالارى رەسپۋبليكالىق القانىڭ جالپى مۇقتاجدىقتارىنا اۋداراتىن اي سايىنعى جارنالاردىڭ مولشەرىن جانە ولاردى جۇزەگە اسىرۋ ءتارتىبىن ايقىندايدى دەپ بەلگىلەنگەن. الايدا ادۆوكاتتارمەن ۇقساس, بۇل نورمانىڭ قولدانىسى 2026 جىلعى 1 قاڭتارعا دەيىن توقتاتىلا تۇرادى. كورسەتىلگەن ۋاقىتقا دەيىن وسى جارنالاردىڭ مولشەرىن جانە ولاردى جۇزەگە اسىرۋ ءتارتىبىن رەسپۋبليكالىق زاڭ كونسۋلتانتتارى القاسىنىڭ سەزى ايقىندايدى, بۇل رەتتە جارنالاردىڭ مولشەرى ءاربىر زاڭ كونسۋلتانتى ءۇشىن ەسەپتەلۋگە جانە ءتيىستى قارجى جىلىنا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۋرالى زاڭدا بەلگىلەنگەن كەمىندە ءبىر ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىشتى قۇراۋعا ءتيىس.
كونستيتۋتسيالىق كەڭەس اتالعان جانە زاڭدا قاراستىرىلعان مەملەكەتتىك رەتتەۋدىڭ باسقا دا شارالارىن ىسكە اسىرۋ, ەگەر ولار زاڭ كونسۋلتانتتارىنىڭ بۇكىل قوعامداستىعىنا قاتىستى بولسا (ادۆوكاتتارعا قاتىستى جاسالاتىنداي), ولار كورسەتەتىن زاڭ كومەگىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتسە جانە قىزمەتتىڭ ءبىر سالاسى وكىلدەرىنىڭ اراسىندا تەڭدىكتى بۇزۋ ءۇشىن جاعداي جاساماسا, ورىندى بولۋى مۇمكىن دەپ پايىمدايدى.
6.4. ادۆوكاتتار كورسەتەتىن زاڭ كومەگى تۇرلەرىنىڭ تىزبەسىنەن قۇقىقتىق ماسەلەلەر بويىنشا اۋىزشا دا, جازباشا دا انىقتامالار بەرۋ الىپ تاستالعان. سولاي بولا تۇرا, قىلمىستىق-اتقارۋ كودەكسىندە سوتتالعانداردىڭ انىقتامالار تۇرىندە بىلىكتى زاڭ كومەگىن الۋ, ونىڭ ىشىندە مەملەكەت كەپىلدىك بەرگەن زاڭ كومەگىن كورسەتۋ شەڭبەرىندە الۋ, قۇقىعى ساقتالعان (زاڭنىڭ 1-بابىنىڭ 2-تارماعى جانە 9-تارماعىنىڭ 11) تارماقشاسى).
ادۆوكاتتىق قىزمەت جانە زاڭ كومەگى تۋرالى زاڭ – زاڭ كومەگىنىڭ نەگىزگى قاعيداتتارىن, نىساندارى مەن تۇرلەرىن بەلگىلەيتىن زاڭنامالىق اكت بولىپ تابىلادى. ادۆوكاتتىق قىزمەتتى رەتتەيتىن ساباقتاس زاڭدار بەيىندى زاڭنىڭ تالاپتارىمەن ۇيلەسۋى ءتيىس.
6.5. ادۆوكاتتىق قىزمەت جانە زاڭ كومەگى تۋرالى زاڭنىڭ 2-بابىنىڭ 2-تارماعى مىناداي رەداكتسيادا جازىلعان:
«2. زاڭ كومەگى وسى زاڭنىڭ نورمالارىنا سايكەس جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا بەلگىلەنگەن ەرەكشەلىكتەر ەسكەرىلە وتىرىپ كورسەتىلەدى».
سويتسە دە, وسى زاڭنىڭ ۇعىمدىق اپپاراتىندا زاڭ كومەگى دەپ «قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسياسىنىڭ 13-بابىنىڭ
3-تارماعىندا بەكىتىلگەن اركىمنىڭ بىلىكتى زاڭ كومەگىن الۋ قۇقىعىن ىسكە اسىرۋدى قامتاماسىز ەتۋگە, ونىڭ ىشىندە وسى زاڭدا جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ وزگە دە زاڭدارىندا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن ارنايى زاڭ ءبىلىمى مەن داعدىلارىن پايدالانا وتىرىپ قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان قىزمەت» تۇسىنىلەدى (1-باپتىڭ 3) تارماقشاسى).
كونستيتۋتسيالىق كەڭەس ادۆوكاتتىق قىزمەت جانە زاڭ كومەگى تۋرالى زاڭنامانىڭ قۇرامىنا زاڭعا تاۋەلدى نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەردىڭ دە ەنگىزىلۋىنە كۇمان كەلتىرمەيدى, دەي تۇرعانمەن, اتالعان زاڭنامالىق ەرەجەلەر ىشتەي كەلىسىلگەن بولۋعا جانە ءارتۇرلى تۇسىنۋگە جاعدايلار جاساماۋى ءتيىس. زاڭعا تاۋەلدى دەڭگەيدە بەلگىلەنەتىن زاڭ كومەگىن كورسەتۋ ەرەكشەلىكتەرى زاڭدا بەكىتىلگەن نەگىزگى قاعيداتتار مەن نورمالاردىڭ مانىنە قول سۇقپاۋعا ءتيىس, ال مۇنداي قۇقىقتىق اكتىلەر وسى سالادا قابىلدانعان زاڭنامالىق اكتىلەردىڭ نەگىزىندە جانە (نەمەسە) ولاردى ورىنداۋ ءۇشىن جانە (نەمەسە) ودان ءارى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن شىعارىلۋعا ءتيىس.
كونستيتۋتسيالىق كەڭەس ءوزىنىڭ بىرقاتار شەشىمدەرىندە زاڭ زاڭدىق تۇرعىدان دالمە-ءدال جانە اكەپ سوقتىراتىن سالدارى بولجاۋلى بولۋعا, ياعني ونىڭ نورمالارى جەتكىلىكتى دارەجەدە انىق تۇجىرىمدالىپ, زاڭ ەرەجەلەرىن وزىنشە پايىمداۋ مۇمكىندىگىن جوققا شىعاراتىن تۇسىنىكتى ولشەمدەرگە نەگىزدەلۋگە ءتيىس دەپ اتاپ كورسەتكەن بولاتىن (2008 جىلعى 27 اقپانداعى №2, 2009 جىلعى 11 اقپانداعى №1, 2011 جىلعى 7 جەلتوقسانداعى № 5, 2015 جىلعى 18 مامىرداعى №3, 2020 جىلعى 21 قاڭتارداعى №1 نورماتيۆتىك قاۋلىلار جانە باسقالار). سوندىقتان كونستيتۋتسيالىق كەڭەس قۇقىقتىق انىقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا جوعارىدا اتالعان نورمالاردى اعىمداعى زاڭشىعارماشىلىق قىزمەتى اياسىندا زاڭنامالىق ناقتىلاۋ قاجەت دەپ سانايدى.
باياندالعاننىڭ نەگىزىندە, قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسياسىنىڭ 72-بابى 1-تارماعىنىڭ 2) تارماقشاسىن, «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيالىق كەڭەسى تۋرالى» 1995 جىلعى 29 جەلتوقسانداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسيالىق زاڭىنىڭ 17-بابى 2-تارماعىنىڭ 1) تارماقشاسىن, 31-33, 37, 38-باپتارىن جانە 41-بابى 1-تارماعىنىڭ 2) تارماقشاسىن باسشىلىققا الا وتىرىپ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسيالىق كەڭەسى
قاۋلى ەتەدى:
- قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پارلامەنتى 2021 جىلعى 8 ساۋىردە قابىلداپ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ قول قويۋىنا 2021 جىلعى 13 ساۋىردە ۇسىنعان «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە ادۆوكاتتىق قىزمەت جانە زاڭ كومەگى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسىنا سايكەس دەپ تانىلسىن.
- زاڭ شىعارۋشىنىڭ نازارى كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ وسى نورماتيۆتىك قاۋلىسىندا مازمۇندالعان قۇقىقتىق ۇستانىمدارىن ەسكەرە وتىرىپ, قوسىمشا زاڭنامالىق شارالار قابىلداۋ قاجەتتىگىنە اۋدارىلسىن.
- قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسياسىنىڭ 74-بابىنىڭ 3-تارماعىنا سايكەس نورماتيۆتىك قاۋلى قابىلدانعان كۇنىنەن باستاپ كۇشىنە ەنەدى, رەسپۋبليكانىڭ بۇكىل اۋماعىندا جالپىعا بىردەي مىندەتتى, تۇپكىلىكتى بولىپ تابىلادى جانە شاعىمدانۋعا جاتپايدى.
- وسى نورماتيۆتىك قاۋلى رەسپۋبليكالىق رەسمي ءباسپاسوز باسىلىمدارىندا قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جاريالانسىن.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ
كونستيتۋتسيالىق كەڭەسى
