سامبودا باي ءداستۇرىمىز بار

قازاقستان تاۋەلسىز مەملەكەت جانە دەربەس كوماندا رەتىندە الەم چەمپيوناتىنا العاش رەت 1992 جىلى قاتىستى. مينسكىدە ۇيىمداستىرىلعان جارىستا سامبوشىلارىمىز التى جۇلدەگە قول جەتكىزدى. اقتىق سىنعا القىنباي جەتكەن ەرجان ءيمانجۇسىپوۆ (48 كي­لو) پەن سالكەن جارتىباەۆ (68 كيلو) شەشۋشى تۇستا ۇتىلدى. ەكەۋى دە جەرگىلىكتى بالۋاندارعا ەسە جىبەردى. ەرجان نيكولاي تسىپانديننەن, سالكەن ۆالەري دانيلوۆتان ۇتىلدى. جانات بايشولاقوۆ (62 كيلو), ليۋديملا سيمۋتينا (44 كيلو), ايسارا كەرىمبەكوۆا (48 كيلو) جانە ساۋلە عابدۋللينا (56 كيلو) قولا مەدالدى يەلەندى.

سامبونىڭ باسى-قاسىندا جۇرگەن ازاماتتار اراسىندا ىرتىكى شىعىپ, 1993 جىلى ءار فەدەراتسيا ءوز چەمپيوناتىن جەكە-جەكە وتكىزۋدى قۇپ كوردى. ءبىرى – كستوۆودا, ەكىنشىسى ومبىدا ءوتتى. قازاقستاننىڭ بالۋاندارى سونىڭ ەكەۋىنە دە قا­تىستى. ال ەڭ ۇزدىك ورەندەرىمىز ىرگەدەگى ومبىدا باق سىناۋعا بەل بۋدى. بۇل جارىس­تا جەڭىل سالماقتاعى باۋىرجان سادىحانوۆ الەم چەمپيونى اتانسا, رۋسلان سەيىلحانوۆ, قارلىعاش ءاجىموۆا, جا­مال بوزوۆا جانە تاعى بىر­قاتار جەرلەسىمىز جەڭىس تۇعى­رىنا كوتەرىلدى. كستوۆاداعى دودادا قوس قولا مەدالدى ەن­شىلەدىك.

1994 جىلى بارلىق ساڭلاق كەيىننەن كەلمەسكە كەتكەن يۋگوسلاۆيانىڭ نوۆي ساد قالاسىنا جينالدى. بۇل جارىستا بەس بىردەي سپورتشىمىز جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلدى. بە­سەۋى دە قولا مەدالدى يەلەندى. ولار – عا­لىمجان ساپارعاليەۆ (48 كيلو), عالىمجان جىلكەلديەۆ (57 كيلو), زەكەن شايمەردەنوۆ (62 كيلو), سالكەن جارتىباەۆ (68 كيلو) جانە رۋسلان سەيىلحانوۆ (82 كيلو).

1995 جىلى سوفيادان قورجىنىمىز بوس قايتسا, ايەلدەر كالينينگرادتا بىرنەشە جۇلدە الدى. 1996 جىلى توكيودا ساۋلە عاب­دۋللينا (56 كيلو) الەم چەمپيونى اتاندى. بۇل كۇن قازاقستان سپورتى تاريحىندا التىن ارىپتەرمەن جازىلۋعا ءتيىس. سەبەبى وعان دەيىن سپورتتىڭ بىردە-ءبىر ءتۇرى بويىنشا قازاق قىزدارى اراسىنان الەم چەمپيونى شىقپاعان. سول كوشتى بۇرىنعى تورعاي وبلىسى, امانكەلدى اۋدانىنىڭ تۋماسى ساۋلە جاڭبىربايقىزى باس­تادى. جاپونيادا ماعريپا ابىشەۆا (52 كي­لو) كۇمىس السا, قورعان تۇرىمبەتوۆ (52 كيلو), بەرىك جەتپىسباەۆ (62 كيلو) جانە جامال بوزوۆا (80 كيلو) قولا مەدالدى ەنشىلەدى.

1997 جىلى تبيليسيدە جالعىز دىنمۇحامەد مۇسىراليەۆتىڭ (74 كيلو) قولاسىن قاناعات تۇتساق, 1998 جىلى كالينينگرادتا قونىس جەت­پىسوۆ (52 كيلو) ەكىنشى ورىن الدى. اسحات شاحاروۆ (68 كيلو) پەن ساۋلە عابدۋللينا (56 كي­لو) ءۇشىنشى ساتىعا تابان تىرەدى. 1999 جىلى يسپانيانىڭ حيحون قالاسىندا قونىس پەن اسحات فينالدا سۇرىنسە, رايسا باياليەۆا (64 كيلو) مەن الماگۇل كاشينا (80 كيلو) قولاعا قول سوزدى.

عاسىرلار توعىسىندا اسحات شاحاروۆتىڭ باق جۇلدىزى جاندى. 74 كيلو سالماقتا بەلدەسكەن اقتوبەلىك ءاپايتوس بارلىق قارسى­لاسىنىڭ اياعىن كوكتەن كەلتىرىپ, باس جۇلدەنى قانجىعاسىنا بايلادى. كيەۆتە وتكەن سول جارىستا دىنمۇحامەد مۇسىراليەۆ (82 كيلو) پەن رايسا باياليەۆا (64 كيلو) قولا مەدالدەردى مويىندارىندا جارقىراتتى.

2001 جىلى كراسنويارسكىدە قونىس جەتپىسوۆ (52 كيلو) الەم چەمپيونى اتانسا, ساۋلە عاب­دۋللينا (56 كيلو) كۇمىس, ال جانار دۇي­سە­كەنوۆا (52 كيلو) مەن الماگۇل كاشينا (+80 كيلو) قولا الدى. 2002 جىلى پانامادا دىنمۇحامەد مۇسىراليەۆ (82 كيلو) پەن الەنا سەرەدا (60 كيلو) ەكىنشى, تاتيانا شيشكينا (48 كيلو), مۇرات دوسانوۆ (52 كيلو), ايبەك اتاجانوۆ (62 كيلو), اسحات شاحاروۆ (74 كيلو) جانە راسۋل ۇسەنوۆ (90 كيلو) ءۇشىنشى ورىنداردى يەمدەندى. 2003 جىلى سانكت-پەتەربۋرگتە وتكەن دودانى قازاقستان قۇراماسى ءۇش قولامەن قورىتىندىلادى. سول جۇلدەنىڭ يەگەرلەرى – بىرلەس ەسەنعاليەۆ (52 كيلو), مارات تاحانوۆ (57 كيلو) جانە قايرات كۇنسافين (68 كيلو).

2004 جىلى كيشينەۆتە اسحات شاحاروۆ (74 كي­لو) ەكىنشى رەت الەم چەمپيونى اتاندى. بىر­لەس ەسەن­عاليەۆ (52 كيلو) پەن مەڭدىحان جاكەنوۆ (57 كيلو) قولا مەدالدى يەلەندى. 2005 جىلى استانادا اسحات­تىڭ تاعى دا اسى­عى ال­شىسىنان ءتۇسىپ, مار­تەبەلى اتاققا ءۇشىن­شى مارتە قول جەتكىزدى. اتال­عان دودادا التىن تۇعىرعا كوتەرىلگەن قازاق­تىڭ قايسار ۇلىن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ­تىڭ ءوزى قۇتتىقتاعانى ءالى ەسىمىزدە. ديدار مولداعاليەۆ (57 كيلو), ارسەن حاتيپ (68 كيلو) جانە جۇلدىز ايتماعامبەتوۆانىڭ دا (72 كيلو) دا سونداي مۇم­كىندىكتەرى بولدى. الايدا ولار اقتىق ايقاستا ۇتىلدى. تيمۋر وڭداعانوۆ (62 كيلو), دىنمۇحامەد مۇسىراليەۆ (82 كيلو), كەلبەت نۇرعازينا (48 كيلو), رايسا باياليەۆا (60 كيلو), دينارا ورازبەكوۆا (80 كيلو) جانە الماگۇل كاشينا (+80 كيلو) قولا جۇلدەنى ەنشىلەدى.

2007 جىلى پراگادا رايسا باياليەۆا (60 كي­لو) كوزدەگەن ماقساتىنا قول جەتكىزىپ, التىننان القا تاقتى. ەربولات بايباتىروۆ (52 كيلو), ازامات مۇقانوۆ (62 كيلو) جانە اسىلبەك الكەي (68 كيلو) ءۇشىنشى ورىنعا تۇراقتادى. 2008 جىلى سانكت-پەتەربۋرگتە ەربولات ەرلەدى. اسا جەڭىل سالماقتا كۇرەسكەن ورالدىڭ وعىلانى تورتكۇل دۇنيەنىڭ تەڭدەسسىزى دەپ تانىلدى. كەلبەت نۇرعازيناعا (48 كيلو) كۇمىس, ازامات مۇقانوۆ (62 كيلو) پەن لەناريا مەڭعازوۆاعا (52 كيلو) قولا بۇيىردى.

2009 جىلى گرەكيانىڭ سالونيكي قالا­سىندا قازاقستاننىڭ سامبوشىلارى ءوز تاريحىندا تۇڭعىش رەت قوس التىنعا قول جەتكىزدى. ونىڭ يەگەرلەرى – ەربولات بايباتىروۆ (57 كيلو) پەن داۋرەن جايناقوۆ (57 كي­لو). ارمان سارسەنبين (68 كيلو), قالجان تايجانوۆا (68 كيلو) جانە ءاليا جىل­قى­باەۆا (72 كيلو) شەشۋشى تۇستا عانا ءوز قارسىلاستارىنا ەسە جى­­­بەرسە, ازامات مۇقانوۆ (62 كي­­لو) پەن اسىلبەك الكەي (68 كيلو) ءۇشىن­­شى ورىندى يەلەندى.

2011 جىلى ۆيلنيۋستە ەر­بولات بايباتىروۆ (57 كي­لو) ءوزىنىڭ سپورتتىق مانسابىندا ءتور­تىنشى رەت الەم چەم­پيونى اتان­دى. مەدەت وڭ­داعانوۆ (52 كيلو) كۇمىسكە, ال اسىل­بەك الكەي (68 كيلو) مەن راۋشان الىسباەۆا (56 كيلو) قولاعا قول جەتكىزدى. 2012 جىلى مينس­كىدە جەتى قانداسىمىز جەڭىس تۇ­عى­رىنا كوتەرىلدى. اسىلبەك الكەي (68 كيلو) مەن قالجان تايجانوۆا (72 كي­لو) ەكىن­شى ورىن السا, كەنجەزارۋ قاشقىنوۆا (48 كي­لو), ءدىلبار ومىراليەۆا (68 كيلو), ەربولات بايباتىروۆ (57 كيلو), باعدات جارىلعاسوۆ (62 كي­لو) جانە ازامات مۇقانوۆ (68 كيلو) ءۇشىنشى ساتىعا تابان تىرەدى.

2013 جىلى سانكت-پەتەربۋرگتە تابىستى ونەر كورسەتە المادىق. نەۆا جاعالاۋىندا تەك الماس سۇلەيمەنوۆ (52 كيلو) پەن ءدىلداش كۇرىش­باەۆانىڭ (68 كيلو) قولا مەدالدى يەلەنۋگە كۇش-جىگەرلەرى جەتتى. ەسەسىنە 2014 جى­­لى جا­پونيانىڭ ناريتادا شاھارىندا الەم چەم­پيوندارىمىزدىڭ قاتارى تاعى ءبىر سام­بوشىمەن تولىقتى. بۇل اتاق گاۋھار تۇر­ماحانوۆاعا (52 كيلو) بۇيىردى. سول مەجەدەن كورىنۋگە ءدىلداش كۇرىشباەۆاعا (68 كيلو) ءبىر عانا قادام جەتپەدى. ەسەت قۋانوۆ (62 كيلو), اسىلبەك الكەي (74 كيلو) جانە ەدىل ۇسەنوۆ (+100 كيلو) ءۇشىنشى ورىندى ەنشىلەدى.

2015 جىلى كاسابلانكادا بەيىمبەت قان­جانوۆ (52 كيلو) قارسىلاس شاق كەلتىرمەي, الەم چەمپيونى اتاندى. ايگۇل بايقۇلوۆا (48 كيلو) مەن گاۋھار تۇرماحانوۆا (52 كيلو) فينالدا سۇرىنسە, ەسەت قۋانوۆ (62 كيلو) پەن ءدىلداش كۇرىشباەۆا (68 كيلو) قولا مەدالدى يەمدەندى. 2017 جىلى سوچيدە ەسەت ەرلەدى. شەشۋشى ايقاستا رەسەيلىك اسلان مۋدارنوۆتىڭ اياعىن كوكتەن كەلتىرگەن قۋانوۆ جەر-جاھاننىڭ ۇزدىگى دەپ تانىلدى. بەيىمبەت قانجانوۆ (52 كيلو) پەن الىبەك زەكەنوۆ (90 كيلو) ەكىنشى, گۇلنۇر ەر­بولوۆا (52 كيلو) مەن ايدا كارچاەۆا (56 كي­لو) ءۇشىنشى ورىنداردى ولجالادى.

2018 جىلى بۋحارەستە قوس جۇلدەنى قاناعات تۇت­تىق. ەسەسىنە ءبىر التىن الدىق. بۇل جولى نۇر­بول سەرىكوۆكە (68 كيلو) تەڭ كەلەر ەشكىم تابىلمادى. گۇلنۇر ەربولوۆا (52 كيلو) تاعى دا قولاعا قول سوزدى. 2019 جىلى سەۋلدە بولاتبەك رايىم­قۇلوۆ (52 كيلو) پەن ءدىلداش كۇرىشباەۆا (68 كيلو) كۇمىسپەن كۇپتەلسە, راحات جاڭانيەت (62 كيلو), دينارا جۇماباەۆا (60 كيلو) جانە اجار سالىقوۆا (64 كيلو) جۇلدەگەرلەر ساناتىنا قوسىلدى.

مىنە, تاۋەلسىزدىك العان كەزدەن بەرى الەم چەمپيو­ناتتارىندا قازاقستاننىڭ سامبوشى­لارىنىڭ قول جەتكىزگەن تابىستارى وسىنداي. ءبىر قۋانتارلىعى, الەم چەمپيوناتىندا جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلگەن بالۋاندارىمىزدىڭ 97 پايىزى ءوز قانداستارىمىز. وسى جايتتىڭ ءوزى قازاق سامبوسىنىڭ بولاشاعى جارقىن ەكە­نىن اڭارتسا كەرەك. ءسوز ورايى كەلگەندە, جوعارىداعى جەتىستىككە جەتۋىمىزگە كەرەي قويشىبەكتىڭ سۇبەلى ۇلەس قوسقانىن ايتا كەتكەن ابزال. ول 1992-2010 جىلدار ارالىعىندا ەلىمىزدىڭ ۇلتتىق قۇراماسىنىڭ باس باپكەرى بولدى. ودان كەيىن تىزگىندى قايرات شاڭعاراەۆ ۇستادى. بۇل جاتتىقتىرۋشى دا وتاندىق سامبونىڭ وركەندەۋىنە ءبىراز ەڭبەك ءسىڭىردى. ودان بولەك, ءار وڭىردە جەمىستى ەڭبەك ەتىپ, تالاي دارىندى جاستىڭ توماعاسىن سىپىرعان مايتالمان ماماندار جەتەرلىك.