قازاقستاننىڭ رەسەيدەگى ەلشىسى ەرمەك كوشەرباەۆ "الاش" قوزعالىسىن بيىل 30 جىلدىق مەرەيتويى اتاپ وتىلەتىن قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ جارشىسى بولعانىن اتاپ ءوتتى. "الاش" قوزعالىسى قىزمەتىنىڭ كوپتەگەن اسپەكتىلەرى تاريحي ادىلەتتىلىكتى قالپىنا كەلتىرۋ, قالىڭ بۇقارانىڭ حاباردار بولۋىن قامتاماسىز ەتۋ جانە جالپى قازىرگى قازاقستان ءۇشىن تاريحي ماڭىزى تۇرعىسىنان ءالى اشىلعان جوق. بۇل-تاريحشى-عالىمداردىڭ الدىندا تۇرعان مىندەت.
ءاليحان بوكەيحانوۆتىڭ نەمەرە ءىنىسى, ماسكەۋ مەملەكەتتىك تەحنولوگيالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى نۇرىم بوكەيحانوۆ ءوزىنىڭ كەڭەستىك ومىرىندە اتاقتى تۋىسىنىڭ ەسىمى ايتىلماعاندىعىمەن, ونىڭ اكەسى وسىعان بايلانىستى قيىندىقتارعا تاپ بولعانىن (ۋنيۆەرسيتەتتەن شىعارىلدى, سودان كەيىن جۇمىستان شىعارىلدى) ايتتى. "دەگەنمەن, اكەم بىزگە جاقسى ءبىلىم بەرە الدى, مەن حيميك بولدىم. ول تۋىسقانى رەتىندە ءاليحان بوكەيحانوۆتى اقتاۋ تۋرالى ءوتىنىش جازدى. 1989 جىلى ءبىز كوپتەن كۇتكەن جانە ءادىل شەشىممەن حات الدىق", – دەدى نۇرىم بوكەيحانوۆ.
رەسەي عىلىم اكادەمياسىنىڭ رەسەي تاريحى ينستيتۋتىنىڭ جەتەكشى عىلىمي قىزمەتكەرى, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور دينا امانجولوۆا ءاليحان بوكەيحانوۆتى تەك قازاقستاندىق عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ەۋرازيالىق اۋقىمداعى تۇلعا دەپ اتادى. "ول كوپ قىرلى تۇلعا, ءبىلىمى بويىنشا, تاجىريبەسى بويىنشا كوپشىلىكتەن جوعارى, سول كەزدەگى قازاقتار اراسىندا جالعىز كاسىبي ساياساتكەر بولعان. ءاليحان بوكەيحانوۆتىڭ جەكە باسى ۇلگى-ونەگە بولۋى كەرەك جانە ءبىزدىڭ كەڭ ەۋرازيالىق تاريحىمىزدىڭ اياسىندا قابىلدانۋى كەرەك. ءبىز ءۇشىن قانشالىقتى قايعىلى بولسا دا, تاريحتى بايسالدى, قۇرمەتپەن, سابىرلى ەستە ساقتاۋ ماڭىزدى", – دەدى دينا امانجولوۆا.
تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, تاريح جانە الەۋمەتتىك-ساياسي زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى (نوۆوسيبيرسك قالاسى) ۆيكتور كوزودويدىڭ پىكىرىنشە, ءاليحان بوكەيحانوۆ جالپىمەملەكەتتىك, جالپى يمپەريالىق دەڭگەيدەگى ساياساتكەر. "تاريحتا ءار حالىقتىڭ وسىنداي دەڭگەيدەگى قايراتكەرلەرى بولا بەرمەيدى. بوكەيحانوۆ پەن ونىڭ سەرىكتەرى سول كەزدەگى قازاق زيالىلارىن ءوز اينالاسىنا بىرىكتىرە الدى جانە اۆتونوميانىڭ يدەيالىق, مادەني, اعارتۋشىلىق نەگىزدەرىن قۇردى, ول الدىمەن وداقتاس رەسپۋبليكانىڭ نەگىزى بولدى, سودان كەيىن قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ باستاۋشىسى بولدى", – دەپ اتاپ ءوتتى ۆيكتور كوزودوي. ول بيىلعى جىلى ءاليحان بوكەيحانوۆتىڭ كىتابىن باسىپ شىعاراتىنىن جانە سول ارقىلى ونىڭ جەكە باسىن زەرتتەۋدەگى ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىراتىنىن, ونىڭ ۇستىنە رەسەيدە "الاش" باسشىسىنىڭ ءومىرى مەن قىزمەتىنە ارنالعان بىردە-ءبىر كىتاپ جوق ەكەنىن ايتتى.
