رۋحانيات • 05 ناۋرىز، 2021

ولەڭدەر توپتاماسى

49 رەت كورسەتىلدى

تۋعان جەر

 

و، تۋعان جەر، كەڭ پەيىل، قۇشاعىڭ كەڭ،

ساعان كوڭىل بۇلقىنار كۇش-اعىنمەن.

ساعىنىشىمدى قانات قىپ ساعان قاراي

بالاپانداي تالپىنىپ ۇشامىن مەن.

 

الاقانى انامنىڭ – توپىراعىڭ،

سەندىك ماحابباتىمنىڭ وتى جالىن.

سەنى قالاي ءسۇيۋدىڭ كەرەكتىگىن،

مەن ەشقانداي كىتاپتان وقىمادىم.

 

سەندە، تاس تا قاستەرلى، اسپان دا الاۋ،

سەندە جاندى تەربەتەر داستان بار-اۋ.

مەنىڭ مىناۋ ومىرگە قۇشتارلىعىم

سەنى جاقسى كورۋدەن باستالعان-اۋ.

 

كەشىرمە سەن،

جات قىلىقپەن جانىڭدى جارالاسام،

بار سىرىمدى بۇكپەسىز ساعان اشام.

مەن ەل كەزىپ كەتەرمىن وتانسىزداي،

ءۇمىتىڭدى اقتاۋعا جاراماسام.

فاريزا وڭعارسىنوۆا

 

*  *  *

ەركىن دەم اپ تىنىس السىن بۇل كەۋدەم،

كەڭ دالاعا شىعايىقشى ءجۇر، ساۋلەم.

ەركىندىكسىز تۇنشىعا ءبىر كۇلگەننەن،

ەركىندىكپەن جىلاعانىم ءبىر داۋرەن.

تاعدىر-اجال جەتىپ بۇيرىق، وق تونسە،

سوزىمە ەمەس، وزىمە-اق كەپ دارىسىن.

تىلەرىم سول بۇ دۇنيەدە وتكەنشە،

ەركىندىكپەن شىقسا بولدى داۋىسىم.

جاقسىلىقتان كىم جالىعىپ جەرىنىڭ،

جاقسىلىقپەن جازىلىپ بوي، سەرپىلدىك.

وسى ەركىندىك ساعان، ماعان بەرىلسىن،

بەرىلمەسىن تەك سوعىسقا ەركىندىك!

 

*  *  *

جەك كورەم كوڭىلىمنىڭ تىنىشتىعىن،

قاشاندا قوزعالىسپەن تۋىس كۇنىم.

حاقىم جوق، جان قينالىپ، تەرىم تامباي،

جۇلۋعا تۋعان جەردىڭ ۋىس گ ۇلىن.

قانيپا بۇعىباەۆا

 

تەڭدىك ءۇشىن مۇحيتقا قايىق الدىق

 

ء(ۇزىندى)

 

دۇنيەدە مۇڭ عانا مۇڭنان دا اۋىر –

مۇڭايعاندا جول تاپپاي تۇرعان باۋىر،

كەگى كەتكەن

                         دالاما

                                         كەلدىڭ بە ەسەن،

تاريحي ادىلەتتى تۋعان ءداۋىر!

ەسكە ءتۇسىپ، ەزىلىپ وتىر ءىشىم،

تاريح قوينى قان مەن جاس – وكىنىشىم.

تاۋلار شوگىپ، باتىرلار شەيىت بولعان

تاۋەلسىزدىك تاڭىنا جەتۋ ءۇشىن.

قاندى جەبە قادالعان دالا – جۇرەك

سىزداپ تۇرىپ، ەرتەڭگە الادى بەت.

جاراسىنا ەم ىزدەپ جاتقان ەلگە

جولداس بولار ما ەكەنسىڭ، جان ادىلەت!

ۇلى ساپار سۇرلەۋى، سوقپاعى كوپ،

بەلگىسىز دەپ بەزۋگە جوق تاعى رەت.

سوقتىقپالى سور مەكەن نە كورمەدى،

اششى جاسىن جەل ءسۇرتسىن، توقتا، ادىلەت!

باعىنعانبىز باسىمىز نوقتالى بوپ،

ىشىمىزدە كومىلگەن كوپ قابىلەت.

تەڭدىك ءۇشىن مۇحيتقا قايىق سالدىق،

جانتالاستا جاقتاس تەك اققا، ادىلەت!

قايرات تاپپاي ەسىمدە قىنجىلعانىم،

قانىممەنەن جازىلدى بۇل جىرلارىم.

كىم اعىتار جەتەتىن ءجۇز جىلعا ءالى

رۋحاني زورلىقتىڭ شىنجىرلارىن؟!

ەندى اشۋعا ءتيىسپىز بۇركەمە ويدى،

ىزگى جولعا قاندى قول سىلتەمەيدى.

مالىن، جەرىن، التىنىن، باسىن بەرگەن

اقى، كەگىن اتامنىڭ كىم تولەيدى؟!

قۇنى كىمدە؟

موينىنا كىم الادى؟

التىن باستار – اقسۇيەك، قۋارادى...

ۇنامادى – سويلەسەڭ ءوز تىلىڭدە،

ءوز اكەڭدى ماقتاساڭ – كىنالادى.

قانشا ۋاقىت قاعاجۋ، قاقپاي كوردىم.

قارداي سۋىق قىراۋىن ساقتايدى ول كۇن.

ەسىكتى ىلمەي قاقپانى اشىپ تاستاپ،

ءوز ەلىمدە از بولدىم، جاتتاي بولدىم.

كەش تۇسىنگەن سياقتى مۇنى ەلىم دە،

قالاي جۇردىك وكتەمدىك تۇنەگىندە؟

ءبىر ءۇن جەتىپ ساناما عاسىرلاردان،

ۇلى تۇران وياندى جۇرەگىمدە!

كۇلاش احمەتوۆا

 

*  *  *

مەكەن عوي بۇل تۇلپاردىڭ ءىزى قالعان،

كوكجيەكتى ءجۇرىپتى ءجۇزىپ ارمان.

دومبىرادان ءبىر مەزگىل كۇي تولاستاپ،

ارۋلاردان نازىك ءان ءۇزىپ العان...

مەكەن عوي بۇل جەل عانا ازىناعان،

جۇرت باۋىرىن توسەگەن جازىپ وعان.

سان عاسىرلار كوشۋمەن قايران بابام،

كوبىن بەرىپ، بۇل جەردىڭ ازىن العان.

مەكەن عوي بۇل قايىسىپ ت ۇلىك جاتقان،

ءبىر كەزدە جۇرەگىن مۇڭ ءتىلىپ جاتقان،

جەل ەتەگىن بۇلتتاردىڭ ءتۇرىپ جاتقان،

ات ۇستىندە ارۋلار، س ۇلىق جاتقان...

قالىپ قويعان ءىز بە الدە و عاسىردان،

شىڭ ۇستىنە سان تاراۋ جول اسىلعان.

كولدەر تۇنىق كوزىندەي سۇلۋلاردىڭ

ومىرگە قيماي قاراپ، كوپ اشىنعان.

مەكەن عوي بۇل قىزىققا ءبىر قانباعان،

بيىكتە بۇلت ۇكىسى بۇلعاڭداعان.

دالا بەينە ءتۇس كورىپ جاتقان باتىر،

جاۋىن جەڭىپ،

جانىندا مۇڭ قالماعان.

بىرەۋى مەن بولارمىن جۇلدىزىڭنىڭ،

قىرىندا وسكەن قىزعالداق – قىرمىزىڭمىن.

اق ساعىمدار تەربەگەن مارالعا ۇقساپ،

ارمان قۋىپ جۇگىرگەن ءبىر قىزىڭمىن.

ۋاقىت قايراپ شىڭدالىپ وسەمىن عوي،

مازا بەرمەس جاتسام دا توسەگىم دە وي.

قوينىڭ تولى اق قايىڭ، اپپاق ارۋ،

سونىڭ ءبىر جاپىراعى ەكەنمىن عوي...

         مارفۋعا ايتقوجينا

 

بوز جۋسان دالا

 

بوز جۋسان دالا، بوزاڭ قىر،

تىرلىكتە جوق-اۋ، مازاڭ ءبىر.

الىستاپ كەتسەم وزىڭنەن

ساعىنىش اتتى جازام جىر.

ءسوز تاپپاي قالام ماقتاۋعا،

قىزعانىش قىسقان شاقتاردا.

قىرانعا قيماس قىرىڭنان

قارعالار ۇشىپ جاتقاندا.

كەڭسىڭ-اۋ قىستا، جازدا دا،

جاتاسىڭ كەربەز نازدانا.

جىلان دا جىلى ۇياسىن

سالادى-اۋ ساعان، بوز دالا.

شىندىقپەن جانى وشتەر دە،

قۋلىقپەن ءومىر كەشكەن دە،

مەكەندەپ سەنى جۇرەدى

وگەيلىك كورمەي ەش پەندە.

وزىڭدە تاۋ دا، كولدەر دە،

كوكمايسا جاپقان بەلدەر دە،

پانا بوپ بارلىق جاندىكتى

سىيعىزدى سەندىك كەڭ كەۋدە.

بوز جۋسان دالا، بوز بەلدەر،

قۇلاندار ەركىن كەزگەن جەر.

ءوزىڭدى سۇيگەن جانداردىڭ

قادىرىن از عوي سەزگەندەر...

اقۇشتاپ باقتىگەرەەۆا

 

ساعىنار مەنىڭ ەلىم بار

 

شاپاعىن شاشىپ كۇن ك ۇلىپ،

نۇرلاندىرادى ماڭايدى.

ك ۇلىمكوز بۇلاق قىمسىنىپ،

ۇرلانا كولگە قارايدى.

ساعىنار مەنىڭ ەلىم بار…

 

جۇلدىزدار ءتونىپ جاپىرلاپ،

قىزىقتاپ قايسار دالانى.

جاتىرقاماي جاي جاقىنداپ

جانارلارعا كەپ قونادى،

ساعىنار مەنىڭ ەلىم بار…

 

بابالار كەشكەن گۇل-دالا،

ءتۇسىرىپ ەسكە وتكەندى.

اۋىرتىپ جاندى قۇمقالا،

ەس  جيدىق-اۋ ەندى-ەندى،

ساعىنار مەنىڭ ەلىم بار…

 

بولمايدى پەندە مۇڭى جوق،

كوبى ءجۇر ەلگە جارىماي.

وتانسىز جاننىڭ قۇنى جوق،

باعى دا ونىڭ تارىداي،

ساعىنار مەنىڭ ەلىم بار…

جادىرا دارىباەۆا

 

كونە تۇراندا

 

ارمىسىڭ، كونە تۇرانىم،

ەجەلگى تۇركى تۇراعى!

تاريحىن تەرگەن جادىندا،

اڭىزىن ورگەن ساعىمعا،

قۇيىنداي جەلگەن بوكەنى

ءبىر سىرىن اشتى مەكەنىم:

باسقان جەرىم عارىشتىڭ

ءدال ورتاسى ەكەنىن.

 

وسىناۋ شەكسىز كەڭدىكتەن

قىرىق بەسىنشى ەڭدىكتەن

توبەدەن كوكتى توڭكەرىپ،

كوكجيەكپەن كومكەرىپ،

كوزبەن ولشەپ كولەمىن،

ءدوپ-دوڭگەلەك بولەگىن

ەنشىمە مەنىڭ بەرگەن بە،

تاعدىرىما ماڭگى ورگەن بە!

 

وسىنشا قىرۋار بايلىقتى

ماڭدايىنا ەلدىڭ جازىپتى.

شەگىنە كەڭنىڭ جەتە الماي،

ساعىمىن قيىپ كەتە الماي

جونىندا تۇرمىن ۇلى جازىقتىڭ.

دوڭگەلەنگەن شەڭبەردە

كوگەندەگەن ءبىر جەرگە

بەينە ءبىر تەمىرقازىقپىن!

 نازىكەن الپامىسقىزى

 

ت ۇلىمدى ۇلدار تۋىن جىقپاعان

 

ء(ۇزىندى)

 

بالبالدار توكتى-اۋ تالاي شىقتارىن،

ساربازدار ءوتتى-اۋ تالاي شۋ سالعان.

قازاقتىڭ داڭقى قالاي شىققانىن،

ءبىر ايتسا، ايتار دالا بۋسانعان.

 

الداسپان اجال شىن قىسسا داعى،

ت ۇلىمدى ۇلدار تۋىن جىقپاعان.

قورعاعان ولار شىڭعىس قاعاندى،

ۋىن جۇتقاندا ۋىلجىپ عالام.

 

ەلسىزدە قالعان قيراندىلارى،

ءتىل بىتسە ايتار حان سارايلارى.

بيلەگەن ولار يراندى داعى،

جەلپىلدەپ جەلمەن ون سان ايدارى.

 

ءتىل بىتسە ايتار، ءسىرا، جۋسان دا،

تاعدىردىڭ باستان قالاي ۇرعانىن.

قىزمەت ەتكەنىن حۋلاگۋ حانعا،

باعداتتى العانىن تالاي ۇلداردىڭ.

 

جاۋدىراپ جاۋدان جاپىرىلدى شالعىن،

كەرۋلەن، ونون جاعاسىنداعى.

تاۋەلسىزدىك اڭساعان باتىر ۇلداردىڭ،

تاريح بەرەر باعاسىن ءالى!

 

ارىستان جۇرەك، ايبارلى ۇلدار،

اينالدى ەندى توبە، وباعا.

اقشا مەن مانساپ ارباعان قۇلدار،

تۇسە الماس بۇگىن دوداعا!

 

ساق قىزدارى

 

ء(ۇزىندى)

 

ساق قىزدارى ۇر دابىلدى!

سوق! سوق!

(جاۋىنگەرلەر بي بيلەيدى توپ-توپ!)

ەكى بەتتى ءومىر دەموندارى،

جاسىرادى بىلەكتەرىن توق-توق...

ەكى كوزىم، ەكى كوزىم شوق بوپ،

ال جۇرەگىم الاۋلايدى وت بوپ!

بيلە! بيلە كوشپەلىلەر رۋحى،

مەنى تاستاپ كەتە المايتىن جوق بوپ!

ساق قىزدارى، سۇلۋ جاۋىنگەرلەر،

ۇر دابىلدى! ۇر دابىلدى! سوق! سوق!

اسقان اسۋ، كەشكەن تەڭىز اپتاپ.

قارا شاشىم، قارا شاشىم اپپاق!

ساق قىزدارى، سۇلۋ جاۋىنگەرلەر،

دۋلىعامدى باسىما قوي جاستاپ.

بيلە!

بيلە كوشپەلىلەر رۋحى،

مەنى ەشقاشان كەتە المايتىن تاستاپ!

...اڭىزداردان ارشىپ العىن، ەلەس!

اداسقاننىڭ ءبارىن ەسكەر، جەبەس!

قىزدارىنىڭ رۋحى بيىك ەلدىڭ –

جوعالۋى ماڭگى مۇمكىن ەمەس!

...رۋح بار دەيدى!

جەرىمدە رۋح ءجۇرسىن!

يەسى بار ەكەنىن جۇرت ءبىلسىن!

ساق قىزدارى، سوق دابىلدى!

سوق! سوق!

كەڭ دالامنىڭ كيەلەرى تۇرسىن! 

 

بيعايشا مەدەۋوۆا

 

*  *  *

قانشاما اعاش ەگىلدى ەكەن سەن ءۇشىن،

قانشاما ءدان سەبىلدى ەكەن سەن ءۇشىن.

قانشاما اقىن قارا جەرگە تىرىدەي

كومىلدى ەكەن سەن ءۇشىن...

قانشا قىلىش سەرمەلدى ەكەن سەن ءۇشىن،

قانشا باتىر جەرلەندى ەكەن سەن ءۇشىن.

قارا جاۋىن، قارا تاستىڭ سىزىندا

تەرگەلدى ەكەن سەن ءۇشىن...

قانشاما ۇلدى تور الدى ەكەن سەن ءۇشىن،

ارىلمايتىن سور الدى ەكەن سەن ءۇشىن.

قانشا بۇرىم بىلەگىنە جاۋىزدىڭ

ورالدى ەكەن سەن ءۇشىن..

قانشاما جان سوگىلدى ەكەن سەن ءۇشىن،

قانشاما قان توگىلدى ەكەن سەن ءۇشىن.

مولدىرەگەن كوك اسپاندى تۋ ەتكەن

مەنىڭ التىن جەڭىسىم!

سەنىڭ اتىڭ – جازدىڭ جايلى جەلىندە،

تىنىشتىقتا بالقىعان جەر دەمىندە.

الما اعاشى سياقتانىپ گۇلدەيسىڭ

اتىڭدى ايتىپ، كۇبىرلەگەن ەرىندە.

ولەڭدەسىڭ قالامىمنان قۇلاعان،

وزىمدەسىڭ – تۇسىنبەيتىن ءبىر ادام.

ۇنىندەسىڭ شىرىلداعان ءسابيدىڭ

قول-اياعىن بوساتۋدى سۇراعان.

سەن – كۇنىمسىڭ، جارىپ شىققان بۇلتتى،

سەن ءۇنىمسىڭ بۇزعان قارا ق ۇلىپتى.

بيىكتىككە قۇمارى ءبىر قانباعان –

سەن – باعىمسىڭ، قىران بولىپ سامعاعان.

ۇلى ارمانسىڭ، التى الاشتى تەربەگەن،

ۇلى ايقايسىڭ، كوكىرەكتى كەرنەگەن.

جەبەۋشىسى – جەلدى سۇيگەن جانىمنىڭ،

سەن – شۋاقسىڭ، ولتىرسە دە ولمەگەن،

ازاتتىق!

 

گۇلنار سالىقباي

 

سوڭعى جاڭالىقتار

تۇركىستانعا 3000 جىل

رۋحانيات • بۇگىن، 12:10

2002 ادام كوروناۆيرۋستان ەمدەلىپ شىقتى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:32

سارىالا قازدىڭ قاڭقىلى ەستىلدى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:51

قور نارىعى قىمباتتادى

الەم • بۇگىن، 08:33

بابا اماناتىنا ادالدىق

رۋحانيات • بۇگىن، 08:07

بالۋاننىڭ العاشقى التىنى

كۇرەس • بۇگىن، 08:02

پسج ەسە قايتاردى

فۋتبول • بۇگىن، 07:59

جارىستى جەڭىسپەن باستادى

بوكس • بۇگىن، 07:56

جاقاەۆتىڭ تاقياسى

رۋحانيات • بۇگىن، 07:47

شىلىكتى اۋىلىن سۋ باستى

ايماقتار • بۇگىن، 07:44

Ever Given مىسىردا قالدى

الەم • بۇگىن، 07:28

جەر تۋرالى زاڭ سەناتقا جولداندى

پارلامەنت • بۇگىن، 07:22

ۇقساس جاڭالىقتار