سپورت • 13 مامىر، 2021

ازيا چەمپيوناتى: قازاقستان-وزبەكستان – 5:5

1038 رەت كورسەتىلدى

21-31 مامىر كۇندەرى بىرىك­كەن اراب امىر­لىك­تەرىنىڭ ء(باا) دۋباي قالاسىندا بوكستان ازيا چەمپيوناتىنىڭ جالاۋى جەلبىرەيدى. نەگىزى، بۇل جارىس نيۋ-دەليدە وتەدى دەپ جوسپارلانعان ەدى. الايدا ءۇندىستاندا كوروناۆيرۋس دەرتىنىڭ ورشۋىنە بايلانىستى اتالعان دودا ءباا-گە اۋىس­تىرىلدى. ءسويتىپ، سارى قۇرلىقتىڭ سا­يىپ­قىراندارى پارسى شىعاناعىندا سايىسقا ءتۇسىپ، كىم مىقتى ەكەنىن انىق­تايدى.

دۋبايداعى ءدۇبىرلى دودا قار­ساڭىندا تاريحقا جۇگىنۋدى ءجون كورىپ وتىرمىز. ازيا چەم­پيو­ناتىنىڭ تۇساۋى 1963 جىلى تاي­لاندتىڭ استاناسى – بانگ­كوكتا كەسىلدى. سول كەزدەن باستاپ، 1992 جىلعا دەيىنگى ارالىقتا اتالعان جارىستىڭ جالاۋى 16 مارتە جەلبىرەدى. بۇل باسەكەلەردىڭ دەنى وڭتۇستىك كورەيا قۇراماسىنىڭ جەڭىسىمەن اياقتالدى. كورەيلەر ساراپقا سالىنعان باس جۇلدەلەردىڭ تۇگەلگە جۋىعىن ولجالاپ، جالپى­كوماندالىق ەسەپتە 11 مارتە توپ جاردى. جاپونيا (1963، 1975) مەن تايلاند (1973، 1991) قۇرامالارى ەكى رەتتەن تەڭدەسسىز دەپ تانىلسا، تاعى ءبىر جارىستا يراننىڭ ورەن­­دەرى الدارىنا جان سالمادى. وزگە مەملەكەتتىڭ وكىلدەرى قانشا جانتالاسسا دا، جوعارىدا اتالعان كوماندالارعا لايىقتى قارسىلىق كورسەتە المادى.

1994 جىلى ازيا چەمپيوناتىنا قاتىسۋ كەزىندە كەڭەس ودا­عىنىڭ قۇرامىندا بولعان بەس مەملەكەت نيەت ءبىلدىردى. سول كەزدەن باستاپ ازيا چەمپيوناتىنداعى جاعداي كۇرت وزگەردى. بۇرىندارى كوش باستاپ كەلگەن كوماندالارعا ۇيرەنشىكتى ورىندارىن بوساتۋلارىنا تۋرا كەلدى. سەبەبى قازاقستان مەن وزبەكستان قۇرامالارىنىڭ قارقىنى تىم كۇشتى بولدى. 1994-2019 جىلدار ارالىعىندا وتكەن دودالاردا قازاق ەلىنىڭ قىراندارى بەس بىردەي جارىستا (1994، 1995، 2004، 2013، 2015) قارسىلاس شىدات­پاسا، «الا تاقيالىلاردىڭ» دا ناتيجەسى ءدال سونداي (1999، 2002، 2007، 2017، 2019). قىتاي (2009، 2011). سونداي-اق تايلاند (1997) پەن پاكستان (2005) ءبىر رەتتەن ۇزدىك شىقتى. ەندى سول جارىس­تاردا جەرلەستەرىمىزدىڭ قالاي ونەر كورسەتكەنى جايىندا اڭگىمەلەيىك:

1994 جىل. يراننىڭ استاناسى – تەگەراندا وتكەن ازيا چەمپيوناتى قازاق ەلى قۇراماسىنىڭ جارقىن جەڭىسىمەن اياقتالدى. داڭقتى باپكەر ءابدىسالان نۇر­ماحانوۆ جەتەكشىلىك ەتكەن جۋان جۇدىرىقتى جىگىتتەرىمىزدىڭ اراسىنان بولات ءجۇمادىلوۆ (48 كيلو)، بولات نيازىمبەتوۆ (63،5 كيلو)، نۇرجان سمانوۆ (67 كيلو)، قاناتبەك شاعاتاەۆ (75 كيلو) جانە اركادي توپاەۆ (71 كيلو) جە­ڭىس تۇعىرىنىڭ ەڭ بيىك ساتىسىنا كوتەرىلدى. سۇلتان ابدىرازاقوۆ (51 كيلو) ەكىنشى ورىن السا، رينات تانەكوۆ (54 كيلو)، نۇرلان قا­لىباەۆ (57 كيلو) جانە ۆاسيلي جيروۆ (81 كيلو) ءۇشىنشى ساتىعا جايعاستى. يران مەن تايلاند قوس التىندى قاناعات تۇتسا، وڭتۇستىك كورەيا، قىتاي جانە يندونەزياعا ءبىر-ءبىر باس جۇلدەدەن بۇيىردى. ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك، ول كەزدەرى باسەكەلەر 12 سالماق دارەجەسى بويىن­شا ءوتتى.

1995 جىل. بۇل جولى قازاق­تىڭ قايسار ۇلدارى تاشكەنتتى «تال­قانداپ» قايتتى. وزبەكستاننىڭ باس شاھارىندا التى بوكسشىمىز التىن مەدالدى مويىندارىندا جارقىراتتى. ولار – بولات ءجۇما­دىلوۆ (51 كيلو)، بەكتاس ابۋباكىروۆ (54 كيلو)، باقتيار تىلەگەنوۆ (57 كيلو)، بولات نيازىمبەتوۆ (63،5 كيلو)، ەرماحان ىبىرايىموۆ (71 كيلو) جانە ۆاسيلي جيروۆ (81 كيلو). نۇرجان سمانوۆ فينالدا رينگ قوجايىنى ناريمان اتاەۆتان ۇتىلىپ، كۇمىس مەدالدى قاناعات تۇتتى. ايتۋلى دودادا وزبەكستاندىقتار ءۇش رەت توپ جارسا، قالعان ءۇش باس جۇلدە تايلاند، موڭعوليا جانە يراننىڭ بىلعارى قولعاپ شەبەرلەرىنە بۇيىردى.

1997 جىل. مالايزيانىڭ كۋا­لا-لۋمپۋر قالاسىنا اتتانعان جى­گىت­تەرىمىزدىڭ اراسىنان تەك نۇر­جان سمانوۆ (67 كيلو) پەن سامات مۇ­ساتاەۆتىڭ (91 كيلو) اسىعى الشى­سىنان ءتۇستى. ەكەۋى دە فينالدا قار­سىلاستارىن تاس-تالقان ەتىپ ۇتتى. ءۇش جىلعا جۋىق ۇزىلىستەن سوڭ شارشى الاڭعا قايتا ورالعان اركادي توپاەۆ (81 كيلو) بۇل جارىستا ەكىنشى ورىننان اسا المادى. بەرىك مۇراتوۆ (54 كيلو)، باقتيار حودجيەۆ (71 كيلو) جانە اندرەي شەلۋدكوۆ (81 كيلو) ءۇشىنشى سا­تىعا تابان تىرەدى. ناتيجەسىندە، كومان­دالىق ەسەپتە ءتورتىنشى ورىنعا سىرعىپ تۇستىك. ما­لايزيادا ءتورت مارتە جەڭىس تويىن توي­لاعان تاي­لاند قۇراماسى العا شىقسا، ءۇش التىنى بار وزبەكستان مەن يران بوكسشىلارى ۇزدىك ۇشتىكتى قو­رىتىندىلادى.

1999 جىل. تاشكەنت تورىندە وت­كەن جارىستا رينگ قوجايىندارى ءوز ورەندەرىن ورگە سۇيرەدى. قازاق بوكسشىلارىنا كوپە-كورنەۋ قيا­نات جاسالعانىن ءوز كوزىمىزبەن كور­گەن ەدىك. سونىڭ كەسىرىنەن جارا­عان اتتاي جەر تارپىپ تۇرعان تالاي قانداسىمىز تورەشىلەردىڭ «قۇربانىنا» اي­نال­دى. مىنا دەرەككە نازار اۋدا­­رىڭىزدار: وزبەكستان مەن قا­زاق­ستاننىڭ جەتى-جەتىدەن وكىلى فينالعا شىقتى. ناتيجەسىندە، جارىس قوجايىندارى باس جۇلدەنىڭ جەتەۋىن قورجىنعا سالسا، قازاقستان ەكى التىندى قاناعات تۇتۋعا ءماجبۇر بولدى. قال­عان بەس جىگىتىمىزدىڭ تورتەۋى وز­بەكس­تاندىققا جول بەرسە، تاعى بى­رەۋى تايلاندتىقتىڭ الدىندا تىزە بۇكتى. وڭتۇستىك كورەيانىڭ ەكى بوكسشىسى جەڭىمپاز اتانسا، قى­تايدىڭ ءبىر ورەنى ءدال سونداي قۇرمەتكە بولەندى. قازاقستان قۇراماسى مۇشەلەرى اراسىنان نۇرجان كارىمجانوۆ (60 كيلو) پەن ەرماحان ىبىرايىموۆ (71 كيلو) دارا شىقسا، بەكزات ساتتارحانوۆ (57 كيلو)، دانيار مۇڭايتپاسوۆ (67 كيلو)، ولجاس ورازاليەۆ (81 كيلو)، تالعات دوسانوۆ (91 كيلو) جا­نە مۇحتارحان دىلدابەكوۆ (+91 كيلو) كۇمىستى يەلەندى. ال بولات ءجۇ­مادىلوۆ (51 كيلو)، سەرىك ەلەۋوۆ (54 كيلو)، باتىرحان جاقسىباەۆ (63،5 كيلو) جانە ۆياچەسلاۆ بۋربا (75 كيلو) قولاعا قول سوزدى. تاعى ءبىر ەرەك­شە اتاپ وتەرلىك جايت – وسى جارىستا 11 جەرلەسىمىز جەڭىس تۇ­عى­رىنا كوتەرىلدى. ءبىز ازيا چەمپيو­نا­تى بارىسىندا بۇرىن-سوڭدى وسىن­شاما كوپ مەدالدى يەلەنگەن جوق ەدىك.

2002 جىل. ازيانىڭ مارقاس­قالارى قايتا مالايزيادا باس قوستى. سەرەمبان دەپ اتالاتىن قالادا جالاۋى جەلبىرەگەن جارىستا وزبەكستان قۇراماسى بەس ال­­­تىندى ولجالادى. پاكىستان مەن تايلاندتىڭ تاستۇلەكتەرى ەكى مارتە جەڭىسكە جەتتى. وڭتۇستىك كورەيا، مالايزيا جانە قىتايدىڭ جىگىتتەرى ءبىر رەتتەن التىن تۇعىر­دان قول بۇلعادى. قازاقستان قۇ­را­ماسى جوعارىدا اتالعان كو­مان­دالاردىڭ بارلىعىنان قالىپ قويدى. ويتكەنى جەرلەستەرىمىزدىڭ اراسىنان اقتىق سىنعا دەيىن باقتيار ارتاەۆ قانا جەتتى. 67 كيلو سالماق دارەجەسىندە كۇش سىناسقان قانداسىمىز كۇمىس مەدالدى موينىنا ءىلدى. امان باتىرباەۆ (51 كيلو)، سامات باشەنوۆ (63،5 كيلو)، اندرەي پەرمياكوۆ (71 كيلو) جانە ماقسات باقتىبازاروۆ (75 كيلو) قولاعا قول سوزدى.

2004 جىل. ءفيليپپيننىڭ پۋەرتو-پرينتسەسسا قالاسىندا وت­كەن جارىستا قازاقستان قۇراماسى جالپى ەسەپتە قايتا كوش باستادى. بۇل جارىستا گاليب جافاروۆ (57 كيلو)، گەننادي گولوۆكين (75 كيلو) جانە بەيبىت شۇمەنوۆ (81 كيلو) الدىنا جان سالماسا، پاۆەل ستوروجۋك (91 كيلو) اقتىق سىندا ءسۇرىندى. ال الماس اسانوۆ (54 كيلو)، قانات وراقباەۆ (60 كيلو) جانە مۇحتارحان دىلدابەكوۆ (+91 كيلو) قولا مەدالدى ەنشىلەدى. وزبەكستان، فيليپپين جانە و­ڭ­تۇستىك كورەيادان قوس چەمپيوننان شىقسا، قىتاي مەن سيريا بوكس­شىلارى باس جۇلدەنى ءبىر رەتتەن يەلەندى. بۇل جارىستا 11 جۇلدە جيىنتىعى ساراپقا سالىندى.

2006 جىل. ازيا چەمپيوناتىن ۆەتنامنىڭ حوشيمين قالاسى قابىلدادى. ءدۇبىرلى دودادا ويدا-جوقتا پاكىستان قۇراماسى وزا شاپتى. ءۇش التىندى يەمدەنگەن ولار كوماندالىق سايىستا كوش باستادى. قازاقستان ەكى التىن ولجالاپ، ەكىنشى ساتىعا تۇراقتادى. ءبىزدىڭ جىگىتتەردەن باقىت سارسەكباەۆ (69 كەلى) پەن ەلدوس جاڭابەرگەنوۆ (81 كيلو) توپ جاردى. جەڭىس نۇر­عو­جين (64 كيلو) كۇمىس السا، ءمىر­جان راقىمجانوۆ (54 كيلو)، جەڭىس تاۋمۇرىنوۆ (91 كيلو) جانە ءرۇستام ىرگەباەۆ (+91 كيلو) قولا جۇلدەنى ەنشىلەدى. قورجىنىندا قوس التىنى بار فيليپپين ءۇشىنشى ورىندى يەلەندى.

2007 جىل. ۇلانباتىردا وز­بەكستان، موڭعوليا جانە قا­زاق­ستاننىڭ ءانۇراندارى ءۇش رەت­­­تەن شىرقالدى. كۇمىس پەن قولا مە­دالدى قوسا ەسەپتەگەندە وزبەك اعايىنداردىڭ اتى وزدى. جارىس قوجايىندارى ەكىن­شى ورىنعا شىقسا، وتانداستارىمىز ءۇشىن­شى ساتىعا تابان تىرەدى. قازاق ەلى ورەندەرى اراسىنان مي­رات سار­سەمباەۆ (51 كيلو)، سەرىك ساپيەۆ (64 كيلو)، باقىت سار­سەكباەۆ (69 كيلو) قارسىلاس شاق كەل­تىرمەدى. ەلدوس سايدالين (57 كيلو) فينالدا ۇتىلسا، قانات ءابۋتالىپوۆ (54 كيلو) پەن حامزات گەليسحانوۆ (81 كيلو) جارتىلاي فينالدا ءسۇرىندى.

2009 جىل. قىتايدىڭ جۋحاي قالاسىندا وتكەن جارىستا شارشى الاڭ يەلەرى شاشالارىنا شاڭ جۇقتىرمادى. ولار 3 التىن، 3 كۇمىس جانە 2 قولانى يەمدەندى. ەكىنشى ورىنداعى وزبەكستاندا – 2 التىن، 3 كۇمىس مەدال. قازاقستان 2 التىن مەن 3 كۇمىستى قورجىنعا سالىپ، ءۇشىنشى ساتىعا جايعاستى. تار­قاتىپ ايتساق، سەرىك ساپيەۆ (69 كيلو) پەن ۆاسيلي لەۆيت (91 كيلو) باس جۇلدەنى ولجالادى. ولجاس ساتتىباەۆ (54 كيلو)، عاني جاي­­لاۋوۆ (60 كيلو) جانە داۋرەن ەلەۋ­سىنوۆ (81 كيلو) قولاعا قول سوزدى.

2011 جىل. سارى قۇرلىقتىڭ كوكجالدارى وڭتۇستىك كورەيانىڭ ينچحوندا جينالعان جارىستا تاعى دا قىتاي قۇراماسى وز­دى. ولار­دىڭ قورجىنىندا – 2 التىن، 3 كۇ­مىس جانە 1 قولا. قازاق­ستان ەكىنشى ورىن­دى يەلەندى. جەر­لەس­­تەرىمىزدىڭ اراسىنان ايدار امىر­زاقوۆ (60 كيلو) پەن دوسجان وسپانوۆتىڭ (+91 كيلو) ايدارىنان جەل ەستى. ءىلياس سۇلەيمەنوۆ (52 كيلو) پەن رۋستام سىباەۆ (69 كيلو) فينالدا ۇتىلسا، ارمان رىس­بەك (81 كيلو) جارتىلاي فينال­دا جەڭىلدى. بۇل بىرىنشىلىكتە جەك­­پە-جەكتەر 10 سالماق دارەجەسى بو­يىنشا ءوتتى.

2013 جىل. يوردانيانىڭ استاناسى – امماندا الاشتىڭ اردا ازاماتتارى اتوي سالدى. ساراپقا سالىنعان 10 باس جۇلدەنىڭ جەتەۋىن ءبىزدىڭ جىگىتتەر قانجىعالارىنا بايلادى. ولار – تەمىرتاس ءجۇسىپوۆ (49 كيلو)، بەرىك ءابدىراحمانوۆ (60 كيلو)، مەرەي اقشالوۆ (64 كيلو)، دانيار ەلەۋسىنوۆ (69 كيلو)، جانىبەك ءالىمحان ۇلى (75 كيلو)، انتون پينچۋك (91 كيلو) جانە يۆان دىچكو (+91 كيلو). ال ادىلبەك نيازىمبەتوۆ (81 كيلو) كۇمىس­پەن كۇپتەلدى. وسىلايشا، قازاقستاننىڭ بىلعارى قولعاپ شەبەرلەرى جارقىن جەڭىسكە قول جەتكىزدى.

2015 جىل. تايلاندتىڭ باس شاھارى – بانگكوكتا قازاقتاردىڭ قارقىنىنا شىداس بەرۋ مۇمكىن بولمادى. ولجاس ساتتىباەۆ (52 كيلو)، دانيار ەلەۋسىنوۆ (69 كيلو)، ادىلبەك نيازىمبەتوۆ (81 كيلو)، ۆاسيلي لەۆيت (91 كيلو) جانە يۆان دىچكو (+91 كيلو) تەڭدەسسىز دەپ تانىلدى. زاكىر سافيۋللين (60 كيلو) شەشۋشى تۇستا ۇتىلسا، قايرات ەراليەۆ (56 كيلو) جارتىلاي فينالدا جەڭىلىستىڭ كەرمەك ءدامىن تاتتى.

2017 جىل. وزبەكستاندا وتكەن جارىستا رينگ قوجايىندارى 10 التىننىڭ توعىزىن ءوز مويىندارىنا ءىلدى. قازاقستاندىقتار اراسىنان تەك ۆاسيلي لەۆيتتىڭ (91 كيلو) اسىعى الشىسىنان ءتۇستى. الىپ ازيانىڭ وزگە مەملەكەتتەرىنە تەك كۇمىس پەن قولانى قاناعات تۇتۋعا تۋرا كەلدى. ابىلايحان ءجۇسىپوۆ (69 كيلو)، ەرىك ءالجانوۆ (81 كيلو) جانە قامشىبەك قوڭقاباەۆ (+91 كيلو) ەكىنشى ورىن السا، ازامات يساقۇلوۆ (52 كيلو)، قايرات ەرا­­ليەۆ (56 كيلو)، بەكداۋلەت يبرا­گيموۆ (64 كيلو) جانە ءابىلحان امان­قۇل (75 كيلو) ءۇشىنشى ساتىعا تابان تىرەدى.

2019 جىل. بانگكوكتاعى باسە­كەدە ءتورت التىندى ولجالاعان وزبەكستان جالپى ەسەپتە اعارىپ ال­دان كورىندى. قازاقستان ەكىن­شى ورىندى ەنشىلەدى. جۋان جۇدى­رىقتى جىگىتتەرىمىزدىڭ اراسىنان تۇرسىنباي قۇلاحامەت (75 كيلو) پەن بەك نۇرماعانبەت (81 كيلو) ال­تىن تۇعىردان قول بۇلعاسا، زاكىر سافيۋللين (60 كيلو) مەن قامشىبەك قوڭقاباەۆ (+91 كيلو) كۇمىس، ال تەمىرتاس ءجۇسىپوۆ (49 كيلو)، ءساناتالى تولتاەۆ (64 كيلو) جانە ۆاسيلي لەۆيت (91 كيلو) قولا مەدالداردى يەمدەندى.

ازيا چەمپيوناتتارىندا  قازاقستان قۇراماسى جەڭىپ العان جۇلدەلەر

وتكەن جىلى

وتكەن جەرى

التىن

كۇمىس

قولا

بار-لىعى

العان ورنى

1994

تەگەران (يران)

5

1

3

9

1

1995

تاشكەنت (وزبەكستان)

6

1

-

7

1

1997

كۋالا-لۋمپۋر (مالايزيا)

2

1

3

6

4

1999

تاشكەنت (وزبەكستان)

2

5

4

11

2

2002

سەرەمبان (مالايزيا)

-

1

4

5

8

2004

پۋەرتو-پرينسەسا (فيليپپين)

3

1

3

7

1

2005

حوشيمين (ۆەتنام)

2

1

3

6

2

2007

ۇلانباتىر (موڭعوليا)

3

1

2

6

3

2009

جۋحاي (قىتاي)

2

0

3

5

3

2011

ينچحون (وڭتۇستىك كورەيا)

2

2

1

5

2

2013

اممان (يوردانيا)

7

1

0

8

1

2015

بانگكوك (تايلاند)

5

1

1

7

1

2017

تاشكەنت (وزبەكستان)

1

3

4

8

2

2019

بانگكوك (تايلاند)

2

2

3

7

2

 

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار