كەڭ-بايتاق ەلىمىزدىڭ كەز كەلگەن وڭىرىندەگى سياقتى, تابيعاتى تامىلجىعان بۋرابايدا دا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەسىمىمەن تىكەلەي بايلانىستى الەۋمەتتىك نىساندار جەتكىلىكتى. سولاردىڭ قاتارىندا «بالداۋرەن» وقۋ-ساۋىقتىرۋ ورتالىعىن ريزا كوڭىلمەن ايتۋعا بولادى. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ تىكەلەي باستاماسىمەن بوي كوتەرگەن شاتتىق مەكەنى تاۋەلسىز مەملەكەتىمىزدىڭ بۇلدىرشىندەرگە جاساعان باعا جەتپەس بازارلىعى دەسەك جاراسادى.
كەڭ-بايتاق ەلىمىزدىڭ كەز كەلگەن وڭىرىندەگى سياقتى, تابيعاتى تامىلجىعان بۋرابايدا دا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەسىمىمەن تىكەلەي بايلانىستى الەۋمەتتىك نىساندار جەتكىلىكتى. سولاردىڭ قاتارىندا «بالداۋرەن» وقۋ-ساۋىقتىرۋ ورتالىعىن ريزا كوڭىلمەن ايتۋعا بولادى. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ تىكەلەي باستاماسىمەن بوي كوتەرگەن شاتتىق مەكەنى تاۋەلسىز مەملەكەتىمىزدىڭ بۇلدىرشىندەرگە جاساعان باعا جەتپەس بازارلىعى دەسەك جاراسادى.
بۇگىنگى كۇنى «بالداۋرەن» تمد ەلدەرى مەن ورتالىق ازيا ايماعىنداعى بالالاردىڭ دەمالىسىن ۇيىمداستىرۋ, ساۋىقتىرۋ جانە جاسوسپىرىمدەردىڭ شىعارماشىلىق قابىلەتىن دامىتۋعا قاجەتتى بارلىق جاعدايدى قامتاماسىز ەتەتىن بىردەن-ءبىر مەكەمە سانالادى. جىل بويى ۇزدىكسىز قىزمەت اتقاراتىن ورتالىق ءار اۋىسىمدا 300 بالانى قابىلدايدى. جالپى, ون التى تاقىرىپتىق اۋىسىمدا ەلىمىزدىڭ 4608 ءجاسوسپىرىمى مەملەكەتتىك تاپسىرىس شەڭبەرىندەگى كلاستەرلىك تاربيە جۇيەسىنەن وتەدى ەكەن. بالالار ارمانى الاۋلاعان ورتالىقتا وقۋ وزاتتارىن, وليمپيادا جەڭىمپازدارىن, سپورت پەن شىعارماشىلىق بايقاۋلاردىڭ ۇزدىكتەرىن كەزدەستىرەسىز. تاڭداۋلىلار قاتارىندا بالالار ۇيلەرىنىڭ تاربيەلەنۋشىلەرى, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بۇلدىرشىندەر دە كوپتەپ سانالادى. مۇندا بالالاردىڭ تولىققاندى دەمالىسىن قامتاماسىز ەتۋ, ولاردىڭ بويىندا ءبىلىم مەن كرەاتيۆتى ويلاۋ قابىلەتتەرىمەن قوسا الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىك, پاتريوتتىق سەزىم, ازاماتتىق جانە ادامگەرشىلىك پرينتسيپتەرىن قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان جاعدايلاردىڭ بارلىعى قاراستىرىلعان.
وقۋ-تاربيە ىسىمەن 82 پەداگوگ اينالىسادى. سوڭعى جىلدارى ورتالىقتا 14 وقۋ-ادىستەمەلىك قۇرال دايىندالعانى مۇعالىمدەر بىلىكتىلىگىنىڭ جوعارى ەكەندىگىن ايعاقتايدى. «بالداۋرەن» مەكتەبىندەگى مۇعالىم – اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتيۆتىك, پاندىك-مودۋلدىك وقىتۋ تەحنولوگيالارىن جەتىك مەڭگەرگەن, ۋاقىتپەن ساناسپايتىن تاربيەشى, امبەباپ ۇيىمداستىرۋشى-ۇستاز. سوندىقتان, مۇنداعى وقۋ ساباقتارى ءداستۇرلى مەكتەپتەردەگىدەن وزگەشە. ال, كىتاپحانانىڭ 20 مىڭنان استام قورى ءبىلىم كوكجيەگىن كەڭىتە تۇسەتىنى بەلگىلى. «بالداۋرەندى» زاماناۋي عىلىمي وردا قاتارىنا قوساتىن شارالار تىزبەگى دە سان الۋان. ماسەلەن, وسى جىلدار ارالىعىندا ۇيىمداستىرىلعان 150 تاقىرىپتىق اۋىسىمدا 80 مىڭنان استام بالا, ونىڭ ىشىندە 46 ۇلت پەن ۇلىستىڭ وكىلدەرى ءبىلىم الىپ, ەلىمىزدىڭ تاڭداۋلى وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتتەرى اتاندى.
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ 2005 جىلعى 25 شىلدەدە «ءبالداۋرەنگە» ارنايى كەلىپ, «دوستىقتىڭ التىن كوپىرى» اتتى تاقىرىپتىق اۋىسىمعا قاتىسۋشى بالالارمەن كەزدەسۋى ايتۋلى وقيعا سانالادى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ساپارى ەرتەڭگى بولاشاعىمىزعا, ورتالىقتىڭ قىزمەتىنە ەرەكشە كوڭىل بولەتىنىنىڭ ايعاعى جانە بۇل جۇمىستىڭ ايرىقشا ماڭىزدىلىعىن كورسەتەدى. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى «بالداۋرەنگە» ىزگى تىلەكتى قولتاڭبا جازىپ, «ەۋرازيا كىندىگىندە» اتتى كىتابى مەن ەلەكتروندى وقۋلىقتاردى تاپسىرسا, بالالار سيمۆوليكالىق «ءتىلەك اعاشىن» سىيعا تارتتى.
بولاشاققا قىزمەت ەتەتىن ورتالىقتىڭ ۇجىمى ەلباسى جولداۋىنداعى مىنا ءبىر تولعانىستى ءسوزدەردى باستى مۇرات سانايدى: «...ءبىزدىڭ جاس مەملەكەتىمىز ءوسىپ-جەتىلىپ, كەمەلدەنەدى, ءبىزدىڭ بالالارىمىز بەن نەمەرەلەرىمىز ونىمەن بىرگە ەرجەتەدى. ولار ءوز ۇرپاعىنىڭ جاۋاپتى دا جىگەرلى, ءبىلىم ورەسى بيىك, دەنساۋلىعى مىقتى وكىلدەرى بولادى. ولار بابالارىنىڭ يگى داستۇرلەرىن ساقتاي وتىرىپ, قازىرگى زامانعى نارىقتىق ەكونوميكا جاعدايىندا جۇمىس ىستەۋگە دايار بولادى. ولار بەيبىت, گۇلدەنگەن, جىلدام وركەندەۋ ۇستىندەگى, كۇللى الەمگە ايگىلى ءارى سىيلى ءوز ەلىنىڭ پاتريوتتارى بولادى». بىلتىر ءوزىنىڭ 10 جىلدىعىن اتاپ وتكەن «بالداۋرەن» ەلباسى تالاپتارىنا ساي ەڭبەك ەتىپ, ابىروي جيناپ وتىر دەۋىمىزگە ابدەن بولاتىنداي.
– «بالداۋرەن» وسىناۋ قىسقا مەرزىمدە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءبىلىم كەڭىستىگىندە لايىقتى ورىنعا كوتەرىلدى, – دەيدى بىزبەن اڭگىمەسىندە ورتالىقتىڭ باس ديرەكتورى مۇحيتدين تولەپباي. – ورتالىقتىڭ الەۋمەتتىك ماڭىزى زور. بىزدەگى ءاربىر كۇن جەڭىسكە جەتۋ, جىگەردى جانۋ, كەزدەسىپ قالاتىن ۇلكەندى-كىشىلى قيىنشىلىقتاردى ەڭسەرۋ. سەبەبى, ءاربىر جەڭىس, نە كەزەكتى جەڭىلىس كوپ نارسەگە ۇيرەتەدى. ۇنەمى العا جىلجۋىمىزدىڭ سىرى دا وسىندا دەپ بىلەمىن. قۇرىلعان العاشقى جىلدىڭ وزىندە بالالاردىڭ رەسپۋبليكالىق ەكولوگيالىق فورۋمى, ونەر مايتالماندارى بيبىگۇل تولەگەنوۆانىڭ, بولات ايۋحانوۆتىڭ قاتىسۋىمەن رەسپۋبليكالىق بالالار شىعارماشىلىق ۇجىمدارىنىڭ «بوزتورعاي» بايقاۋىنىڭ وتكىزىلۋى ماقساتقا جەتۋدەگى تاباندىلىقتى ايقىندايدى. مۇنداي شارالار ءداستۇرلى سيپات الىپ, جەتىلدىرىلە تۇسۋدە. ياعني, ءبىزدىڭ بالالارىمىز وسىندا وتكىزگەن ءاربىر ساعاتى مەن كۇنىن ءوزىن ۇنەمى ءىس ۇستىندە كورسەتۋگە, بويىنداعى قارىم-قۋاتىن اشا بىلۋگە, يگىلىك اتاۋلىعا دايىن ەكەندىگىن دالەلدەۋگە تىرىسادى. ءبىزدىڭ بۇكىل تابىستارىمىزدىڭ وزەگى وسىندا.
«بالداۋرەننىڭ» جۇلدىزدى شاقتارى ۇلگى الارلىق ونەگەلەرگە تولى. ءبىزدىڭ جۋرناليستىك ارحيۆىمىزدە الەمنىڭ 7 مەملەكەتىنەن دارىندى بالالار قاتىسقان «قازاقستان – اتا جۇرتىم, قاسيەتىم – انا ءتىلىم» تاقىرىبىنداعى حالىقارالىق وليمپيادادان, «جىلدىڭ ەڭ ۇزدىك ۇيىمداستىرۋشى-ۇستازى» بايقاۋىنان, «2030 جىلعى قۇرداستارعا جولداۋ» ەستەلىك بەلگىسىنىڭ ورناتىلۋىنان, حالىقارالىق الەۋمەتتىك-پەداگوگيكالىق جارمەڭكەسىنەن, «جەڭىس جالاۋىنىڭ» كوشىرمەسىن تاپسىرۋ سالتاناتىنان, ءVىى قىسقى ازيادا ويىندارى الاۋى ەستافەتاسىنان, 98 مەملەكەتتەن 526 وقۋشى قاتىسقان 51-ءشى حالىقارالىق وليمپيادادان, عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيالاردان, سلەتتەردەن, سيمپوزيۋمداردان جازعان ماقالا, حابارلار كەزدەسەدى. ارينە, حرونولوگيالىق تىزبە مۇنىمەن شەكتەلمەيتىنى بەلگىلى.
بۋرابايداعى ورتالىق «بالالار دەمالىسىن ۇيىمداستىرۋشىلار قاۋىمداستىعى» حالىقارالىق ۇيىمىنىڭ قۇرىلتايشىسى, «European Quality» (وكسفورد قالاسى, ۇلىبريتانيا) ەۋروپالىق ساپا حالىقارالىق بەلگىسىنىڭ يەگەرى, حالىقارالىق پەداگوگيكالىق ويىن باعدارلامالارى بايقاۋىنىڭ («زۋبرەنوك» لاگەرى, بەلارۋس) ءۇش دۇركىن باس جۇلدەگەرى بولىپ تابىلادى. ۇجىم مۇشەلەرى تمد مۇعالىمدەرى مەن ءبىلىم قىزمەتكەرلەرىنىڭ ءى سەزىنە, بولگارياداعى حالىقارالىق فورۋمعا دەلەگات بولىپ قاتىستى.
«بالداۋرەننىڭ» حالىقارالىق بايلانىستارى دا نىعايىپ كەلەدى. بۋرابايداعى ورتالىقتا رەسەيدىڭ, قىتايدىڭ, قىرعىزستاننىڭ, موڭعوليانىڭ, ۇلىبريتانيانىڭ, گەرمانيانىڭ, وزبەكستان مەن ۆەنگريانىڭ بالالارى قىزىقتى دەمالىستارىن وتكىزدى. بيىلعى 11 ناۋرىزدا «بالداۋرەن» بەلورۋسسياداعى «زۋبرەنوك» ۇلتتىق بالالاردى ساۋىقتىرۋ ورتالىعىمەن تۇڭعىش ونلاين-بايلانىس ءماجىلىسىن وتكىزدى. وندا «ۇزدىك بولۋ وڭاي ما؟» تاقىرىبىندا پىكىر الىسۋ ءوربىدى. ال, 14 ماۋسىمداعى تىكەلەي تەلەكوپىر بايلانىسىندا ومبى جانە بىشكەك قالالارىنداعى قازاق دياسپوراسىمەن «سويلە, ءتىلىم!» اتاۋىنداعى سۇحبات جۇرگىزىلدى. سونداي-اق, رەسپۋبليكالىق ورتالىق بازاسىندا ەلىمىزدىڭ پەداگوگيكالىق جوو ستۋدەنتتەرى تاجىريبە جيناقتاسا, پولشا, رەسەي, فينليانديا, چەحيا ستۋدەنتتەرى ماماندىققا ماشىقتانۋ كۋرستارىنان ءوتتى. «بالداۋرەننىڭ» قوناقجاي شاڭىراعىندا عارىشكەر تالعات مۇساباەۆ, قازاقستاننىڭ حالىق جازۋشىسى فاريزا وڭعارسىنوۆا, شاحماتتان الەم چەمپيونى دارمەن سادۋاقاسوۆ, بوكستان وليمپيادا جەڭىمپازى باقىت ءسارسەكباەۆ, ينتەرناتسيوناليست-جاۋىنگەر, قوعام قايراتكەرى باقىتبەك سماعۇلوۆ, ءانشى نۇرعالي ءنۇسىپجانوۆ, سازگەر مارات وماروۆ, رەسەي مەملەكەتتىك دۋماسىنىڭ الەۋمەتتىك ساياسات جونىندەگى كوميسسيا ءتورايىمى ز.دراگۋنكينا, رەسەي ۇلتتىق مۋزىكا اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى ۆ.كرۋگلوۆ شەبەرلىك-سىنىپتارىن ۇيىمداستىردى. مۇنىڭ ءوزى بالالاردىڭ تانىمال تۇلعالارمەن ەركىن سۇحباتتاسۋىنا, ولاردىڭ باعا جەتپەس تاجىريبەلەرىن قابىلداۋعا, وزدەرىنىڭ ينتەللەكتۋالدىق جانە مادەني دەڭگەيىن كوتەرۋىنە جاسالعان قۇندى مۇمكىندىك بولىپ تابىلادى.
وسى جاعدايلاردىڭ ءوزى «بالداۋرەننىڭ» رەسپۋبليكاداعى بالالار دەمالىسىن ۇيىمداستىرۋداعى كوشباسشى ءارى ەل ماقتانىشىنا اينالعاندىعىن, ەڭبەكقور ۇجىمنىڭ قىرىمداعى «ارتەك», كراسنودار ولكەسىندەگى «ورلەنوك», بەلورۋسسياداعى «زۋبرەنوك» حالىقارالىق لاگەرلەرىمەن تەرەزەسى تەڭ ەكەندىگىن دالەلدەيدى. وزگە مەملەكەتتەردەگى بالالاردىڭ وقۋ-ساۋىقتىرۋ ورتالىعىنىڭ بىردە-ءبىرى مەملەكەت باسشىسىنىڭ تىكەلەي باستاماشىلدىعىمەن قۇرىلعان ەمەس. ەندەشە, ونىڭ قىزمەتىنە ەرەكشە كوڭىل ءبولۋ قاجەت دەپ سانايمىز. ماسەلەن, «بالداۋرەنگە» حالىقارالىق مارتەبە بەرەتىن ۋاقىت جەتتى ەمەس پە؟
بۇگىنگى «بالداۋرەن» نەبارى 8,6 گەكتار اۋماقتا قىسىلىپ تۇر. قازىرشە مۇندا قوسىمشا سپورت الاڭدارى, مۇز ايدىنى, ات مانەجى, اكۆاپارك, لازەرلىك شوۋ, كاسىبي دىبىس جازۋ ستۋدياسى, كەڭەيتىلگەن مۇراجاي سياقتى قاجەتتىلىكتەر قامتاماسىز ەتىلمەۋدە. ال, جوعارىدا اتالعان «زۋبرەنوك» 76 گەكتاردى, «ارتەك» 286 گەكتاردى, «ورلەنوك» 162 گەكتاردى ەركىن جايلاپ وتىر. بىزدەگى جالعىز ورتالىق جىلىنا ءارى بارعاندا 3 مىڭعا جەتەر-جەتپەس بالانى قابىلدايدى, ياعني ەلىمىزدەگى 672 وقۋشىنىڭ بىرەۋى عانا «بالداۋرەنگە» بارۋ مۇمكىندىگىن الادى. ونى كەڭەيتۋ بۋرابايدا مۇمكىن بولماعاننىڭ وزىندە رەسپۋبليكامىزدىڭ باسقا ايماقتارىندا وسى ۇلگىدەگى ءبولىمشەلەر اشۋ تۋرالى ۇسىنىس قولداۋعا لايىقتى دەپ سانايمىز. سوندا رەسپۋبليكامىزداعى بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر دەمالىسىن ۇيىمداستىرۋدىڭ ءتيىمدى قۇرىلىمى – ورتالىق اليانستى قۇرۋعا مۇمكىندىك تۋار ەدى.
بۇعان قوسىمشا, رەسپۋبليكالىق دەرەكتەر بويىنشا, جازعى ماۋسىمدا شامامەن 785 بالالاردى ساۋىقتىرۋ ورتالىقتارى ۇيىمداستىرىلادى. ونىڭ جۇمىسىنا ءجۇز مىڭنىڭ ماڭايىندا پەداگوگتەر, ستۋدەنتتەر, ۆولونتەرلەر تارتىلادى. جىل ساناپ كاسىبي ماماندارعا دەگەن سۇرانىس ارتا تۇسەتىنى بەلگىلى. سوندىقتان, قر ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنە جولدانعان «بالداۋرەننىڭ» جانىنان جوو نەمەسە كوللەدج اشۋ جونىندەگى ۇسىنىس وڭ شەشىمىن تاپسا, نۇر ۇستىنە نۇر بولماق.
باقبەرگەن امالبەك,
«ەگەمەن قازاقستان».
اقمولا وبلىسى.
