سوندىقتان دا جالپى باسقارۋ جۇيەسىن رەفورمالاۋ, سوت جۇيەسىن رەفورمالاۋعا قاتىستى ماسەلەلەردىڭ جالعاساتىندىعىن, سونىمەن بىرگە اسىرەسە جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋدى ودان ءارى دامىتۋ ماسەلەلەرى – وتە ماڭىزدى دەپ ءوز باسىم ەسەپتەيدى. شىنىندا دا جەرگىلىكتى جەرلەردەگى باسقارۋ جۇيەسى, سونىڭ ىشىندە قوعامدىق باسقارۋ جۇيەلەرى, قوعامدىق كەڭەستەر, سونىڭ ىشىندە اكىمشىلىك جۇيەسىنىڭ ءوزىن دە قايتا قارايتىن ۋاقىت كەلدى. حالىققا ءتيىمدى ورگاندار, ءتيىمدى قوعامدىق كەڭەستەر جۇمىس جاساۋى كەرەك, ول ءبىرىنشى ماسەلە.
ەكىنشى ماسەلە, مىناۋ اۋماقتاردى دامىتۋعا قاتىستى وتە ءبىر ماڭىزدى نارسەلەر ايتىلدى. مەنىڭ ويىمشا, اۋماقتاردىڭ بارلىعىنىڭ تەڭگەرىمدى دامۋى جانە سوعان لايىقتى قارجىنىڭ ءبولۋى, اۋماقتاردىڭ جول قۇرىلىسى, ينفراقۇرىلىمى بىردەي دامۋ قاجەت ەكەندىگى وتە ورىندى ايتىلدى دەپ ەسەپتەيمىن. سەبەبى قازىرگى ۋاقىتتا ءبىزدىڭ وڭىرلەردە مىسال ءۇشىن جول ماسەلەسىنىڭ ءوزى ءارتۇرلى دامىعان, ءبىر جەردە جول جاقسى, ءبىر جەردە جول ءتىپتى دە وتە ناشار, ءبىر جەردە اۋىزسۋمەن قامتاماسىز ەتىلگەن, ەكىنشى جەردە اۋىزسۋ ءتىپتى جوق, گازداندىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا دا سولاي. اسىرەسە اۋماقتىق, وڭىرلىك جەرلەردە, اسىرەسە اۋىل-ايماقتاردا وسى حالىققا قاجەتتى نەگىزگى الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمنىڭ دامۋىن ءبىر دەڭگەيدە, ءبىر دارەجەدە دامىتۋ ماسەلەسى وتە ءبىر ۇلكەن پروبلەماعا اينالىپ وتىرعاندىعى راس. پرەزيدەنتتىڭ بۇگىنگى سوزىندە ايتىلعان ماسەلەلەردى ءبىز تولىق قولدايمىز. ونىڭ بايانداماسىنداعى تاعى ءبىر ماڭىزدى ماسەلە 3500-دەن استام اۋىلدىق ەلدى مەكەندەر قايتا جاڭعىرتىلاتىن بولدى دەگەن اڭگىمە ايتىلدى. بۇل وتە ورىندى نارسە, بۇل قازىرگى بار اۋىلدى مەكەندەردىڭ كوپ بولىگى. ەگەر اۋىلدىق ەلدى مەكەندەر قايتادان جاڭعىرتىلاتىن بولسا, ءبىز اۋىلداردى ساقتاپ قالامىز. سوعان لايىقتى الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىم بولادى. وندىرىستىك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ دا ماڭىزدى, سەبەبى ءوندىرىس بولماي, حالىق تۇرمايدى اۋىلدا. قانشا مەكتەپتەردى, قانشا اۋىرۋحانالاردى رەتتەپ, جوندەپ قويعان كۇننىڭ وزىندە دە مىنا جۇمىس ءوندىرىسى ينفراقۇرىلىمدارىن دا دامىتۋ وتە ماڭىزدى ماسەلە. سوندىقتان ءوندىرىس دامۋى ءۇشىن, اۋىل دامۋى ءۇشىن, سول اۋىلدىڭ ىشىندەگى, ودان كەيىن اۋىلداردى بايلانىستىراتىن, اۋىلدى اۋدان ورتالىعىمەن بايلانىستىراتىن جولداردى قايتا رەتتەۋ, قايتا جوندەۋ, جاڭادان ماسەلەلەرى ءوتى ءبىر قاجەتتى نارسە بولىپ وتىرعان ۋاقىت. پرەزيدەنت وسى باعىتتا جۇمىستىڭ جۇرگىزىلەتىنىن جاڭادان قۇرىلاتىن ۇكىمەتكە تاپسىراتىندىعىن ايتتى.
ساياسي رەفورمالارعا كەلەتىن بولساق, ساياسي رەفورمالاردىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى جۇرگىزىلدى. ەكىنشى كەزەڭى ءارى قاراي جالعاساتىندىعى تۋرالى ايتىلدى. ونىڭ ەڭ ۇلكەنى - مىنا اۋىل اكىمدەرىنىڭ سايلانۋ ماسەلەسى. اۋىل اكىمدەرىنىڭ سايلانۋى ءبىزدىڭ بيلىك جۇيەسىندەگى دەموكراتيالىق ءۇردىستىڭ قايتا جاڭعىرۋىنىڭ ءبىر كورىنىسى بولادى دەپ ەسەپتەيمىن. اۋىل اكىمدەرىن سايلاۋ, ارتىنان اۋدان اكىمدەرىن سايلاۋعا كوشۋ ماسەلەسى وتە ورىندى ايتىلعان نارسە دەپ ەسەپتەيمىن.
تاعى ءبىر ايتىلاتىن ماسەلە, سايلاۋدان كەيىنگى قورىتىندىعا بايلانىستى. شىنىندا دا ءبىراز پارتيالار ءوتتى, ءبىرازى وتە الماي قالدى, كوپتەگەن جۇمىستار اتقارىلدى, كوپتەگەن ۇسىنىستار ايتىلدى, جاقسى سايلاۋ الدى باعدارلامالار قابىلداندى, مىقتى ازاماتتار كانديدات بولىپ تىركەلدى. وكىنىشكە وراي, پارلامەنتكە وتپەي قالعان پارتيالاردىڭ ىشىندەگى سول باعدارلاماعا ەنگىزىلگەن ماڭىزدى ساياسي, ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك رەفورمالارعا قاتىستى ۇسىنىستاردىڭ ءبارىن ەسكەرۋ كەرەكتىگىن, كەلەسى سايلاۋدا پارلامەنتكە ءوتۋ پايىزىنىڭ دەڭگەيىن 7%-دان 5%-عا دەيىن تومەندەتۋ ماسەلەسىن ماڭىزدى دەپ ەسەپتەيمىن. شىنىندا دا پارتيالارعا پارلامەنتكە وتۋگە مۇمكىندىكتى ۇلعايتادى. ياعني پارتيالار اراسىندا ۇلكەن باسەكەلەستىك پايدا بولادى, بيىلعى سايلاۋ دا سونى كورسەتتى. سوندىقتان پرەزيدەنتىمىزدىڭ بايانداماسىنداعى ايتىلعان ماسەلەلەر ءبىزدىڭ ەلىمىزدى دامىتۋعا جولىنداعى, مەملەكەتىمىزدى دەموكراتيالاندىرۋ جولىنداعى, حالقىمىزدىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىن ارتتىرۋ جولىنداعى وتە ماڭىزدى جاسالعان قادام بولدى دەپ ەسەپتەيمىن.
ءالي بەكتاەۆ,
پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى
