كوبىنە ەر ازاماتتاردىڭ پارمەنى مەن داۋرەنى جۇرەتىن بۇل سالاعا كەلۋىنە ىشكى ىستەر ورگاندارىندا قىزمەت ەتكەن اكەسى تولەۋعاليدىڭ بەرگەن تاربيەسى تىكەلەي اسەر ەتكەن ەدى. «اكەمىز ءۇي ىشىندەگى تارتىپكە قاتتى ءمان بەرەتىن ادام ەدى. انامىز مەكتەپتە باستاۋىش سىنىپتاردىڭ مۇعالىمى بولىپ قىزمەت ەتتى, العاشقى ۇستازىم دا ءوزى بولدى. مۇعالىمنىڭ بالاسى دەگەن اتقا كىر كەلتىرمەۋ ءۇشىن ساباقتى جاقسى وقىپ, ءتۇزۋ ءجۇرۋ – ءبىزدىڭ ۇيدەگى جازىلماعان زاڭ ەدى. ياعني مەن ءتارتىپتى ءبىرىنشى ورىنعا قويعان وتباسىندا تاربيەلەنىپ ءوستىم. البەتتە, مۇنىڭ قازىرگىدەي دارەجەگە جەتۋىمە ىقپالى مولىنان ءتيدى دەپ سەنىمدى تۇردە ايتا الامىن», دەپ سىر اقتاردى ءلاززات تولەۋعاليقىزى.
ورتا مەكتەپتى ءبىتىرىپ, ارمان قۋىپ قاراعاندىعا كەلگەن جىلى وقۋعا تۇسە المادى. قالاداعى «دينامو» فابريكاسىندا تىگىنشى بولىپ ءبىر جىلداي جۇمىس ىستەيدى. سودان كەيىن جەزقازعانداعى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ءتىل-ادەبيەت فاكۋلتەتىنە تۇسكەن. تاعدىردىڭ ماڭدايعا جازعانى عوي, وقۋىن اياقتاعاننان كەيىن ماماندىعى بويىنشا جۇمىس ىستەمەي, جەزقازعان قالاسىنداعى ورتكە قارسى قىزمەتتى تاڭدادى. ەڭبەك جولىن وسى جەردە ينسپەكتور بولىپ باستاعان. جۇمىس ىستەي ءجۇرىپ, ە.بوكەتوۆ اتىنداعى قارمۋ-دىڭ زاڭ فاكۋلتەتىن ءتامامدادى.
ءلاززات تولەۋعاليقىزى باسشىلىق ەتەتىن جەزقازعان گارنيزونىنا جەزقازعان, ساتباەۆ قالالارى مەن ۇلىتاۋ اۋدانى ەنەدى. «ۇجىمنىڭ نەگىزگى بولىگى – ەر ازاماتتار. سول سەبەپتى دە كەيدە قىزمەت بابىندا ايەلگە ءتان نازىكتىكتى ىسىرىپ قويىپ, ەركەكشە سويلەسۋگە تۋرا كەلەتىن جاعدايلار بولىپ تۇرادى. جەدەل شەشىم قابىلداۋ كەرەك بولعاندا اسكەري قاتاڭ تارتىپكە نەگىزدەلگەن مىنەز كورسەتپەسە تاعى بولمايدى, – دەيدى پولكوۆنيك حانىم. – دەگەنمەن ەر ادامدارمەن جۇمىس ىستەۋدىڭ جاقسى جاقتارى دا بار. مىسالى, ولار ايتقان تاپسىرمانى تاپ-تۇيناقتاي قىلىپ ورىنداۋعا بەيىلدى بولىپ كەلەدى. جالپى, ايەلدەردى نازىك جاندىلار دەپ جاتادى عوي. بۇل دەنە كۇشى تۇرعىسىنان الىپ قاراعاندا راس تا شىعار. بىراق ءبىز رۋح كۇشى, ەرىك-جىگەر جاعىنان ەرلەردەن قالىسا قويمايمىز».
جالپى پولكوۆنيك حانىم جۇمىستا قانشا قاتاڭ, تالاپشىل بولعانىمەن, قىزمەتكەرلەردى جازالاۋ مەن جۇمىستان شىعارۋدى ماقسات ەتكەن ەمەس. كەرىسىنشە, ولاردىڭ جاعدايلارىنا قاراپ, ماسەلەلەرىنە بويلاپ, بارىنشا ءتىل تابىسۋعا, كەرەك بولعان جەرىندە كومەك قولىن سوزۋعا تىرىسىپ جۇرەدى.
توتەنشە جاعداي قىزمەتىنىڭ تىرلىگى قازانداي قايناپ جاتادى. اپاتتىڭ ايتىپ كەلمەيتىن نەشەمە تۇرىمەن ارپالىسۋ ايتقانعا عانا وڭاي شارۋا... ءالى ەستە, 2011 جىلى جەزقازعاننىڭ ماڭىنداعى قوستانكەلدى ەلدى مەكەنىندە الاپات تاسقىن بولىپ, 152 ءۇي سۋ استىندا قالدى. وكىنىشكە قاراي, ەكى ادام اپاتتىڭ كەسىرىنەن كوز جۇمدى. مىنە, وسىنداي قىسىلتاياڭ كەزەڭدە ءلاززات تولەۋعاليقىزى ۋاقىتپەن ساناسپاي, اپاتتىڭ سالدارىن جويۋ جۇمىستارىنا تىكەلەي باسشىلىق جاساپ, قاۋىپتىڭ بەتىن قايتارا ءبىلدى. قازىر بۇل شاعىن اۋداندا سۋاعار ارىقتار سالىنىپ, قاۋىپسىزدىك شارالارى دۇرىس جولعا قويىلعان. سونداي-اق 2015 جىلى ۇلىتاۋ اۋدانىنداعى جىلاندى اۋىلىنىڭ ماڭىندا سارىسۋ وزەنى ارناسىنان اسىپ, 40 ءۇيدى سۋ باستى. سول كەزدە دە پولكوۆنيك حانىمنىڭ ۇيىمداستىرۋشىلىق شەبەرلىگىنىڭ ارقاسىندا تۇرعىنداردى اپاتتان امان الىپ قالۋ, ولاردى قاۋىپسىز جەرلەرگە كوشىرۋ جۇمىستارى جۇيەلى تۇردە جۇرگىزىلگەن ەدى.
رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار پاۆلودار – قىزىلوردا كۇرەجولى بويىندا كوكتەم جانە كۇز ايلارىندا قار ەرىپ نەمەسە نوسەر جاڭبىر بولعاندا قۇتقارۋ جۇمىستارى قىزۋ جۇرگىزىلەدى. تەك بىلتىردىڭ وزىندە وسى جولدىڭ بويىنداعى پروبلەمالىق ۋچاسكەلەردە 700-گە جۋىق ادام قۇتقارىلىپ, 60-تان استام اۆتوكولىك باتپاقتان شىعارىلعان ەكەن.
ءلاززات تولەۋعاليقىزى باسقاراتىن ۇجىم جەزقازعان ءوڭىرى اۋماعىندا قۇلاعان عارىش زىمىراندارىنىڭ قالدىعىن ىزدەپ تاۋىپ, ولاردى قاۋىپسىز جەرلەرگە جيناستىرۋ جۇمىستارىمەن دە اينالىسادى. ماسەلەن, 2018 جىلى «سويۋز» زىمىرانى قۇلاعاندا, ونىڭ قالدىقتارىن تابۋ كەزىندە كوپتەگەن شارۋانى تىندىردى. عارىشتان جەرگە ورالعان عارىشكەرلەردى قۇتقارۋ ءىس-شارالارىنا دا اتسالىسىپ تۇرۋ – تىكەلەي مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى. ء«بىزدىڭ نەگىزگى ماقساتىمىز – ادام ءومىرىن قۇتقارۋ جانە مەملەكەتكە كەلەر شىعىندى مەيلىنشە ازايتۋ», – دەيدى پولكوۆنيك حانىم.
ءلاززات تولەۋعاليقىزى – وتباسىندا ءوزىن باقىتتى سانايتىن جاننىڭ ءبىرى. «سەكسەننىڭ بەسەۋىنە كەلگەن انام بار, – دەيدى ول. – سول كىسىنىڭ ماڭدايىمنان يىسكەگەنى جانىما شۋاق قۇيادى, ءال بەرەدى».
جالعىز قىزى فاريزانىڭ ومىردەگى جەتىستىكتەرى – اناسى ءۇشىن ۇلكەن قۋانىش. قىزى مەكتەپتى, ودان كەيىن الماتىداعى جوعارى وقۋ ورنىن ۇزدىك ءتامامدادى. قازىرگى ۋاقىتتا بەدەلدى ءبىر مەكەمەدە حالىقارالىق دەڭگەيدەگى زاڭگەر بولىپ, ابىرويمەن ەڭبەك ەتىپ ءجۇر.
بۇگىندە ءلاززات تولەۋعاليقىزىنىڭ توتەنشە جاعداي سالاسىندا قىزمەت اتقارعانىنا 27 جىل بولىپتى. وسى جىلدار ارالىعىندا ءوزىنىڭ كاسىبىنە دەگەن ادالدىقتان اينىعان ەمەس. جوعارى باسشىلىق تاراپىنان ۇنەمى العىس الىپ, قۇرمەت كورىپ كەلەدى. قالتقىسىز قىزمەتى لايىقتى باعالانىپ, ۆەدومستۆولىق ناگرادالارمەن ماراپاتتالعان.
جۇمىستان تىس ۋاقىتتا ءلاززات تولەۋعاليقىزىن ءۇي شارۋاسىنداعى ايەل كەيپىندە ەلەستەتۋ قيىنداۋ شارۋا. بىراق شىنى سول: ءمۋنديردى شەشكەن سوڭ, الجاپقىشتى بايلاپ الىپ, اس ۇيدە تاماق ءپىسىرۋدى ۇناتادى. ال قولى قالت ەتكەندە, تابيعات اياسىندا دەمالعاندى جاقسى كورەدى. «سايىن دالانىڭ اڭىزاق جەلى, جۋساننىڭ ءيىسى ماعان كۇش-قۋات بەرەدى», – دەيدى سىرتقا سۇستى كورىنگەنمەن, جانى نازىك جانە سۇلۋ پولكوۆنيك حانىم.
قاراعاندى وبلىسى,
جەزقازعان قالاسى
