باقتيار ماكەن اتاپ وتكەندەي, بۇگىنگى تاڭدا قالادا كۇن سايىن ورتا ەسەپپەن 300-600 كۆي جاعدايى تىركەلەدى. سالىستىرمالى تۇردە الساق, وتكەن جىلدىڭ شىلدەسىندە بۇل تسيفر 180-200 بولاتىن. ەپيدەميالىق جاعدايدى باعالاۋ بويىنشا نۇر-سۇلتان ءبىر ايدان استام ۋاقىت «قىزىل ايماقتا» تۇر.
«ۆاكتسينالاۋ – ىندەتتىڭ الدىن الۋدىڭ باستى شاراسى. سول سەبەپتى ونى قولدانۋدىڭ پايداسى ىقتيمال قاۋىپتەردەن ەداۋىر اسىپ تۇسەدى. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ءوز سوزىندە كۆي-مەن كۇرەستەگى جالعىز سەنىمدى شەشىم ۆاكتسينا ەكەنىن ايتتى. بۇل لوكداۋنداردان شىعۋ ستراتەگياسىن الدىن الا ويلاستىرعان ەلدەردىڭ مىسالىمەن دالەلدەندى. قازىر ولاردىڭ ەكونوميكاسى مەن ازاماتتاردىڭ كۇندەلىكتى ءومىرى پاندەميالىق قيىندىقتاردى سەزىنبەيدى. قازىرگى ۋاقىتتا حالىقتى ۆاكتسينالاۋ كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىمەن كۇرەستەگى ماڭىزدى كەزەڭ بولىپ سانالادى. ۇجىمدىق يممۋنيتەتتى قالىپتاستىرۋ ءۇشىن ءبىز 650 مىڭنان استام ادامدى نەمەسە قالا حالقىنىڭ 60%-ىن ۆاكتسينالاۋىمىز كەرەك. بۇگىندە ەلوردادا 100 مىڭنان استام ادام ۆاكتسينانىڭ ءبىرىنشى كومپونەنتىن, ال 16 مىڭنان استامى ۆاكتسينانىڭ ەكى كومپونەنتىن الدى», دەپ اتاپ ءوتتى اكىم ورىنباسارى.
سونىمەن قاتار ب.ماكەن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ كوروناۆيرۋسپەن كۇرەستە ءوز دەنساۋلىعىن قاتەرگە تىگىپ, ناۋقاستاردى ەمدەپ شىعارۋ جولىندا اتقارىپ جاتقان ەڭبەگىن ايرىقشا اتاپ ءوتتى.
نۇر-سۇلتان قالاسى اكىمدىگىنىڭ «كوپبەيىندى مەديتسينالىق ورتالىق» شجق مكك ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ساۋلە اتىعاەۆا 15 اي بويى كوروناۆيرۋس گوسپيتالىندە جۇمىس ىستەپ كەلەدى.
ء«بىز بىرنەشە مىڭ ناۋقاستى ەمدەدىك, وكىنىشكە قاراي قايتىس بولعاندار قاتارى دا از ەمەس. سول سياقتى ارىپتەستەرىمىزدەن دە, تۋىستارىمىزدان دا, تانىستارىمىزدان دا ايىرىلدىق. ءساۋىر ايىندا ىندەتتىڭ ايتارلىقتاي وسكەنىن بايقاپ وتىرمىز. وسى جىلدىڭ قاڭتار ايىمەن سالىستىرساق, كوروناۆيرۋس ءۇش-ءتورت ەسە, ءولىم-ءجىتىم بەس ەسە ءوستى. قاڭتار ايىندا 22 ادام قايتىس بولسا, ساۋىردە 104 ادامعا جەتتى. قايتىس بولعان تۋىستارىنىڭ ءمايىتىن الۋعا كەلگەن كىسىلەردىڭ قايعىسىن كورۋ – ءبىز ءۇشىن وتە اۋىر. «ۆاكتسينا نەگە ەرتەرەك پايدا بولعان جوق», «اتا-انامىزعا نەگە ۆاكتسينا سالدىرمادىق, قازىر ولاردى جەرلەۋدىڭ ورنىنا ءبىر داستارقان باسىندا وتىرار ەدىك» دەگەن سوزدەردى ءجيى ەستيمىز», دەدى س.اتىعاەۆا.
ىندەتتىڭ الدىن الۋدىڭ جالعىز, جەڭىل, قولجەتىمدى جولى – ۆاكتسينالاۋ. ۆاكتسينا ءبولىپ شىعاراتىن انتيدەنەلەر قاۋىپتى ۆيرۋسپەن بەتپە-بەت كەزدەسكەندە اۋرۋدىڭ جەڭىل وتۋىنە ىقپال ەتەدى.
«ەڭ دۇرىسى ۆاكتسينا قابىلداپ, يممۋنيتەتتى ارتتىرۋ. بۇل ءسوزىمدى 30 جىلعا جۋىق تاجىريبەسى بار جۇقپالى اۋرۋلار دارىگەرى رەتىندە ايتىپ وتىرمىن. مەن ديفتەريانىڭ ءورشۋىن 1994-1995 جىلدارى كوردىم, ول كەزدە قايتىس بولعان تۋىستارىمىزدى جەرلەدىك. ول كەزەڭدى دە ۆاكتسينا ارقىلى جەڭىپ شىقتىق. ءبىز قىزىلشانىڭ ورشىگەنىن دە كوردىك, اسىرەسە بالالارعا ۆاكتسينا بولماعان جىلدارى ۇلكەن قيىندىققا تاپ بولدىق. سول سەبەپتى جاعدايدى تولىقتاي سالىستىرا الامىن», دەدى مەديتسينالىق ورتالىق ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى.
ارىپتەسىنىڭ ايتقانىن قالالىق فتيزيوپۋلمونولوگيا ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى اننا تسەپكە دە قولدادى. اتالعان ورتالىق 2020 جىلى كۆي پاتسيەنتتەرىن قابىلداعان العاشقى كلينيكا بولدى.
«ىندەتتىڭ باسىندا ەڭ ءبىرىنشى بولىپ ناۋقاستاردى قابىلدادىق. ناۋقاستاردى ەمدەيتىن جالعىز مەكەمە بولامىز دەپ ويلاعان ەدىك. بىراق وتكەن جىلى جاعداي مۇلدەم باسقا باعىتتا ءوربىدى. اۋرۋحاناداعى ورىن قورىنا ۇلكەن جۇكتەمە ءتۇستى, اۋىر جاعدايداعى ناۋقاستار دا وتە كوپ. وتكەن جىلدىڭ جازى مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى ءۇشىن, جالپى دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى ءۇشىن ەڭ قيىن كەزەڭ بولدى. بۇگىنگى تاڭدا اۋرۋ ودان دا كوپ. بىراق ينفەكتسياعا قارسى ۆاكتسينانىڭ شىعۋى ۇلكەن كومەگىن تيگىزبەك. ۆاكتسينالاۋ بىزگە تىعىرىقتان شىعاتىن ءۇمىت سىيلادى. تۇپتەپ كەلگەندە بۇل جۇمىس ءوز ناتيجەسىن بەرىپ, ادام ءومىرىن ساقتاپ قالاتىنىنا سەنىمدىمىن», دەپ اتاپ ءوتتى ا.تسەپكە.
قوعام قايراتكەرى, دارىگەر نادەجدا پەتۋحوۆا ەلدەگى ەپيدەميالىق جاعدايدىڭ ۋشىققانىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, قازىر ەلدە كوروناۆيرۋس اۋرۋى 2020 جىلدىڭ شىلدەسىنە قاراعاندا ءۇش ەسە كوپ.
«بۇگىندە جانساقتاۋ بولىمدەرىندە اۋىر جاعدايداعى ناۋقاستار كوپ. ءبىز بۇل ىندەتتىڭ بۇرىن زەرتتەلمەگەن, بەلگىسىز جانە جاڭا ءتۇرى ەكەنىن بىلەمىز. قازاقستاننىڭ ءوز حالقىن ۆاكتسينالاۋعا مۇمكىندىگى بار ەكەنى قۋانتادى. كەيبىر ەلدەردە ادامدار ميتينگىلەرگە شىعىپ, نارازىلىق بىلدىرۋدە, ويتكەنى ولاردىڭ ۆاكتسينا الۋعا مۇمكىندىگى جوق. ۆاكتسينا كوروناۆيرۋستان قورعانۋدىڭ جالعىز سەنىمدى, قاۋىپسىز جانە ءتيىمدى ءادىسى ەكەنىن ەستەن شىعارمايىق», دەدى ن.پەتۋحوۆا.
ءوز كەزەگىندە «ۇلتتىق عىلىمي مەديتسينالىق ورتالىق» اق باسقارما توراعاسى, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى اباي بايگەنجين قازاقستاندىقتار قابىلدايتىن ۆاكتسينالاردىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن جوعارى تيىمدىلىگىن العا تارتتى.
ء«بىز ماسكەۋدەگى پروفەسسور گينتسبۋرگ باسقاراتىن ن.ف.گامالەيا اتىنداعى ەپيدەميولوگيا جانە ميكروبيولوگيا ۇلتتىق زەرتتەۋ ورتالىعىنا باردىق. ەكى كۇن ىشىندە بىزگە سپۋتنيك V ۆاكتسيناسىنىڭ بۇكىل تىزبەگى مەن دامۋ مەحانيزمى كورسەتىلدى. بۇل ۆاكتسينا سوناۋ كەڭەس داۋىرىنەن جاسالعان ەڭ ءساتتى ازىرلەمەلەردىڭ ءبىرى ەكەنىنە كوز جەتكىزدىك. ءبىز كوروناۆيرۋستىڭ قانداي قاۋىپتى اۋرۋ ەكەنىن جاقسى بىلەمىز. بۇگىندە ۆاكتسينانىڭ بالاماسى جوق», دەپ اتاپ ءوتتى ا.بايگەنجين.
