مەديتسينا • 26 اقپان، 2021

جاقسىلىق جاساساڭ، اۋىلىڭا جاسا

95 رەت كورسەتىلدى

قايىرىمدىلىق – اسىل قاسيەت. قىسىلعانعا دەمەۋ، جىعىلعانعا مەدەۋ بولىپ، جان-جاعىنا شاپاعات شۋاعىن شاشىپ جۇرەتىن جاندار از ەمەس. ولار وزدەرىنىڭ بۇل ءىسىن ازاماتتىق بورىشىنا بالايدى. اسىرەسە، ەل باسىنا قاتەر ءتونىپ، پاندەميا ۋشىعىپ تۇرعان سىن ساعاتتا بارىمەن ءبولىسىپ، اۋىر جۇكتى جەڭىلدەتكەن اتىمتاي جاندار تۇتاس قوعامعا ۇلگى بولا ءبىلدى.

حالقىمىزدىڭ قايسار ۇلى جاقسى­لىق ۇشكەمپىروۆ «قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى» اتاعىن الىپ تۇرعان ساتتە: «ەلىمىزدە كوپ بولسا 5 مىڭنان اسا اۋىل بار شىعار. ەڭ بولماسا قازاقتىڭ بەس مىڭ جىگىتى سول اۋىلىن كوركەيتسە، ودان اسقان قانداي باقىت كەرەك؟» دەپ ەدى. بۇل ءسوز تالاي ازاماتقا رۋح بەرگەنى راس. «اۋەلى ءوزىڭنىڭ ۇيىڭە جاق، ونان سوڭ اۋىلىڭا جاق، ونان سوڭ وتان-ايماعىڭا، ونان سوڭ حالقىڭا جاق» دەيتىن قاستەرلى قازاق ءسوزىنىڭ استارىندا ۇلكەن وي جاتىر.

بۇگىنگى اڭگىمەمىزگە وزەك بولىپ وتىر­عان بەلگىلى قوعام قايراتكەرى، رۋحانيات جاناشىرى قۇسمان شالاباەۆتى ءيسى قازاق تانيدى. قايىرىمدىلىق قانات قاققان قاي تۇستا دا ابزال ازاماتتىڭ ەسىمى ەرەك اتالاتىنىن ءجيى بايقايمىز. كوپ بالالى وتباسىندا دۇنيەگە كەلىپ، بەينەتپەن بەلدەسە ءجۇرىپ ەرجەتكەن ول ادال ەڭبەكتىڭ شارىعىندا قايرالدى. ەل ەكونوميكاسىنىڭ ەڭسە تىكتەۋىنە اتسالىسىپ، ءوزىنىڭ جەكە كاسىبىن ورگە سۇيرەدى، قانشاما ازاماتتى تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىدى.

ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭ­عىرۋ» ماقالاسىندا «تۋعان جەر» باعدار­لا­ماسىنا ايرىقشا توقتالا كەلىپ، كىندىك قانى تامعان جەرىنە كومەك كورسەتىپ جۇرگەن كاسىپكەرلەر مەن زيالى قاۋىم وكىلدەرىن قوعام بولىپ قولداۋ قاجەتتىگىن ايتقان بولاتىن.

ونەر مەن ءبىلىمدى، سپورت پەن رۋحانياتتى قولداۋعا قوماقتى ۇلەس قوسىپ جۇرگەن ازاماتتىڭ ەلىنە، تۋعان جەرىنە جاساعان قامقورلىعىن تىزبەلەي بەرۋگە بولادى. ءتاجتاجال قاھارىنا مىنگەن قيىن كەزەڭدە دەمى تارىلىپ، دەرتپەن ارپالىسىپ جاتقان جەرلەستەرىنە تىنىس الۋ اپپاراتىن جەتكىزىپ، تالاي جاننىڭ كوكىرەگىندەگى ءۇمىت ساۋلەسىن قايتا جاقتى. تۋعان جەرى ماقانشىداعى №2 مەديتسينالىق اۋرۋحانانىڭ ەم­دەۋ-ساۋىقتىرۋ بولىمىنە زاماناۋي­ قۇرالدار الىپ بەردى. ونىڭ ىشىندە ماسساج-كەرەۋەت، اياق بۋىندارىنا ارنالعان، تولىق ادامدارعا ارنالعان جانە ترەناجەر-ۆەلوسيپەد بار. ماقانشىعا كىرەبەرىستەگى قابان­باي قاقپاسىن ورناتىپ، ءدال سول جەردە، جايتوبە باۋىرىندا باتىر بابا كەسەنەسىنىڭ قۇرىلىسىن جۇر­گىزدى. وسىنداعى ء«تۇز قىراندارى» سپورت مەكتەبىنىڭ قۇرىلىسىنا، ءۇرجار اۋدا­­نى­­نىڭ بىرنەشە يمامىنىڭ قاجىلىق ساپارعا بارۋىنا دەمەۋشىلىك جاسادى.

تاۋلاردىڭ باسى بيىك بولعانىمەن، تابانى جەردە تۇراتىنىن ۇمىتپايتىن اقەدىل ازامات قوعامدىق جانە مەم­لەكەتتىك قىزمەت مىنبەرىنە شىق­قاندا دا ەلمەن بىرگە بولدى. تابانى كۇرەكتەي ون بەس جىل الماتى قالالىق ءماسليحات دەپۋتاتى بولا ءجۇرىپ، رۋحانياتتىڭ ور­كەن جايۋىنا، حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسارتۋعا حال-قادەرىنشە ۇلەس قوستى. قازاق كۇرەسىن الەمدىك دارەجەگە كوتەرۋگە اتسالىسىپ، تۇڭعىش رەت قالا اكىمىنىڭ جۇلدەسى ءۇشىن حا­لىقارالىق دودا ۇيىمداستىردى. ال­مالى اۋدانىندا بوي كوتەرگەن مە­شىتتىڭ قۇرىلىسىنا، تەرمەشىلەردىڭ رەسپۋبليكالىق بايقاۋىنا، الماتى قالالىق جاس اقىندار ايتىسىنا، تۇراقتى تۇردە وتەتىن «تاۋەلسىزدىكتىڭ تال بەسىگى – الماتىم» اتتى جاس تالاپكەر اقىندار ايتىسىنا دا دەمەۋشىلىك ەتتى. سول سياقتى، مەكتەپ وقۋشىلارى اراسىندا بىرنەشە جىل قاتارىنان ۇيىمداستىرىلعان «بالعىن داۋرەن – بال داۋرەن. ءانشى بولۋ ارمانىم» اتتى جانە ء«سوز ونەرى» بايقاۋلارى قۇسمان شالاباەۆتىڭ باستاماسىمەن ءوتىپ كەلەدى. قانشاما بۋىننىڭ سۇيىكتى كينوسىنا اينالعان «تاقيالى پەرىشتە» ءفيلمىنىڭ جالعاسى رەتىندە «تايلاقتىڭ تاقياسى» كينوكارتيناسىن ءتۇسىرىپ، اتالعان ونەر تۋىندىسىن حالىقارالىق كانن فەستيۆالىنە الىپ بارۋعا مۇرىن­دىق بولدى. الماتى قالاسى المالى اۋدانى اكىمدىگىندە قىزمەت ەتە ءجۇرىپ، قالانىڭ الەۋمەتتىك-قوعامدىق ومىرىنە بەلسەنە ارالاسىپ كەلە جاتقان ول ۇلى وتان سوعىسى ارداگەرلەرىنە، زەينەتكەرلەرگە، كومەككە ءزارۋ جاندارعا قولۇشىن سوزىپ، جاردەمىن كورسەتىپ كەلەدى. «قايىرىمدىلىق جاساۋ – قا­شان­نان قانىمىزعا سىڭگەن قاسيەت، ونىڭ بوداۋى تەك ءبىر اللادان»، دەگەن كەيىپ­كەرىمىز جاقسىلىق جاساعان سايىن تىرشىلىگىڭ دە تۇزەلە بەرەتىنىن ايتادى.

– تۋعان جەر  – ءار ادامنىڭ ءتۇپ­ قا­­زى­عى، ايبارى مەن ايبىنى. ەل­باسى­مىز ءوزى ۇسىنعان «تۋعان جەر» باعدارلاماسىندا «قازاقپىن» دەپ سوققان جۇرەكتەردىڭ ءدۇرسىلىن ءدوپ باستى. تۋعان جەردىڭ تاريحي ەسكەرتكىشتەرى مەن نىساندارىن قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى زەردەلى ۇرپاقتىڭ اتقارار ءىسى بولۋى ءتيىس. مۇنى جاستارىمىزدىڭ بويىنا ءسىڭىرۋىمىز قاجەت. قازىرگى كۇنى تۋعان جەرىنە شىنايى جاناشىرلىق تانىتىپ جۇرگەن تالاي ازامات ەلدىڭ ريزاشىلىعىنا بولەنىپ ءجۇر. ايتالىق، بەلگىلى مەتسەنات، كاسىپكەر باۋىرجان وسپانوۆ سياقتى ازاماتتار اتامەكەنى مەن جالپى ۇلتتىق مۇددە جولىندا كوپتەگەن ەڭبەك ءسىڭىردى. وسىنداي ەلىم دەگەن جىگىتتەر بارشىلىق. ەلباسىنىڭ باعدارلامادا ۇسىنعانىنداي، مەن دە تۋعان جەرىمە شاما-شارقىمشا قولۇشىن بەرۋدەن باس تارتقان ەمەسپىن. اۋىلىمىزعا سپورت الاڭىن سالۋعا باستاما كوتەرىپ، مەكتەپتىڭ جوندەۋ جۇمىستارى مەن الەۋمەتتىك سالادا ءبىراز شارۋالار جاسالدى. تۋعان مەكەنگە جىلىنا ءبىر-ەكى رەت ات باسىن بۇرماساق، كوڭىلىمىز كونشىمەيدى. جاقسىلىق جاساساڭ، اۋىلىڭا جاسا، ودان ارتىلىپ جاتسا تۇتاس حالقىڭا جاسا. جۇرەگىمىزدىڭ تۇكپىرىندە سول اياۋلى مەكەنگە دەگەن سارشاتامىز ساعىنىش جاتادى. تۋعان جەردى تۇلەتۋ – ءار ادامنىڭ پەرزەنتتىك بورىشى دەپ ەسەپتەيمىن، – دەيدى قۇسمان شالاباەۆ.

ىندەت ىرگەمىزدەن ەنىپ، ءومىرىمىز بەن­ تۇ­سىنىگىمىز باسقا ارناعا بۇرىلعان تۇس­تا «جاقىنىڭا جاناشىر بول!» دەگەن ءسوزدى ءجيى ايتاتىن بولدىق. وسىناۋ قيىن كەزەڭ بىزگە تىرشىلىكتى ارايعا بو­لەي­تىن ۇلى كۇش – جاقسىلىق جاساۋ، مەيىرىم تانىتۋ، بارىڭمەن ءبولىسۋ دەيتىن قاسيەت­تەردەن قۇرالاتىنىن دالەلدەپ بەردى. قۇس­مان اعامىز تىلگە تيەك ەتكەندەي، تۋعان جەرىنىڭ ەسىمىن تۇمار ەتكەن ءار­بىر پەرزەنت كۇشىمەن دە، ىسىمەن دە حال­قىنا پايداسىن تيگىزۋدى كوزدەسە، قارا باسى­نىڭ قامىن ەمەس، قاراشانىڭ باعىن ويلايتىن ۇلكەن جۇرەكتى ازاماتتار كوبەيە بەرسە  كوشىمىز كوركەيە بەرمەك.

 

الماتى

سوڭعى جاڭالىقتار

ەلداناعا ەل ريزا

سپورت • كەشە

جۇمەكەننىڭ «بالاۋساسى»

رۋحانيات • كەشە

سۇيىسپەنشىلىك ساباعى

ايماقتار • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار