«ديپلوممەن – اۋىلعا!» باعدارلاماسى بويىنشا اۋىلعا بارعان جاس مامانداردىڭ 944-ءى كەلىسىمشارتىن بۇزىپتى. «سەرپىن-2050» باعدارلاماسى بويىنشا سوڭعى ءۇش جىل ىشىندە ديپلوم العان 714 تۇلەكتىڭ 71-ءى عانا تۇراقتاپ قالعان. «ديپلوممەن – اۋىلعا!» باعدارلاماسى 2009 جىلدان باستاۋ الدى. جاستار ءۇشىن وتە قولايلى, ءبىرشاما جاعدايلارى قاراستىرىلعان, الدارىنان اق جول اشاتىن ءتاپ-ءتاۋىر باعدارلاما. 2010 جىلى ەل ەڭسەسىن كوتەرىپ, اۋىلعا بارىپ جۇمىس ىستەيمىن دەپ نيەت بىلدىرگەن جاستاردى بارىنشا قولداۋ ءۇشىن كوتەرمەاقىدان بولەك باسپانا الۋعا جەڭىلدىكپەن نەسيە بەرىلە باستادى. قولىندا تاباقتاي ديپلومى, كوكىرەگىندە ەلگە قىزمەت ەتەمىن دەگەن اسىل ارمانى بار جىگەرلى جاسقا بۇدان ارتىق نە كەرەك؟! باعدارلامانىڭ ءاۋ باستاعى ماقساتى دا اۋىلدىق جەرلەرگە بىلىكتى مامان تارتۋ كەرەك ەكەندىگى دە بەلگىلى. ولار شالعاي ەلدى مەكەندەرگە بارىپ, ورنىعىپ قالىپ جۇمىس ىستەيتىن بولسا, قىرۋار كادر ماسەلەسى شەشىلىپ قالار-اق ەدى. ادام سانى ازايعان اۋىلعا دا, جۇمىس ىستەپ تاجىريبە جيناقتايتىن جاستارعا دا پايدالى.
الدىمەن وسى باعدارلاما اياسىندا سالا ماماندارى جولداما السا, 2020 جىلدان باستاپ اۋىلدىق اكىمدىكتەردىڭ اپپاراتتارىنا باس مامان, جەتەكشى مامان, ە-G-3, E-G-4 ساناتتارىنا دا جاستار تارتىلا باستادى. بۇگىندە اۋىلعا بارىپ جۇمىسقا ورنالاسقان جاستارعا 100 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش مولشەرىندەگى كوتەرمەاقى جانە 1500 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش كولەمىندە جەڭىلدەتىلگەن نەسيە بەرىلەدى. قايتارىم مەرزىمى – 15 جىل. ءبىر ايتا كەتەرلىگى, مۇنداي الەۋمەتتىك كومەك تۇرلەرىن العان جاس مامان سول اۋىلدا كەم دەگەندە ءۇش جىل جۇمىس ىستەۋى ءتيىس. جاپ-جاقسى دۇنيەنىڭ قوجىرايتىن تۇسى دا وسى. مامانداردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, باعدارلامانىڭ وسى ءبىر تۇسىن, جەتىلدىرىپ, ياعني جاستاردى اۋىلدا قالدىرۋدىڭ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋ قاجەت.
– جوبا باستالعالى وبلىستىڭ ەلدى مەكەندەرىنە 5 مىڭنان استام جاس مامان جولداما الدى. ولارعا بيۋدجەتتەن 809 ملن تەڭگە كوتەرمەاقى تولەنىپ, 2 801 مامانعا باسپانا الۋ ءۇشىن 8,3 ملرد تەڭگە نەسيە بەرىلدى. بيىل 3 369 جاس مامانعا بيۋدجەتتىك نەسيە, 616 جاس مامانعا كوتەرمەاقى بەرۋ قاراستىرىلىپ وتىر, – دەيدى وبلىستىق ەكونوميكا جانە بيۋدجەتتى جوسپارلاۋ باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى فاريزا بايمانوۆا.
وكىنىشكە قاراي, اۋىلعا بارعانىمەن, الدەبىر سەبەپتەرمەن العان باعىتىنان اينىپ, ءۇش جىل جۇمىس ىستەۋدەن باس تارتىپ, كەلىسىمشارتتى بۇزىپ جاتقان جاس ماماندار دا از ەمەس ەكەن. جوبا جۇزەگە اسا باستاعالى وبلىستا 940 كەلىسىمشارت بۇزىلعان. قانشاما ماشاقات. جاستاردىڭ تاۋەكەلگە بەل بۋا الماۋىنان بيۋدجەتكە 415,5 ملن تەڭگە كولەمىندە شىعىن كەلگەن. جۇمسالعان قاراجاتتى قايتارىپ الۋ ءۇشىن دە كوپ كۇش جۇمساۋ كەرەك. قولدانىلعان شارالاردىڭ ناتيجەسىندە 341,4 ملن تەڭگە قازىناعا قايتارىلىپتى. ال ءالى قايتارىلماعان قاراجاتتى العان جاس مامانداردىڭ ءىسى سوتتا قارالۋ ۇستىندە.– بۇل ماسەلە ءبىزدىڭ كۇن سايىنعى باقىلاۋىمىزدا, – دەيدى فاريزا بايمانوۆا. – كەلىسىمشارتتىڭ بۇزىلۋ كورسەتكىشى وتە كوپ. بالكىم, اۋىلعا جولداما بەرەر الدىندا ءاربىر تۇلەكپەن تياناقتى اڭگىمە وتكىزىپ, باراتىن اۋىلىنىڭ الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق جاعدايىن اشىق ايتۋ كەرەك شىعار. ايتپەسە, ءوزىن دە, وزگەنى دە اۋرە-سارساڭعا تۇسىرەتىن مۇنداي جاعدايدىڭ قانشالىقتى كەرەگى بار؟.. اۋىلعا بارعانىمەن, ورنىعىپ وتىرا الماي, كەيىن قايتقان جاستاردى ىزدەستىرىپ كوردىك. ون شاقتىسىمەن تىلدەسسەك تە, ناقتى سەبەبىن كۇلبىلتەلەپ جاسىراتىن سىڭايلى.
– جالپى, وسى باعدارلامانىڭ شاراپاتى وتە مول. مەملەكەتكە وكپەلەۋدىڭ ەش قاجەتى جوق. بار جاعدايىن جاساپ بەرىپ وتىر عوي, – دەيدى قارت ۇستاز راۋزا بايكەنوۆا. – بالكىم جاستار اۋەلى باعدارلاما بويىنشا بەرىلەتىن قاراجاتقا قىزىعاتىن شىعار. ەندىگى ءبىر سەبەبى, اۋىلدىق جەردەگى الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق جاعدايعا بايلانىستى. كەيبىر اۋىلداردا اۋىز سۋ, جول ماسەلەسى كۇردەلى. ونىڭ ۇستىنە مادەني وشاقتارى دۇرىس جۇمىس ىستەمەيدى. شاعىن اۋىلداردا سپورتپەن شۇعىلدانۋ مۇمكىندىگى دە جوق. بالكىم, اۋىلدىڭ جايىن جاقسارتقاندا, كەشەندى تۇردە جاعدايىن جاساۋ قاجەت شىعار. بىراق مەملەكەت وسى ءبىلىمدى, بىلىكتى جاستار اۋىلدىڭ جاعدايىن ءوز قولدارىمەن جاسايدى دەپ سەنىپ, وسىنشاما كومەك كورسەتىپ وتىر عوي. جاس مامانداردىڭ دەنى – اۋىل بالالارى. ولارعا اۋىل تۇرمىسى تاڭسىق دەپ ايتا الماساق كەرەك. دەمەك, ءپاتريوتيزمنىڭ كەرەك جەرى وسى. اركىم ءوز ولكەسىنىڭ ورەنى بولىپ وركەندەۋىنە ءسال دە بولسا ۇلەس قوسامىن دەسە, بار مۇمكىندىك تۋىپ وتىر. اۋىلدىڭ اجارىن اشىپ, تىنىسىن كەڭەيتۋگە – «سەرپىن-2050» باعدارلاماسى بولۋعا ءتيىس ەدى. بىراق بۇل باعدارلاما دا اقساپ تۇر. يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق جوبالار ءۇشىن ماماندار دايارلاۋدى, جاستارعا كاسىبي-تەحنيكالىق ءبىلىم بەرىپ, وڭ ىسكە باعىتتاپ, ەكونوميكالىق بەلسەندىلىكتى دامىتۋعا جانە ىشكى كوشى-قون جاعدايىن جاقسارتۋعا ارنالعان باعدارلاما جەتىلدىرۋدى قاجەت ەتەتىنى داۋسىز.
– وبلىس ورتالىعىنداعى ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى كوكشەتاۋ ۋنيۆەرسيتەتىندە «سەرپىن-2050» باعدارلاماسى اياسىندا پەداگوگيكالىق, تەحنيكالىق جانە اۋىل شارۋاشىلىعى ماماندىقتارى بويىنشا تۇركىستان, جامبىل, قىزىلوردا, ماڭعىستاۋ, الماتى وبلىستارىنان كەلگەن 1 342 ستۋدەنت ءبىلىم الۋدا, – دەيدى ۋنيۆەرسيتەت رەكتورىنىڭ كەڭەسشىسى امانباي سەيىتقاسىموۆ. – 2020-2021 وقۋ جىلدارىندا بارلىعى 17 ماماندىق بويىنشا 254 تالاپكەر وقۋعا ءتۇستى. 2017 جىلى اتالعان باعدارلاما بويىنشا وقۋعا تۇسكەن 323 ستۋدەنتتىڭ بيىل 306-ى ءبىتىرىپ شىعادى. بۇل ارادا ءبىر ايتا كەتەرلىگى, سوڭعى ءۇش جىل ىشىندە 714 تۇلەك باعدارلاما بويىنشا وقىپ, ءبىلىم العانىمەن, وبلىستا 71-ءى عانا تۇراقتاپ قالدى. حالقى تىعىز ورنالاسقان ءارى قازاقىلىعى باسىم وڭتۇستىك جاستارى ءبىزدىڭ ايماقتا تۇراقتاپ قالسا, تۇتقىر بولعان ءتىلىمىز ءتىرىلىپ, سالت-ءداستۇرىمىزدىڭ سالتاناتى ارتا تۇسەر ەدى. تەك تالاپكەرلەردىڭ كوبى ەلوردانىڭ ىرگەسىندەگى قالاعا وقۋعا كەلىپ, ءبىلىم العانىمەن تۇراقتاپ قالمايتىندىعى باعدارلامانى باياندى ەتپەي تۇر. وبلىستىق تەكسەرۋ كوميسسياسى ءبىلىم باسقارماسى مەن باسقارماعا باعىنىشتى 65 ۇيىمدا مەملەكەتتىك اۋديت وتكىزگەن. ناتيجەسىندە, زاڭناما تالاپتارىنىڭ ءجيى بۇزىلۋى, بيۋدجەت قاراجاتىن ءتيىمدى پايدالانباۋ ءتارىزدى زاڭ بۇزۋشىلىقتار انىقتالىپتى.
سونداي-اق «سەرپىن-2050» باعدارلاماسى بويىنشا دا كەمشىلىكتەر بەلگىلى بولىپ وتىر. ماسەلەن, قىزىلوردا, تۇركىستان, الماتى, جامبىل وبلىستارىنان كەلىپ ءبىلىم العان 158 تۇلەكتىڭ 9-ى عانا جۇمىسقا ورنالاسقانى انىقتالعان.
رەكتور كەڭەسشىسىنىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, جاستاردىڭ كوپشىلىگى جاڭا ورتاعا بەيىمدەلە المايتىنعا ۇقسايدى. قايسىبىرىنە اۋا رايى جاقپايدى. سول سەبەپتى ۇيدەگى ويدى بازارداعى نارىق بۇزىپ تۇر. ءبىزدىڭ تاراپتان ايتىلار ءبىر ۇسىنىس, مەملەكەت قازىناسىنان قانشاما قاراجات شىعىنداپ, وسى ىسكە بۇرىپ وتىرعاندىقتان جاس ماماندارعا مىندەتتى تۇردە كەمىندە ءۇش جىل جۇمىس ىستەتۋدىڭ تەتىگىن ويلاستىرعان ءلازىم.
اقمولا وبلىسى
