قازاقستان • 26 اقپان، 2021

ماقتانىشىم مەن ساعىنىشىم

13 رەت كورسەتىلدى

تۋىپ-وسكەن جەردىڭ، دوستار مەن جاقىنداردىڭ، ەتەنە تانىس سالت-داستۇرلەردىڭ قانشالىقتى ىستىق ەكەنىن تۋعان ەلدەن جىراققا كەتكەندە تۇسىنەتىنىڭ زاڭدى.

2017 جىلدىڭ قىركۇيەگىندە ومىرىمدەگى ەڭ ۇلكەن شەشىمدەردىڭ ءبىرىن قابىلداپ، كىشكەنتاي قىزىم­مەن بىرگە گەرمانياعا قونىس اۋداردىم. ءسويتىپ ءوزىم اقتوبە قالاسىندا تۋىپ-وسكەن ەتنوستىق نەمىس بولعاندىقتان، تاريحي وتانىما كوشۋ مۇمكىندىگىن پاي­دالانۋعا بەل بۋدىم. بىراق ارادا ءۇش جىل وتسە دە جاڭا جەرگە تو­لى­­عىمەن ۇيرەنىسىپ كەتتىم دەي ال­­مايمىن. تۋعان جەرىمدە انام، دوس­تارىم، جاقىندارىم مەن ارىپ­تەس­تەرىم قالدى. ولاردى قيماي كەتكەنىمدى جاسىرمايمىن، ءجيى حابارلاسىپ، حال-جاعدايلارىن سۇراپ تۇرامىن. وسى ۋاقىت ارالىعىندا ءبىر رەت قوناققا كەلىپ كەتتىم.

قازىر ارنايى كۋرستا نەمىس ءتىلىن وقىپ ءجۇرمىن، قىزىم بالاباقشاعا بارادى. ماماندىعىم بويىنشا ەسەپشىمىن، ەكونوميكالىق ءبىلى­مىم بار. الداعى ۋاقىتتا ءوز مامان­دى­عىم بويىنشا جۇمىسقا ورنالاسۋ­دى كوزدەيمىن. نەمىس ءتىلىن جوعارى دەڭگەيدە مەڭگەرۋ ءۇشىن ءتىل كۋرسىنا بارىپ ءجۇرۋىمنىڭ سەبەبى دە وسى. وسىعان دەيىن جات بولىپ كەلگەن قوعامعا بىردەن ءسىڭىسىپ كەتۋ­دىڭ قان­شالىقتى قيىن ەكەنىن ءوز با­­سىم­­­نان وتكەردىم. تۋعان جەرگە دە­گەن سا­عى­نىشتى مەن سەكىلدى شەت­ە­ل­گە كوشكەن بارلىق وتانداسىم بى­لە­دى دەپ ويلايمىن. ەلدە قال­­عان جا­قىندارىم مەن دوستارى­ما حابار­لاس­قان سايىن ىستىق لەبى­زىم­دى جەت­كىزىپ، العىس ايتۋدان شار­شا­­­ماي­­مىن. سول ورتادا وستىك، ون­دىك، ومىر­­گە دەگەن كوزقاراسىمىز قا­لىپ­­تاسىپ، قۇندىلىقتارىمىز ايقىندالدى.

قازاقستاندىق نەمىستەردىڭ تۋعان جەرىنە دەگەن سەزىمى ەرەكشە. ونى الەۋمەتتىك جەلىلەردە ءجيى باي­قايمىز. ءبىر ۆيدەودا قازاق­ستاندا تۋىپ، تاريحي وتانى­نا قونىس اۋدارعان ازامات ءشام­شىنىڭ ءانىن ورىنداسا، ەكىن­شى­سىندە گەرمانيادا ءوتىپ جات­قان قازاقى تويدى كورىپ تاڭدانا­سىڭ. بۇل باسقوسۋلاردا تۋعان جەرىن ساعىنعان نەمىستەر كەز كەل­گەن مەرەيتويدا قازاقشا توي ان­دەرىنە بيلەپ، قوسىلىپ شىر­قاپ جاتادى. ءتىپتى ەت اسىپ، قازاقى داستارقان جايادى. بۇل تۋعان جەرگە دەگەن ساعىنىش ەمەي نەمە­نە؟ قازاقستاندا مۇنىڭ بار­لى­عى كۇندەلىكتى تۇرمىستىڭ ءبىر بو­لىگى بولعانىمەن، جىراقتا ءجۇ­رىپ ءار ءداستۇردى ۇلكەن مەرەكەدەي قابىلدايسىڭ. كەزىندە قازاق ەلى جەر اۋدارىلىپ كەلگەن وزگە ۇلت وكىلدەرىن سىرتقا تەپ­پەي، اسا باۋىرمالدىقپەن قا­بىل الدى، باسپاناسىن، اسىن ءبولىپ بەردى. بۇل جاقسىلىق ەش­قاشان ۇمىتىلمايدى. ءبىز قازاقى ءداستۇردى بويىمىزعا ساقتاپ، سىرتتا جۇرسەك تە ءبىر ساتكە ەستەن شى­عار­مايمىز. بۇل قۇندىلىقتى وسىن­دا دۇنيەگە كەلگەن بالا-شاعا­مىزعا تولىعىمەن بەرە الماساق تا، قازاقستان تۋرالى جىلى ەستە­لىكتەر مەن اڭگىمە داستارقان ۇستىن­دە ءالى ايتىلىپ كەلەدى.

قازىر گەرمانيانىڭ وڭتۇستىك-باتىسىنداعى ەسكى قالالاردىڭ ءبىرى – ۋلمدە تۇرىپ جاتىرمىن. ءجۇز مىڭعا جۋىق تۇرعىنى بار شا­عىن قالا. ءوزىم تۋىپ-وس­كەن اقتو­بەمەن سالىستىرعاندا ال­دە­­قاي­دا كىشكەنتاي. جەرگىلىكتى تۇر­عىن­دارمەن قازاقستانداعىداي ار­قا-جارقا ارالاسىپ كەتە العان جوق­پىز. ونىڭ ۇستىنە پاندەميا كەزىن­دە ۇيدە وتىرىپ، ونلاين وقىپ، سىرت­قا شىعۋدان قالدىق. جا­قىن­دا باستالعان جاپپاي ۆاكتسينالاۋدان كەيىن جاعداي وزگەرەدى دەپ ۇمىت­تەنەمىن. شەكارالار اشىلىپ، بۇ­رىنعىداي ەركىن ساياحاتتاۋ مۇم­كىن بولسا، قازاقستانداعى جاقىن­دا­رى­ما تاعى دا بارىپ قايتقىم كەلەدى.

وسىعان دەيىن تالاي رەت قازاق­ستان­نان گەرمانياعا قونىس اۋدار­عان نەمىستەر مەملەكەتارا­لىق باي­لانىسقا دا كوپىر بولىپ وتىر دەگەند­ى ەستىگەنمىن. ولاردىڭ دوس­تىق پەن ارىپتەستىكتىڭ بۋىنىن بەكى­تۋ­گە قولدارىنان كەلگەنشە اتس­ا­لى­سىپ جۇرگەنى ءسوزسىز. ءتىپتى ولار­دى قازاق­ستاننىڭ وزىندىك ءبىر بەت-بەي­نەسى دەۋگە دە بولادى. ويت­كەنى گەر­مانيا تۇرعىندارى ءبىز ار­قىلى قازاقستان جايلى اقپارات الادى. نەمىس ءتىلى ساباقتارىندا ءوزىم تۋرالى، تۋىپ-وسكەن ولكە جاي­لى ءجيى ايتامىن. قازاق ەلىنىڭ قاي­دا ورنالاسقانىن بىلمەيتىن دوس­­تارىم ونىڭ تاريحى مەن مادە­­نيەتىنە قىزىعىپ ءارى قاراي سۇراس­تىرىپ جاتادى. مۇندايدا قازاق­ستان جايلى اڭگىمەلەپ وتىر­عانىمدا كەۋدەمدى ماقتانىش پەن ساعىنىش سەزىمى كەرنەيدى. مۇن­دا قازاق­تىڭ تاماشا ءانشىسى دي­ماش قۇ­داي­بەرگەنوۆتى ءسۇيىپ تىڭ­داي­تىن­­دار دا از ەمەس. ونىڭ مەنىڭ تۋ­عان قالام – اقتوبەدەن ەكەنىن ايتىپ، جەر­لەسىم ءۇشىن توبەم كوككە جەتەدى.

وسى رەتتە بىزگە پانا بولىپ، جاق­­سىلىعىن اياماعان، جاقىن دوس­تار سىيلاپ، ومىرلىك دۇنيە­­تانى­مىمىزدى قالىپتاستىرعان تۋىپ-وسكەن قازاقستانىما، جۇزدەن اس­تام ۇلت وكىلىنىڭ باستارىن بى­رىك­­تىرىپ، ءبىر اتانىڭ بالاسىنداي تاتۋ-ءتاتتى ءومىر سۇرۋلەرىنە تەڭ مۇم­­كىندىك تۋعىزعان ەلباسىنا شىن جۇرەكتەن العىس ايتامىن.

 

مارينا ۆولف،

گەرمانيانىڭ ۋلم قالاسىنىڭ تۇرعىنى

سوڭعى جاڭالىقتار

ارىنعازى

رۋحانيات • بۇگىن، 07:32

ەلداناعا ەل ريزا

سپورت • كەشە

جۇمەكەننىڭ «بالاۋساسى»

رۋحانيات • كەشە

سۇيىسپەنشىلىك ساباعى

ايماقتار • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار