ەكونوميكالىق تۇرعىداعى دەربەستىگىنىڭ جەتكىلىكسىزدىگىنەن, كەش الەۋمەتتەنۋىنەن جانە جالپى ازاماتتىق بەلسەندىلىكتىڭ تومەندىگىنەن قازاقستاندىقتاردىڭ ءوز بولاشاقتارىنا دەگەن سەنىم دەڭگەيى تومەندەي تۇسكەن سەكىلدى. ەڭبەك نارىعىنداعى ناقتى احۋالعا سايكەس كەلەتىن ماماندار دايارلاي الماي وتىرمىز. بۇل ءوز كەزەگىندە جۇمىسسىزدىقتى كوبەيتتى, باعانى تىم اسقاقتاتىپ, ەكونوميكالىق دامۋدىڭ ساپاسىن ناشارلاتتى. ەڭبەك ەتۋ داعدىسى مەن حالىققا الەۋمەتتىك قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىنىڭ دەڭگەيى تومەندەدى.
سايىپ كەلگەندە, بالەنىڭ ءبارى – الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق احۋالدىڭ ناشارلاۋىنان, بارلىق سالادا ىستەلىپ جاتقان جۇمىستاردىڭ ساپاسىزدىعىنان. سونىڭ سەبەبىنەن, جۇمىسسىزدىق, الەۋمەتتىك تۇيتكىلدەر تۇرعىنداردىڭ ءومىر دەڭگەيى مەن ونىڭ ءوزىن-ءوزى سەزىنۋ ماسەلەسى مەن كوڭىل-كۇيىنە تەرىس اسەر ەتۋدە. جاستار ساپاسىز ءبىلىم الىپ, سودان كەلىپ جۇمىسسىزداردىڭ قاتارىن تولتىرىپ, قاراپايىم جۇمىستاردى ەلەمەي, اۋىردىڭ ءۇستى, جەڭىلدىڭ استىمەن ءجۇرىپ, تەر توكپەستەن جانە جاۋاپكەرشىلىكتى مويىندارىنا ارتپاستان, ءوز ماماندىقتارىنان «جەرىپ», اقشاسى مول قىزمەتتى ىزدەپ, شەتىنەن «باستىق» بولعىلارى كەلەدى. قازاقستاننىڭ كەز كەلگەن تۇكپىرىندە شۇرق-تەسىك, ويقىش-ويقىش جولدار, قابىرعالارى جارىلىپ, ەسىك-تەرەزەسى قيسايعان, شاتىرى ۇشىپ, توبەسىنەن سۋ اعىپ, سىلاعى تۇسكەن, تىپتەن وپىرىلىپ قۇلاپ جاتقان جاڭادان سالىنعان ۇيلەر كەزدەسەدى. XXI عاسىردا وسىنداي تۇرمىستىق «ىڭعايسىزدىقتىڭ» تاۋقىمەتىن كورىپ, مال اسىراپ, ونى باعايىن دەسە, ءورىسى تار اۋىلدار قانشاما. ساپا تۇرعىسىنان العاندا قالالارداعى جاعداي دا ءماز ەمەس. جاپپاي ساپاسىزدىق نەمقۇرايدىلىققا اكەلىپ, ادامنىڭ پەيىلى بۇزىلىپ, جانى كۇيزەلىسكە ۇشىراپ, ازاماتتار سانالى قادام جاساۋدان قالىپ بارادى.
تۇرعىندارعا كورسەتىلەتىن تۇرمىستىق قىزمەتتەردىڭ ساپاسىنىڭ كوپ جاعدايدا سىن كوتەرمەۋى قوعامدا ءارتۇرلى تەرىس پىكىرلەر تۋدىرىپ, الەۋمەتتىك جەلىلەردە جاعىمسىز اقپاراتتىق كەڭىستىك قالىپتاستىرۋدا. ول, ءوز كەزەگىندە, قوعامدىق ورتانىڭ الەۋمەتتىك-مادەني نەگىزىنە كولەڭكە ءتۇسىرىپ, مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىنىڭ بەدەلىنە نۇقسان كەلتىرۋدە. ويتكەنى ادامداردىڭ وزدەرىن الەۋمەتتىك تۇرعىدا جاقسى سەزىنۋى ولاردىڭ كوڭىل كۇيىنە, قازىرگى جانە بولاشاقتاعى ومىرلىك جاعدايلارىن سۋبەكتيۆتىك تۇرعىدا باعالاۋلارىنا, ماتەريالدىق جاعدايى مەن الەۋمەتتىك مارتەبەسىنە بايلانىستى. ونىڭ سىرتىندا ولاردىڭ كاسىبي قىزمەتى, قۇقىقتىق تۇرعىدا قورعالۋى جانە ەلدەگى قوعامدىق-ساياسي, ەتنوسارالىق جانە دىنارالىق, ودان قالا بەرسە, ەكولوگيالىق ماسەلەلەر تاعى بار. ءوز ءومىرى مەن الەۋمەتتىك-قوعامدىق ۇدەرىستەردى سىني كوزبەن باعالاۋ بارىسىندا قازاقستاندىقتاردىڭ بويىن وپتيميزم دە, پەسسيميزم دە بيلەيدى.
وسى كورىنىستەردىڭ بارلىعىنىڭ نەگىزى, وكىنىشكە قاراي, بارلىق دەڭگەي مەن سالاداعى ساپاسىزدىقتىڭ كۇندەلىكتى ومىردە, ادامداردىڭ تۇرمىسىندا ورىن الىپ وتىرعاندىعىندا جاتىر. بۇل اقىر سوڭىندا ەلدەگى الەۋمەتتىك-پسيحولوگيالىق جاعدايعا تەرىس اسەر ەتىپ, تۇبىندە الەۋمەتتىك شيەلەنىس تۋدىرۋى مۇمكىن. مۇنداي قۇبىلىس مەملەكەتتىلىككە قاۋىپ توندىرەتىن, تىپتەن وعان قارسى جۇمىس ىستەيتىن وتە جويقىن جانە جىمىسقى كۇش بولىپ ەسەپتەلەدى. ساپاسىزدىق: قۋراپ قالعان اعاش پەن تاپتالعان كوگال, شاشىلىپ جينالماي جاتقان قوقىس, مايىسقان باعانالار مەن قورشاۋلار, ءبىر ماۋسىمعا جارامسىز كوشەدەگى جولاق سىزىقتار جانە تاعىسىن تاعىلار. بۇلار كوزگە كورىنەتىن ساپاسىزدىقتاردى قۇراسا, قوعامدىق ءومىردىڭ ءتۇرلى سالالارىندا ءوز شەشىمدەرىن ىسكە اسىرىپ, ناقتى ناتيجەگە قول جەتكىزە الماي جاتقان مەملەكەتتىك باسقارۋ ورگاندارىنىڭ قابىلەتتىلىگىنىڭ تومەندەۋىن ۇستاپ كورۋگە بولمايتىن ساپاسىزدىق رەتىندە قاراستىرۋعا بولادى. ويتكەنى قولعا الىنعان ءىستىڭ تۇپكى ناتيجەسى ساپالىق كورسەتكىشتەرمەن ەمەس, جالپى وندىرىلگەن ءونىم مەن جالپى بولىنگەن قارجى جانە ونىڭ «تولىقتاي يگەرىلۋىمەن» باعالانۋدا. ۇلتتىق سانا قالىپتاستىرۋ ماسەلەسى ۇزاق مەرزىمدىك بولعاندىقتان, ۋاقىت ۇتتىرماي, ساپانى قولعا الۋ ارقىلى قازاقستاندى الەۋمەتتىك جاڭعىرتۋ بارىسىندا ساناعا ساپامەن بىرتىندەپ اسەر ەتىپ, ونى ازداپ دەمەپ جىبەرگەن ءجون بولار.
قالاي دەگەندە دە, بىزگە باتىل دا ءتيىمدى, مەملەكەتشىل قادامدار قاجەت-اق. بالكىم, سوندا عانا زاڭنىڭ ۇستەمدىگى ورنايتىن كۇن تۋار.
