– دۋلىعا, ساحنادا سالماقتى رولدەردە سومداپ جۇرگەن ءسىزدى «سەرجان براتان» سياقتى YouTube ارناسىنىڭ سەريالىنان كورگەندە توسىرقاي قابىلدادىق. «سەرجان براتان», ءسوز جوق, جاقسى سەريال بولار. ءپىشىنى توسىن, ايتار ويى بار, از ۋاقىتتا ميلليوننان ارتىق قارالىم جيناپ, كورەرمەننىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋعىزىپ وتىرعان سەريالدىڭ ءبىر كەمشىلىگى, قۇلاقتى تىلەتىن بەيادەپ ءسوزدىڭ, كوشە ءسوزىنىڭ شامادان تىس كوپتىگى. ورىسى ورىسشا, قازاعى قازاقشا سويلەپ جۇرە بەرەتىن كينوداعى قويىرتپاقتارمەن امالسىز كەلىسىپ ەدىك, ەندى كورەرمەنگە وسىعان دا كونۋ قالدى ما؟
– «سەرجان براتان» تۋرالى ايتپاس بۇرىن, جالپى, سەريال تۋرالى تۇسىنىككە توقتالعىم كەلەدى. ءبىز قالاساق تا, قالاماساق تا, الەمدىك كينووندىرىستە سەريال ءتۇسىرۋدىڭ ماڭىزى ارتىپ, سالماقتى رەجيسسەرلەردىڭ ءوزى باعىتىن وسىلاي قاراي ويىستىرىپ جاتىر. تولىقمەترلى كوركەم ءفيلمنىڭ ءتۇر-ءتۇرىن ءتۇسىرىپ جۇرگەن رەجيسسەرلەردىڭ سەريالدىڭ ءتيىمدى ءتاسىل ەكەنىن مويىنداۋىنىڭ سىرى بار. سەريالعا جەڭىل جانر رەتىندە قاراۋدىڭ كۇنى ءوتتى. قوعامنىڭ باعىت-باعدارىن اڭداۋ, باستى يدەيانى الىپ ءجۇرۋ, دۇرىس-بۇرىستىڭ ارا-جىگىن كورسەتۋ, سول ويدى كورەرمەنگە قاراپايىم تاسىلمەن جەتكىزۋ جاعىنان كوركەم فيلمگە قاراعاندا سەريال ءبارىبىر جىلدام. كورەرمەنگە جاقىن فيلم ءتۇسىرۋدىڭ وسىنداي ءتۇرى دۇنيە ءجۇزىنىڭ بارلىق ەلىندە جەكە ونەر بولىپ جايىلىپ كەلەدى. كوركەم فيلمدەگى اياقتالماي قالعان ويدى جەتكىزۋدە سەريالدىڭ مۇمكىندىگى مول. اۆتورلىق دۇنيەگە قاراعاندا, سەريالدىڭ العا شىعۋىنىڭ وسىنداي سەبەبى بار. زامان وزگەرىپ, زامانعا قاراي ونەردىڭ مازمۇنى, ءتىلى, ءتاسىلى وزگەرىپ جاتقان كەزەڭدە «جوق, مەن كوركەم تۋىندىعا عانا تۇسەمىن» دەپ ءوزىمدى-ءوزىم تەككە كەرەكسىز جالاڭ, جالعان كەۋدەمسوقتىققا بايلاپ قويىپ وتىرا المايمىن. ءيا, YouTube ارنالارى ءتۇسىرىپ جاتقان «ساكە», «سەرجان براتان» سياقتى سەريالداردىڭ يدەياسى دا, ستسەناريلەرى دە ۇنادى. ەشكىم مەنى قيناعان جوق, جالىنعان جوق, ءوزىم كەلىسىم بەردىم. سەبەبى ءرول ۇنادى. ەكەۋى دە اكتەردى باسقا قىرىنان كورسەتەتىن, اشىلۋىنا مۇمكىندىك بەرەتىن وزگە سيپاتتاعى رولدەر بولدى.
– سەريال توڭىرەگىندە قايشىلىقتى پىكىر وتە كوپ. ءبىر قىزىعى, ءسىز ويناعان سەرجان تۋرالى سەريالدى وزبەك, قىرعىز, ورىس, ءتىپتى الىس شەتەلدىكتەر دە كورىپ, ءوز ويىن ءبىلدىرىپ جاتىر. تۇرپايى بولا تۇرا ميلليونداعان كورەرمەن تارتۋىنىڭ سىرى نەدە؟
– بۇل سەريال ەڭ الدىمەن 1990 جىلدارداعى وقيعانى كورسەتۋىمەن, مەنىڭ جىگىتتىك شاعىممەن تۇسپا-تۇس كەلۋىمەن قىزىقتىردى.1990 جىلدار – ءومىرىمنىڭ ەڭ قيماس, قىمبات كەزەڭى. بۇل سەريال سول كەزەڭنىڭ ءار ءساتىن ەسكە سالادى. ستسەناريىن جازعان الىشەر ۋتەۆ – بۇگىنگى ەكراندا كورسەتىلىپ جۇرگەن كوپتەگەن ساپالى سەريالداردىڭ ستسەناريىن جازعان جىگىت. «سەرجان براتان» دەگەن اتىنا بولا, كورمەي جاتىپ شوشىنۋعا بولمايدى. راس, كورەرمەننىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدىرىپ وتىر. بۇل بەكەر ەمەس. ال قانداي دەڭگەيدەگى كورەرمەننىڭ كوڭىلىنەن شىقتى, كىمدەر كورىپ ءجۇر, ول جاعىن بىلمەيمىن, ءبىر بىلەتىنىم – 1990 مەن 2020 جىلدار اراسىن سالىستىرا وتىرىپ تۇسىرىلگەن ءفيلمنىڭ ءار كادرىنەن شىندىق توگىلىپ تۇر. توقسانىنشى جىلدارداعى جىگىتتەردىڭ بويىنداعى كىسىلىك قاسيەتتەر, مارتتىك, ەكى سويلەمەيتىنى, سوزىندە تۇرۋى, دوسقا, وزىنە ادالدىعى ايتىلا كەلىپ, وقيعا كەنەت 2020 جىلدارعا ويىسىپ كەتەدى. بۇگىنگى جىگىتتەر باسقا. وزگەرگەن. ءبىر كەزدەگى «بىرگە-ءبىر» شىعاتىن باتىلدىق, ءبىر جۇدىرىقتاسىپ الىپ, ايىرىلماستاي جولداس بولىپ كەتەتىن اقەدىل مىنەز بۇگىندە اۋىزبەن شارپىساتىن ايەلدەردىڭ شايپاۋلىعىنا دەيىن تومەندەگەن. جىگىتتىڭ بويىنداعى نار مىنەز قايدا, ءىرى مىنەز نەگە سونشا ۇساقتالدى؟ جىگىتتەردىڭ وسى السىزدىگى الەمنىڭ استىن ۇستىنە كەلتىرەتىن «مىقتى» ايەلدەردىڭ پايدا بولۋىنا اكەلگەن جوق پا؟ مىناۋ جايلاپ بارا جاتقان جۇمىسسىزدىق, ادام ءبىر كۇندە مۇگەدەككە اينالسا, اينالاسىنىڭ ءاپ-ساتتە سىرت اينالىپ سالا بەرەتىنى, ءبىر سوزبەن ايتقاندا, قوعامنىڭ قاتالدىعى الدىنداعى ادامنىڭ السىزدىگى كەيدە ازىلمەن, كەيدە اششى مىسقىلمەن قاتار ءورىلىپ وتىرىپ كورسەتىلەدى.
دۋلىعانىڭ سەريالعا تۇسكەنى تۇك تە ەمەس, كورەرمەن كەرىسىنشە, سول سەريالداعى شىندىقتى كورسىن, پاك بولىپ جارالعانداعى ادال قاسيەتتەردەن قالاي اجىراپ بارا جاتقانىن سەزىنسىن, قۇلدىراپ بارا جاتقان قوعامداعى قۇندىلىقتاردى بيىكتەتۋگە, ءوزىن وزگەرتۋگە ۇمتىلسىن. باستى ماقسات – وسى بولعاندىقتان, رەجيسسەر سەريالدى بارىنشا جەڭىل ستيلدە ءتۇسىرۋدى مۇرات تۇتتى. كورۋگە قولايلى. قورىتۋعا جەڭىل. «سەرجان براتانعا» قويىلىپ جاتقان كىنا, ارينە, بىلاپىت, بالاعات ءسوزدىڭ كوپتىگى. رەجيسسەرمەن كەلىسە وتىرىپ, مەن ولاردى مەيلىنشە قىسقارتۋعا, از قولدانۋعا تىرىستىم. بۇل جارگوندار و باستا ورىس تىلىندە پايدا بولعان. ال 1990 جىلدىڭ رەكەتتەرى سويلەگەن وسى ء«تىلدى» «وڭباعان», «ۇياتسىز» دەگەن سوزبەن الماستىرىپ ايتساڭ, ول تەك كۇلكى عانا تۋدىرادى. ونى جاسىرىپ, جالعاندىقپەن ايىرباستاساڭ, شىندىقتىڭ جۇزىنە كىرەۋكە تۇسكەلى تۇر. شىندىق قاشان دا اششى, ول تازا, تابيعي تۇردە ايتىلۋىمەن – شىندىق. ونى تەك قابىلدايسىز, بولدى. ونەردىڭ مىندەتى, ادامعا ءوزى تۋرالى شىندىقتى ايتىپ بەرۋ بولسا, سەرجان ونى بۇركەمەلەمەي, بوياماسىز كورسەتەدى. مەن تۇسكەن «اكيمات» دەگەن سەريال تۋرالى اكىمشىلىكتە ىستەيتىن تانىستارىم حابارلاسىپ, «مىناۋ فيلم ناعىز ءبىزدىڭ ءومىرىمىز تۋرالى شىندىقتى جايىپ سالعان عوي, مىنە, ءبىزدىڭ ءومىرىمىز تۋرا سول كينوداعىداي, مەن ءوزىمدى كورىپ وتىرمىن» دەگەنى بار. ال مۇنى نەسىنە جاسىرامىز؟ كوردىڭىز بە, شىندىق شەنەۋنىككە دە كەرەك, جاعىمپازدىق, جەمقورلىق جايلاعان جەردە ءجۇرىپ تە ادامدىعىن, ادالدىعىن اڭسايدى ولار. ادامدىعىمەن قاۋىشقان كەزدە ول وزىنە ورالادى, ءوزىن تانىعانى ءۇشىن ونەردى قۇرمەتتەيدى. مەنىڭشە, بۇل ارزان نارسە ەمەس.
– ءسىز تۇسكەن «تۇلعالىق ءوسۋ ترەنينگى» فيلمىنە كوپشىلىك نازار اۋدارا قويمادى. بىراق وسى فيلمدەگى ءرول ارقىلى ءبىز بىلەتىن تەاتر ءارتىسىنىڭ كينو اكتەرى رەتىندە كوپ وسكەنىن بايقادىق. كوپتەگەن بەلگىلى ادامدار قوعامدا تانىمال, بەدەلدى بولا تۇرا, تۇلعا دارەجەسىنە كوتەرىلە المايتىنىنىڭ سەبەبىن قايدان ىزدەسەك بولادى؟
– فارحاد ءشارىپوۆتىڭ «تۇلعالىق ءوسۋ ترەنينگى» ءفيلمى ومىرلىك ۇستانىمىن جوعالتقان, ومىردەن ەشنارسەنى كۇتپەيتىن, ورتا جاس كۇيزەلىسىن باسىنان كەشىپ جۇرگەن ادامنىڭ جان دۇنيەسىنە ءۇڭىلۋدى ماقسات ەتكەن فيلم. ينتەرنەت رەيتينگتە وقىلىم جاعىنان رەكورد جاساعان «كيرپيچي» اتتى شىعارما نەگىزىندە دۇنيەگە كەلگەن تۋىندى. كوپ دۇنيە استارلاپ ايتىلادى. ءومىردىڭ ءبىر ۇزىك ءساتى نازىك شەبەرلىكپەن كورىنىس تابادى. قىزىق بولعاندا, فيلمگە مەن باسقا ءرول ءۇشىن شاقىرىلىپ, كاستينگتەن سوڭ باسقا رولگە بەكىتىلدىم. بۇل فيلم حالىقارالىق كينوفەستيۆالدەردىڭ ءبىرازىنا باردى. تاريحى بار بەدەلدى فەستيۆالدەردىڭ ءبىرى ماسكەۋ كينوفەستيۆالىنەن گران-پري جەڭىپ الدى. رەسەي كينوپروكاتىنا شىقتى. ورىس كورەرمەندەرى ويلى فيلمنەن ماعىنا تاپتى. ينتەرنەتتە كەڭىنەن تالقىلاندى, كينوسىنشىلار جاڭالىق تاۋىپ, ساراپتاما جازىپ, تالدادى, قاراپايىم كورەرمەن كەرەمەت كوممەنتاريلەر جازدى.
بىراق پالساپالىق ءمانى بار, ادامدى ماڭىزدى ويعا جەتەلەيتىن وسىنداي سالماقتى تۋىندى, نەگە ەكەنى بەلگىسىز, ءوز تۋعان توپىراعىندا لايىقتى باعاسىن الا المادى. ءتىپتى كوپشىلىك پرەمەراسى بولعانىن بىلمەي دە قالدى. كورەرمەن جيناي المادى. ەۋروپانى تۇتاس ارالاپ, فرانتسيا, گەرمانيا, يتاليانىڭ باس جۇلدەلەرىن العان, تاتارستاندا وتكەن حالىقارالىق كينوفەستيۆالدە مەنى «ەڭ ۇزدىك ەر ادام ءرولىن ورىنداۋشى», قىرعىزستان فەستيۆالىندە «ورتالىق ازيانىڭ ەڭ ۇزدىك اكتەرى» اتاندىرعان «ورالمان» تۇسىرىلگەندە دە وسىلاي بولعان ەدى. قازاقستان سەلت ەتپەدى. رەسمي ورىننان دا, رەسمي ەمەسىنەن دە تىلدەي قۇتتىقتاۋ تۇگىل, تىرس ەتكەن دىبىس ەستىلمەدى. ۇلكەن كينوتەاترلاردا كورسەتىلگەن جوق. ناعىز حالىق كورەتىن, جاستارعا كەرەك فيلمدەر ناسيحاتتالماي قالادى. «اقشاسىن بەردىك پە – بەردىك, كينو كورسەتىلدى مە – كورسەتىلدى», بولدى. وسىنشاما سالقىنقاندىلىققا تاڭعالامىن. جارىققا شىققان ءفيلمنىڭ تاعدىرى ەشكىمدى قىزىقتىرمايدى. بالكىم سولاي بولۋى كەرەك تە شىعار. «سەرجاندى» تۇسىرگەن «Salem S» توبىنا ريزا بولىپ ءجۇرمىن. ءوز ءونىمىن كورەرمەنگە وتكىزۋدىڭ ءتيىمدى جۇيەسىن تاۋىپ العان. اپتاسىنا ەكى-اق سەريا بەرەدى. رەجيسسەر قولىنا تۇسسە, تىرىدەي ءتۇتىپ جەۋگە دايار كورەرمەننىڭ الداعى سەريانى كورۋگە اسىعاتىنى سونشا, «5-سەرياسىن قاشان كورەمىز؟ 6-سى قاشان بولادى؟» دەپ مىڭداعان كوممەنتاري جازىپ, ءار سەرياسىن ۇزدىگىپ كۇتىپ وتىر. مىنە, كينونى كورسەتۋدىڭ امالى. وسىنىڭ ءبارىن سىرتتاي باقىلاپ وتىرعان مەن: «شىركىن-اي, «ورالماندى» نەگە وسىلاي كورمەيدى, «ترەنينگ» نەگە وسىلاي تاماشالانبايدى» دەپ ىشىمنەن عانا تىنامىن.
– اكتەر بىتكەن «گەرويدى ويناسام» دەپ ارمانداپ جاتادى عوي, ال قانداي رولدەردى ءسىز ەشقاشان ويناماس ەدىڭىز؟ ءسىزدىڭ ۇستانىمىڭىزعا قايشى كەلىپ, رولدەن باس تارتقان كەزىڭىز بولدى ما؟
– كورەرمەنگە جەتكىزە الماعان ءرولدىڭ وكىنىشىنەن وتكەن وكىنىش جوق. كورەرمەن تۇسىنبەي قالۋى مۇمكىن, ال جەتكىزە الماعانىن, قابىلەتى جەتپەگەنىن اكتەردىڭ ءوز ءىشى سەزەدى. باسقانى بىلمەيمىن, ءوزىمنىڭ ءىشىم سەزەدى, مىسالى. ال رولدەن باس تارتۋعا تۋرا كەلەتىن كەز از ەمەس. ءوز باسىم كوپ رولدەردەن ءۇزىلدى-كەسىلدى باس تارتتىم. مۇنداي جاعداي اسىرەسە, كينودا بولىپ تۇرادى. جاقىندا عانا تولىقمەترلى ءۇش كوركەم ءفيلمنىڭ باستى رولىنەن باس تارتتىم. ۇشەۋىنىڭ دە ستسەناريى ۇناعان جوق. جوبالاردىڭ ءبىرى تاپتاۋرىن تاقىرىپتاعى جاڭالىعى جوق تۇرمىستىق ماسەلەنى قاۋزاعانى ءۇشىن ۇنامادى. ەكىنشىسى قاتىگەز ادامنىڭ بەينەسى بولىپ شىقتى. ومىردە مۇنداي ادامدار تولىپ جاتىر, بىراق ستسەناري اۆتورىنىڭ سونىڭ ءبارىن رەاليزممەن كورسەتەمىن دەپ قاز-قالپىندا سۋرەتتەگەن قاتىگەز بەينەسى كينوعا تاسپالانعان كەزدە ەكى ەسە قاتىگەز تارتادى. شەكتەن تىس قاتىگەزدىككە قۇرىلعان, ازاماتتىق ۇستانىمىما قايشى ءرولدى ويناي المايمىن. اكتەرلەر كەيدە اڭداماي وسى تاقىلەتتەس رولدەردى ويناپ قالىپ, وكىنىپ جاتادى. بيىل مەن ءۇشىن وتە اۋىر جىل بولدى. اياۋلى اناشىم ومىردەن ءوتتى, ونىڭ سوڭىنان سۇيىكتى اپكەم ىلەسىپ كەتە باردى. قوس قابات قايعى جامىلىپ جۇرگەندە, مۇنداي رولدەردى ءتىپتى دە ويناي المايتىنىم انىق ەدى.
– م.اۋەزوۆ تەاترى ارتىستەرىنىڭ قۇرامىندا شەتەلدىك گاسترولدەرگە كوپ شىققان اكتەردىڭ ءبىرى ءوزىڭىز. كوزىڭىزبەن كوردىڭىز عوي, «دۇركىرەپ ءوتتى» دەيتىن حالىقارالىق تەاتر فەستيۆالدەرىنىڭ دەڭگەيى تۋرالى نە ايتاسىز؟ باسقا ەلدەگى ارىپتەستەرىڭىزدىڭ ويىن ورنەگىن كوردىڭىزدەر, سولارمەن سالىستىرعاندا قازاق اكتەرلەرىنىڭ ونەرىنە قانداي باعا بەرۋگە بولادى؟
– حالىقارالىق گاسترولدەگى العاشقى قادامىمىز 1996 جىلى كايردە وتكەن ەكسپەريمەنتتىك سپەكتاكلدەردىڭ فەستيۆالىنەن باستالعان بولاتىن. 2000 جىلى گەرمانيادا وتكەن تۇركىتىلدەس حالىقتاردىڭ تەاتر فەستيۆالىنە, تۇركيانىڭ كونيا قالاسىندا وتەتىن ءداستۇرلى فەستيۆالگە ەكى دۇركىن, فرانتسيا, جاپونيا, كورەيادا وتكەن ونەر بايقاۋلارىنا قاتىسىپ قايتتىم. ەلىمىزدە ءوتىپ جاتاتىن تەاتر فەستيۆالدەرىندە جۇلدەگە كوپ كوڭىل بولىنەدى. تاجىريبە دە, تالانت تا, تۇلعا دا جۇلدەنىڭ الدىندا ءالسىز. كوپ جاعدايدا كاسىبي ونەر باسەكەسىنەن گورى تامىر-تانىستىقتىڭ ءباسى جەڭىپ كەتىپ جاتاتىنىن جاسىرا المايمىز.
ال حالىقارالىق تەاتر فەستيۆالدەرىندەگى فورمات باسقاشا. مۇندا دا جۇلدە ءبولىنىسى بار, بىراق ول ماڭىزدى ەمەس. ماڭىزدىسى, الەمنىڭ ءار تۇكپىرىنەن كەلگەن ساحنا ساڭلاقتارى شەبەرلىك ساباعىن الادى. دەڭگەي, ورە سالىستىرادى. اكتەر مەن اكتەر, رەجيسسەر مەن رەجيسسەر ءوز كاسىبي قابىلەت-قارىمىن شامالايدى. ءار تەاتر باعىتىن ايقىنداي الادى. بۇل فەستيۆالدەردەن كەرەمەت اكتەرلىك جۇمىستاردى, ادامنىڭ تۇسىنە دە كىرمەيتىن رەجيسسەرلىك شەشىمدەردى, ەكسپەريمەنتتىك فورمالاردى كورىپ, ءوزىم ءۇشىن كوپ ازىق الدىم. ونى تەك كوزبەن كورۋ كەرەك. ءبىزدىڭ تەاتر مەن ارتىستەردىڭ دەڭگەيى سولاردىڭ قاي-قايسىنان ارتىق بولماسا, ءبىر دە كەم تۇسپەيدى. ۇلتتىق تەاتر ونەرىمىزدىڭ الەمدىك ونەرمەن تايتالاسا الاتىن تەگەۋرىن-قاۋقارى بارىن كورگەندە, توبەڭ كوككە ەكى ەلى جەتپەي, جۇرەگىڭدى ماقتانىش سەزىمى كەرنەيدى. تۇركسوي-دىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن وتكەن تۇركيا فەستيۆالى, قىرعىزستان, رەسەي فەستيۆالدەرى دە وتە جوعارى دەڭگەيدە. حالىقارالىق فەستيۆالدەردىڭ تەاترعا, ارتىستەرگە بەرەرى مول. مۇنداي ايتۋلى شارالارعا بارۋ كەرەك, ءتىپتى قاجەتتىلىككە اينالۋى ءتيىس. بۇل ورايدا شەتەلدىك ساپارلارعا شىعۋعا مۇمكىندىك بەرگەن جانە قولداۋ كورسەتكەن مادەنيەت مينيسترلىگىنە العىسىمىز زور.
– ءسىز جاساعان قورقىت بەينەسى – ۇلتتىق تەاتر ونەرىنىڭ گالەرەياسىنان ايىرىقشا ورىن الاتىن بىرەگەي وبراز ساناتىندا. م.اۋەزوۆ تەاترىنىڭ شەتەلگە الىپ شىعاتىن جالعىز شەدەۆرى دە ازىرگە وسى بولىپ تۇر. ەڭ قىزىعى, فولكلور سارىنىمەن جەتكەن ەجەلگى كەيىپكەردىڭ ءوزىن بىزگە ليتۆا ەلىنىڭ رەجيسسەرى يوناس ۆايتكۋس جاساپ بەردى...
– يوناس ۆايتكۋس – الەمدىك دەڭگەيدەگى ساحنا سۋرەتكەرى. ونىڭ قازاق ساحناسى ءۇشىن تەڭدەسى جوق تاماشا تۋىندى جاساپ بەرۋىنىڭ ءوزى – ونەرىمىز ءۇشىن ۇلكەن مارتەبە. تەاترىمىزدىڭ ساحناسىنا ارناپ لايىقتى سپەكتاكل قويىپ بەرگەنى ءۇشىن ءالى كۇنگە جىلىلىقپەن ەسكە الامىن. اداناعا دۇنيەجۇزىلىك تەاتر فەستيۆالىنە بارعانداعى كورىنىس كوز الدىمنان كەتپەيدى. قالانىڭ بۇكىل ورتالىق كوشەسى ساحناعا اينالىپ كەتكەن. كوشەدە بوس ورىن جوق. مەكەمە-عيمارات بىتكەننىڭ الدىندا تەاترلار سپەكتاكل قويىپ جاتىر. قايسىسىن كورگىڭىز كەلەدى, قاي ەلدىڭ تەاترى قىزىقتىرادى, مارحابات, تۇرىپ الىپ تاماشالاي بەرىڭىز. ءالى ەسىمدە, فەستيۆالدىڭ تالاپ-شارتى بويىنشا, «قورقىت» سپەكتاكلىنىڭ ساحنالىق كوستيۋمدەرىمەن, قولىمىزعا قوبىز, سىرنايىمىزدى ۇستاپ, ساپ تۇزەپ, سالتاناتتى شەرۋ اراسىندا كوشەدەن ءوتىپ بارامىز. وسىنىڭ ءوزى تەاتر. جاي عانا قىدىرىستاپ, ءار ەلدىڭ ونەرىن تاماشالاپ جۇرگەندەر جان-جاقتان جۇگىرىپ كەلىپ: «بۇل قاي ەلدىڭ تەاترى؟» دەپ سۇراعاندا, ء«بىز قازاقستان ارتىستەرىمىز» دەپ ماقتانىشپەن جاۋاپ بەرگەنىمىز, «كەشكە سپەكتاكلدەرىڭىزگە كەلەمىز» دەپ شاقىرۋ بيلەتتەرىن تالاسا-تارماسا العان ءساتى, كەشكە زالدا لىق تولىپ وتىرعاندارى ءالى كۇنگە ىستىق.
«قورقىت» سپەكتاكلى بەس كۇن بويى ءۇزىلىسسىز ءجۇردى. ال قورقىتتى ءبىر رەت ويناپ شىعۋ ءۇشىن قانشاما كۇش-قۋات كەرەك! ءبىر رەت ويناپ شىققاننىڭ وزىندە شامامەن 1,5-2 كەلى سالماق تاستايمىن. پسيحولوگيالىق جاعىنان دا, فيزيكالىق جاعىنان دا وتە اۋىر سپەكتاكل. ال سپەكتاكلدىڭ قانداي دەڭگەيدە جۇرگەنىن بىرگە بارعان ارىپتەستەر كوزىمەن كوردى. شۇمەكتەگەن تەردەن كيىمىم مالمانداي سۋ بولعاندا دا, قاتتى شارشاۋ بايقامادىم. سەبەبى ءبىز تاڭعاجايىپ تىنىس سەزىنىپ, ساف اۋانى سىمىرگەندەي احۋالدى باستان كەشىپ جۇردىك. تەاتر فەستيۆالى دەگەن – ناعىز ونەر جارمەڭكەسى.
تەاتر اكتەر مەن رەجيسسەردىڭ, رەجيسسەر مەن دراماتۋرگتىڭ, سۋرەتشى مەن كومپوزيتوردىڭ تالانتىن جارقىراتا كورسەتەتىن سينتەز ونەر. وسى شىعارماشىلىق توپتىڭ اراسىندا بەرىك بايلانىس ورناعان كەزدە عانا كەرەمەت ونەر تۋادى. بيىك دەڭگەيدە جاسالعان جۇمىستى كورگەندە جانىم راحاتتانادى. جالپى, ونەردە جۇرگەن ادام ءوزىنىڭ ءلاززاتى ءۇشىن جۇمىس ىستەۋى كەرەك. «حالىق ءۇشىن», «مەن حالىققا قىزمەت ەتىپ ءجۇرمىن», «وسى جاساعان ەڭبەگىم حالىق ءۇشىن» دەگەن ءسوزدىڭ ءبارى وتىرىك. سەنبەيمىن. ادام ەڭ الدىمەن ءوز راحاتى ءۇشىن, ءوزىنىڭ كاسىبي قابىلەت-قارىمىن تولىقتاي جۇزەگە اسىرىپ, ناتيجەسىن كورۋ ءۇشىن ەڭبەكتەنەدى. سەنىڭ راحاتىڭ حالىقتىڭ راحاتىنىڭ ىشىنەن سولاي ورىن تابادى. اكادەميانىڭ ستۋدەنتى بولىپ جۇرگەندە ۇستازىمىز تۇڭعىشباي جامانقۇلوۆ: «اتاق ءۇشىن جۇمىس ىستەمە, اتاق سەنىڭ ارتىڭنان قۋالاپ ءجۇرسىن» دەگەن ءسوزدى كوپ ايتاتىن. ول كەزدە ۇستاز ايتقان اتاقتى ءبىز «حالىق ءارتىسى», «مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى» سياقتى اتاقتارمەن بايلانىستىرعان ەكەنبىز, سويتسەك, ماسەلە باسقا اتاقتا ەكەن. ماسەلە – اكتەرلىك مارتەبەڭدە, اتى-ءجونىڭدى بيىككە كوتەرەتىن ءبىلىم-بىلىگىڭدى ۇزدىكسىز شىڭداۋ, شەبەرلىگىڭدى ارتتىرۋدان شارشاماۋدا ەكەن عوي.
– تۇركىستاندى ۆەنەتسياعا, اقتاۋدى ماياميگە شەندەستىرىپ جۇرگەن ادامدار ءسىزدى دە سەرگەي بەزرۋكوۆكە ۇقساتىپ جاتادى. بەزرۋكوۆ بولۋعا قالاي قارايسىز؟
– مەنى قايران قالدىراتىنى – قازاقتىڭ وسى مىنەزى. ءالى كۇنگە دەيىن ءبىزدى رەسەيدىڭ ارتىستەرىنە ۇقساتادى. سولاردى العا تارتادى. سولارمەن سالىستىرسا عانا مىقتىلىعى تانىلا تۇسەتىندەي, ادامنىڭ ويىنا كەلمەيتىن بىرەۋلەرگە تاڭىپ, تەڭەپ جاتادى. «و-و, ميرونوۆ سياقتى», «نيكۋليننەن اۋمايدى!» تۇسىنبەيمىن, مەن نەگە بەزرۋكوۆكە ۇقساۋىم كەرەك؟ مەنىڭ ەشكىمگە ۇقساعىم كەلمەيدى. وتارلانعان سانانىڭ سارقىنشاعى وتىز جىلدان بەرى سوڭىمىزدان ىلەسەتىندەي سونشالىقتى بەيشارا ەلمىز بە ءبىز؟ ۇقساتقىسى كەلىپ تۇرسا, نەگە ءبىزدى ءانۋار اعاعا ۇقساتپايدى؟ نەگە شاكەن ايمانوۆقا ۇقسامايمىز؟ الدەكىمگە ۇقساتىپ, ەلەس بەينەلەردىڭ سوڭىنان قۋىپ, ەلىككەنشە, نەگە ءبىز جانىمىزدا جۇرگەن باقىتجان الپەيىسوۆتىڭ رولدەرىن, ونىڭ داۋىسىن تالدامايمىز؟ ەرجان ءتۇسىپوۆتىڭ جاساعان رولدەرى تۋرالى نەگە ايتپايمىز؟ نەگە ءبىز ايدالاداعى بىرەۋلەردى ءپىر تۇتامىز؟ ءالى دە بولسا سىرتقا جالتاقتاۋدان, وزىمىزدەگىنى كوزگە ىلمەي, مۇرىن شۇيىرە قاراۋدان ارىلا الماي كەلەمىز. وتە وكىنىشتى.
– دۋلىعا, ءسىز تۋرالى مالىمەت ىزدەپ ينتەرنەتتى اشىپ قالىپ ەدىم, «دۋلىعا اقمولدانىڭ ايەلى توقال الۋعا رۇقسات بەردى» دەگەن اقپاراتتان اياق الىپ جۇرە الماي قالدىم. بۇگىندە اياعىن اڭداپ باسىپ, ابايلاپ سويلەمەسە, اياعى اسپاننان كەلەتىنىن تانىمال ارتىستەرىمىز ءتۇسىنىپ قالدى. وسىنداي جاعداي باستان وتكەن سوڭ ءوز پىكىرىڭمەن ادام سياقتى اشىق-جارقىن ءبولىسۋ ەندىگى جەردە سىزگە دە قورقىنىش تۋدىرماي ما؟
– «ەۋرازيا» ارناسىنان وتكەن باعدارلامادا اڭگىمە اراسىندا ايتىلىپ قالعان ءبىر اۋىز ءسوزدى سارىجاعال باسىلىمدار باسقا جاققا قاراي بۇرمالاپ اكەتتى. توقال الۋعا شوشىپ قارايتىن زامانعا تۋرا كەلىپ تۇرمىز عوي, نەگىزى, ول شوشىناتىن ءسوز ەمەس ەدى. اتالارىمنىڭ 2-3 ايەلى بولدى, اعايىن-تۋىس اراسىندا ول قالىپتى جاعداي سانالىپ, ونى ءسوز دە ەتپەيتىن. زارە-قۇتىمىز قالماي قارايتىنداي سۇمدىق سۇرقيا سالت ەمەس ەدى ول. «كىم بۇلاي جاسادى؟» دەپ ءتۇبىن قازىپ, بۇرقىراعان ءسوز قۋىپ, باسىمدى اۋىرتقىم دا كەلمەگەنى سوندىقتان. بۇل كىمنىڭ كىناسى؟ جۋرناليستەردىڭ بە, بلوگەر, ۆاينەرلەردىڭ بە؟ كىمنىڭ اۋزىنا قاقپاق بولاسىڭ قازىر؟ «جۇلدىز» دەگەن ءسوز شىقتى, ەستىگەندە شىقشىتىما دەيىن دىرىلدەپ كەتەدى. اتاعى, ابىرويى قولدان جاسالعانداردى ەشقاشان جۇلدىز دەپ ەسەپتەمەيمىن. بىرەۋ مەنى «قازاق كينوسى مەن تەاترىنىڭ جۇلدىزى» دەپ تانىستىرسا, جەرگە كىرىپ كەتە جازدايمىن. تەرىس اينالامىن. ماعان ونىڭ تۇككە دە كەرەگى جوق. ينستاگرامم پاراقشاسىنا كىرۋگە دە جۇرەكسىنىپ تۇرامىن. ەشكىمنىڭ كوڭىلىنە كەلمەسىن, سول الەۋمەتتىك جەلىنىڭ بەتىن اشسام, مەن ءۇشىن جات, ارزان اڭگىمە عانا الدىمنان شىعادى. بالكىم ول زاماناۋي قۇرال شىعار, سەن دە سونىڭ ىشىندە اينالىپ, قايناپ ءجۇرۋىڭ كەرەك شىعار, بىراق التىن ۋاقىتىڭدى جەپ قوياتىن پايداسىز دۇنيە دەپ بىلەمىن. وكىنىشكە قاراي, وسىنداي ارزان دۇنيەگە, جالعان سەزىم, جاساندى قارىم-قاتىناسقا تاپ كەلدىك. ولار وسى ارقىلى ات جاسايدى, اتاق جينايدى, ءوز ءومىرىن سونىمەن ولشەيدى. جارناماعا سۋساپ تۇرعان جاقسى دۇنيەمىز جەتەدى, جاماندىقتىڭ جولىن كەسكەنىمىز سول بولسىن, جابىلىپ ناسيحاتتايىق. مىسالى, قوبىزدى تۇرەگەلىپ تۇرىپ تارتاتىندار شىقتى. بۇل – قىلمىس. بۇل – مادەنيەتسىزدىك. قوبىزدى تۇرەگەپ تۇرىپ تارتپايدى, وتىرىپ تارتقاندا عانا قوبىزشى مەن قوبىز اسپان مەن جەر سەكىلدى ءبىرتۇتاس بولىپ بىرىگىپ, بولمىستىڭ اۋەنىن توگەدى. وتىرىپ تارتۋدىڭ ءمانى سوندا. مىنە, قازىر بۇرىسىڭ دۇرىس بولدى, دۇرىسىڭ بۇرىس بولدى, جاقسى مەن جامان ميداي ارالاسىپ, ءبارى بىلىعىپ كەتتى. ارشىپ الۋ دا وڭايعا سوقپايتىن شىعار.
– اڭگىمەڭىزگە راقمەت.
اڭگىمەلەسكەن
ايگۇل احانبايقىزى,
«ەgemen Qazaqstan»
الماتى
