اتاپ ايتقاندا, جالپى سوماسى 67 ميلليارد تەڭگەگە تىكەلەي وفف-تەيك نەمەسە الدىن-الا جاسالعان كەلىسىم-شارتتار مەن ستراتەگيالىق كەلىسىمدەرگە قول قويىلعان. پرەزيدەنت قوردىڭ جۇمىسىنا وڭ باعا بەردى.
– 15-تەن استام باعىت بويىنشا وتە جاقسى جانە مازمۇندى جوسپارلار بار. اتاپ ايتقاندا, حولدينگتىڭ ساتىپ الۋلارىن وڭتايلاندىرۋ جونىندە اۋقىمدى جۇمىس اتقارىلعان. كاسىپورىنداردى, ونىڭ ىشىندە, تۇرالاپ قالعان كومپانيالاردى قولداۋ باعدارلامالارى ازىرلەنگەن, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ پاندەميانىڭ ەكونوميكالىق سالدارىمەن كۇرەس كەزىندە مەملەكەتتىك ءىرى كورپوراتسيالار مەن بيزنەس وكىلدەرى اراسىنداعى سەرىكتەستىكتى قولداۋدىڭ ماڭىزى ارتا تۇسكەنىن اتاپ ءوتتى.
– وزىق تەحنولوگيا, ءونىمدى نارىققا تاراتۋدىڭ ۇتىمدى ساياساتى جانە بىلىكتى ماماندار – تابىسقا جەتۋدىڭ نەگىزگى كوزى. ونى ءىس جۇزىندە دالەلدەگەن كومپانيالارىمىز از ەمەس. سونداي-اق كاسىپورىندارىمىز ءادىل باسەكەگە ءتۇسىپ, ۇزاقمەرزىمدى كەلىسىم-شارتتارعا قول جەتكىزە ءبىلدى. بۇل – قازاقستاندا وندىرىلگەن ءونىمنىڭ ساپاسى جوعارى دەگەن ءسوز. سونداي-اق بىرقاتار كومپانيا ەكسپورت نارىعىن يگەرۋدە. وسى كومپانيالاردىڭ بىرقاتارى ءوز تاۋارىن ەكسپورتقا جونەلتىپ جاتىر. بىراق ونداي كاسىپورىنداردىڭ سانى كوپ ەمەس ەكەنىن مويىنداۋىمىز كەرەك. سوندىقتان مەملەكەت پەن مەملەكەتتىك كورپوراتسيالار تاراپىنان ۇدايى قولداۋ كورسەتىلە بەرەدى, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنتتىڭ ايتۋىنشا, وتاندىق ءوندىرىستى دامىتۋدا كۆازيمەملەكەتتىك سەكتورعا, اسىرەسە, «سامۇرىق-قازىنا» قورىنا وتە ماڭىزدى مىندەت جۇكتەلىپ وتىر. مەملەكەت قور ارقىلى بيزنەستىڭ كەز كەلگەن تۇرىنە قولداۋ كورسەتە الادى. پرەزيدەنت ءوز سوزىندە بىرلەسكەن يننوۆاتسيالىق ازىرلەمەلەردىڭ مۇمكىندىكتەرىن ءتيىمدى پايدالانۋعا, قورعا قاراستى ءىرى كاسىپورىنداردىڭ اينالاسىندا قۇن تىزبەگىن قۇرۋعا, ينفراقۇرىلىممەن كومەكتەسۋگە, ادام كاپيتالىن دامىتۋعا, ەكسپورتتىق نارىقتاردى يگەرۋگە باسىمدىق بەردى.
– ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلاردا جەرگىلىكتى ونىممەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىن كوتەردىم. ساتىپ الۋ كونكۋرستارىندا يمپورتتىق ونىمدەردى وتاندىق تاۋار رەتىندە كورسەتۋ ءالى دە كەزدەسەدى. بۇنى مويىنداۋ كەرەك. مۇنداي جاعدايلار جاۋاپكەرشىلىكتەن جۇرداي كاسىپكەرلەر مەن كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردىڭ وسىنداي ارەكەتكە كوز جۇمىپ قارايتىن قىزمەتكەرلەرىنىڭ كەسىرىنەن ورىن الىپ وتىر. بۇل بيزنەستىڭ باستى قاۋپى, ونىڭ دامۋىنا كەدەرگى كەلتىرەدى. ءبىز قازىردىڭ وزىندە كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور سۋبەكتىلەرى ءۇشىن ءتيىستى اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىكتى ەنگىزدىك. ۇكىمەت تە, قور دا بۇل ماسەلەنى قاتاڭ باقىلاۋى كەرەك. كاسىپكەرلەر مۇنداي ماسەلەلەردىڭ تەز ءارى ءتيىمدى شەشىلۋىن كۇتەدى, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ جەرگىلىكتى ءونىمدى انىقتايتىن ءادىستىڭ ءوزىن جەتىلدىرۋ كەرەك دەپ سانايدى. ال وندا ەكىۇشتىلىق پەن ءارتۇرلى تۇسىنىك بولماۋى كەرەك. بۇل ءوز كەزەگىندە ونەركاسىپ ساياساتىن دۇرىس قۇرۋعا, قولداۋ مەحانيزمدەرىن ءتيىمدى پايدالانۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سونىمەن قاتار ساتىپ الۋ پروتسەسىنىڭ بارلىق كەزەڭدەرىن اشىق وتكىزۋ ماڭىزدى جۇمىستىڭ ءبىرى.
– جۇرتتىڭ ساتىپ الۋ جوسپارى مەن شارتتارى تۋرالى اقپاراتقا قول جەتكىزە الماۋى, قۇپيا ءسوز بايلاسىپ شەشىم قابىلداۋ دەگەن سياقتى ارەكەتتىڭ ءبارى وتكەن كۇننىڭ ەنشىسىندە قالۋى ءتيىس. بۇل ماڭىزدى ماسەلەدە وڭ وزگەرىستەر باستالعانىن ايتا كەتكىم كەلەدى. اتالعان سالانى تسيفرلاندىرۋ «قيسىنسىز» شەشىمدەردى تەز انىقتاۋعا جانە سۇزگىدەن وتكىزۋگە, ارتىق باعالاردىڭ الدىن الۋعا جانە ساپالى تاۋارلار مەن كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردى ساتىپ الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. تەندەرلەر مەن كونكۋرستىق كوميسسيالاردىڭ شەشىمدەرى اراسىندا كەلىسپەۋشىلىك تۋىنداعان جاعدايدا ونداي داۋلاردى شەشۋدىڭ اشىق مەحانيزمىن ازىرلەۋ قاجەت. وسى جانە باسقا دا اسپەكتىلەر "كۆازيمەملەكەتتىك سەكتورداعى ساتىپ الۋ تۋرالى" زاڭدا بەكىتىلۋى كەرەك. زاڭ جوباسى پارلامەنتكە جىبەرىلدى. دەپۋتاتتاردان مۇنى وسى سەسسيادا مۇقيات قاراپ, قابىلداۋدى سۇرايمىن, – دەدى پرەزيدەنت.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ەكونوميكانى مەملەكەت مەنشىگىنەن شىعارۋ جولىندا ناقتى جۇمىستار ىستەلىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. بۇل وتاندىق كاسىپكەرلەر مەن ينۆەستورلار ءۇشىن تاعى ءبىر مۇمكىندىك. 2025 جىلعا دەيىنگى جەكەشەلەندىرۋدىڭ جوسپارىنا 700-گە جۋىق مەملەكەتتىك كاسىپورىن ەنەدى.
ونىڭ 112-ءسى «سامۇرىق-قازىنانىڭ» قۇرىلىمىنا كىرەدى. پرەزيدەنت ءوز سوزىندە مەملەكەت مەنشىگىنەن شىعارۋ ساياساتىنىڭ ءۇش نەگىزگى قاعيداتىن اتادى.
– ءبىرىنشى, جەكەشەلەندىرۋ جەكە مونوپوليستەردىڭ پايدا بولۋىنا جول بەرمەۋگە ءتيىس. وكىنىشكە قاراي, بىزدە ينفراقۇرىلىمنىڭ نەگىزگى نىساندارىن ءتيىمسىز جەكەشەلەندىرۋ دەرەكتەرى بار. مەملەكەتتىڭ ەكونوميكالىق مۇددەسىنە نۇقسان كەلتىرەتىن ورىنسىز جەكەشەلەندىرۋلەرگە جول بەرۋگە بولمايدى. مىسالى, تەمىر جولدار مەن تۇيىقتار, ءونىم تاسىمالدايتىن قۇبىرلار. بۇل جونىندە ۇكىمەتتىڭ جۋىردا وتكەن وتىرىسىندا ايتتىم. مۇنداي ولقىلىقتارعا ەندى جول بەرمەۋ كەرەك. بۇعان ۇكىمەت پەن قور جاۋاپتى.
ەكىنشى, اكتيۆتەردى جەكەگە ساتۋ بيۋدجەتكە تۇسەتىن سالماقتى ازايتۋعا سەپتىگىن تيگىزۋى قاجەت. جەكە كومپانيالار ءوز تابىستارىنىڭ باسىم بولىگىن بيۋدجەتتىك تاپسىرىستاردان, جەڭىلدىكتەردەن, گرانتتاردان جانە باسقا ارتىقشىلىقتاردان ەمەس, ءوز تاۋارلارىن ەكسپورتقا شىعارۋ جانە كورسەتەتىن قىزمەتتەرى ارقىلى نارىقتان تابۋى كەرەك.
ءۇشىنشى, جەكەشەلەندىرۋدىڭ ناقتى ەكونوميكالىق قايتارىمى بولۋى ءتيىس. كەز كەلگەن كاسىپورىندى جەكەشەلەندىرۋدى ونىڭ تيىمدىلىگىن جاقسارتۋ, ۇلتتىق ەكونوميكاعا قوساتىن ۇلەسىن ارتتىرۋ دەپ ءتۇسىنۋ كەرەك, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
وسى رەتتە پرەزيدەنت جەكەشەندىرۋدىڭ بارلىق پروتسەسىنىڭ اشىق وتۋىنە ەرەكشە توقتالدى.
– جەكەشەلەندىرۋ مەملەكەتتىك مەنشىككە قاتىستى بولعاندىقتان ازاماتتارىمىز ونىڭ بارلىق شارتىن بىلۋگە قۇقىلى. قوعامدىق باقىلاۋ – جەكەشەلەندىرۋ پروتسەسىنىڭ بارلىق كەزەڭىنىڭ ءتيىمدى ءارى اشىق ءوتۋىنىڭ پارمەندى قۇرالى. ۇكىمەت پەن قورعا ءتيىستى تاپسىرما بەرىلدى. قوردىڭ ءىرى كومپانيالارىنا قاتىستى ايتساق, «حالىقتىق IPO» ارقىلى جەكەشەلەندىرۋ وتە وزەكتى بولماق. ءوز قارجىسىن ءتيىمدى پايدالانعىسى كەلەتىن ەلىمىزدىڭ ءاربىر ازاماتى ۇلتتىق بايلىقتىڭ ءبىر بولىگىن يەلەنۋگە مۇمكىندىك الۋى ءتيىس, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ تاعى ءبىر ماڭىزدى ماسەلە رەتىندە ەلىمىزدىڭ 2025 جىلعا دەيىنگى ۇلتتىق دامۋ جوسپارىنىڭ ماقسات-مىندەتتەرىنە سايكەس «سامۇرىق-قازىنانىڭ» باسىمدىقتارىن كەڭەيتۋ ماسەلەسىنە توقتالدى. قور مەن پورتفەلدى كومپانيالاردى دامىتۋ جوسپارى وسىعان سايكەس كەلۋى ءتيىس.
– قوردىڭ ينۆەستيتسياسى دا ۇلتتىق ەكونوميكاعا باعىتتالۋى ءۇشىن ينۆەست-پورتفەلدەردى ءارتاراپتاندىرۋ ماڭىزدى. ۇلتتىق ءال-اۋقات قورى ءوزىنىڭ اتىنا ساي بولۋى كەرەك. مەنىڭ بۇعان كۇمانىم جوق. ەل ەكونوميكاسى ءۇشىن قوردىڭ وراسان زور ماڭىزىن ەسكەرە وتىرىپ, جالپىمەملەكەتتىك باسىمدىقتارعا قول جەتكىزۋ جولىندا ودان ءارى دايەكتى جۇمىس ىستەي بەرەدى دەپ سەنەمىن, – دەدى پرەزيدەنت.
سونداي-اق فورۋم بارىسىندا «سامۇرىق-قازىنا» اق باسقارما توراعاسى احمەتجان ەسىموۆ, «اق جول» پارتياسىنىڭ توراعاسى ازات پەرۋاشەۆ, قازاقستان ماشينا جاساۋشىلار وداعىنىڭ توراعاسى مەيرام پىشەمباەۆ ءسوز سويلەدى.
مەملەكەت باسشىسىنا ينۆەستيتسيالىق باستامالار, قوردى ينۆەستيتسيالىق حولدينگكە كەزەڭ-كەزەڭىمەن اينالدىرۋ جۇمىسىنىڭ بارىسى جانە «قازاقتەلەكوم» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ بىرقاتار تسيفرلىق جوبالارى تانىستىرىلدى. فورۋم قورىتىندىسى بويىنشا بىرقاتار وفف-تەيك كەلىسىم-شارت پەن ستراتەگيالىق كەلىسىمگە قول قويىلدى.
