ەلىمىزدىڭ باس گازەتىن وقي وتىرىپ, مەن دە تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىندا قول جەتكىزگەن, ءبىلىم بەرۋ ماسەلەسىنە قاتىستى كەيبىر شىعارماشىلىق جۇمىستارىم جايلى ءبىر-ەكى اۋىز ءسوز ەتۋدى ءجون كوردىم.
ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىك الۋى بىزگە, رەسەيلىك عالىمدار جازعان گەومەتريا وقۋلىقتارىنداعى كەيبىر قاتەلەردى تۇزەتىپ, ۇعىمداردىڭ كەيبىرىن تولىقتىرىپ وقىتۋىمىزعا مۇمكىندىك بەردى. ەسكى وقۋلىقتاردا وسىدان ءتورت مىڭ جىلدان استام ۋاقىت بۇرىنعى ەجەلگى مىسىرلىقتاردىڭ قاتە تۇسىنىگىمەن تراپەتسيانىڭ «تىك بۇرىشتى تراپەتسيا» جانە «تەڭ ءبۇيىرلى تراپەتسيا» دەگەن ەكى ءتۇرى عانا قاراستىرىلاتىن. مەكتەپتەگى قالىپتى ساباقتاردىڭ بىرىندە, وسىدان تۋرا شيرەك عاسىر بۇرىن, تراپەتسيانىڭ بۇرىن عىلىمدا قاراستىرىلماعان ء«سۇيىر بۇرىشتى تراپەتسيا» جانە «دوعال بۇرىشتى تراپەتسيا» دەگەن تاعى دا ەكى ءتۇرىنىڭ بولاتىنىن انىقتادىم.
وسىمەن قاتار «تراپەتسيانىڭ تاباندارىنىڭ قوسىندىسى ونىڭ دياگونالدارىنىڭ ۇلكەن تابانعا نەمەسە ونىڭ سوزىندىسىنا تۇسىرىلگەن پروەكتسيالارىنىڭ قوسىندىسىنا نەمەسە ايىرماسىنا تەڭ بولادى» دەگەن زاڭدىلىقتى انىقتاپ, دالەلدەدىم. ادەتتە, وسى سياقتى تەورەمالاردى بىرىنەن-ءبىرىن اجىراتۋ ءۇشىن ولاردىڭ ارقايسىسىنا بەلگىلى ءبىر ات قويادى. مەن بۇل تەورەمانى ەل تاۋەلسىزدىگىمەن قاتارلاس تابىلعاندىقتان, «تاۋەلسىزدىك» تەورەماسى دەپ اتادىم.
عىلىمعا بەلگىلى بولعان قانداي دا ءبىر جاڭالىقتىڭ ول عىلىمدا تاعى دا بىرنەشە زاڭدىلىعىنىڭ انىقتالۋىنا جول اشاتىنى بار. مەن دە «تاۋەلسىزدىك» تەورەماسىنىڭ كومەگىمەن, تراپەتسيانىڭ جوعارىداعىدان بولەك بىرنەشە قاسيەتىن انىقتاپ, تراپەتسيانىڭ اۋدانىن تاباتىن ەكى جاڭا فورمۋلا, پيفاگور تەڭدەۋىن شەشۋگە قاتىستى بىرنەشە فورمۋلا قورىتىپ شىعاردىم. بۇل ماسەلەلەردى ءوز الدىنا بولەك اڭگىمە ەتۋگە بولادى.
بۇل زاڭدىلىقتاردى ءوز ساباقتارىمدا جيىرما بەس جىلدان بەرى قولدانىپ كەلەمىن. ولاردى قولدانۋ وقۋشىلاردىڭ تراپەتسياعا قاتىستى تانىمىن بۇرىنعىدان الدەقايدا كەڭەيتەتىنىن كورىپ ءجۇرمىز. ول جۇمىستاردى تالقىلاۋدان وتكىزگەن بىرنەشە جوعارى وقۋ ورىنىنىڭ عالىمدارى جاڭالىقتاردى گەومەتريا وقۋلىقتارى مەن وقۋ-ادىستەمەلىك قۇرالدارىنا ەنگىزۋ تۋرالى پىكىرلەرىن بىلدىرگەن-ءدى. وسى جاڭالىقتار ءۇشىن ەلىمىزدىڭ ادىلەت مينيسترلىگى ەكى اۆتورلىق كۋالىك بەردى. ال وقۋلىق اۆتورلارىنىڭ قازاق مەكتەبىندە انىقتالعان جاڭالىقتاردى جاتسىنىپ, باياعى مىسىرلىقتاردىڭ ەسكى تۇسىنىكتەرىن كوشىرىپ جازا بەرۋىنىڭ نە سىرى بارىن بىلە المادىم.
قالمىرزا ىزتىلەۋ ۇلى,
مۇعالىم
شىمكەنت
