«قازاقستاندا وزەن شارۋاشىلىقتارىنا سۋدىڭ ساپاسى نەمەسە مولشەرى جاعىنان كوپ كوڭىل بولىنەدى. بۇل دۇرىس, ويتكەنى سۋدىڭ ساپاسى ماسەلەسى وزەكتىلىگىن جوعالتپايدى. الايدا باسقارۋ تۇرعىسىنان ءار وزەننىڭ نە بولىپ جاتقانىن باقىلايتىن وزىندىك ۇيىم بار. ماڭىزدى ماسەلەلەر كەڭەستە مۇددەلى تۇلعالاردىڭ قاتىسۋىمەن قابىلدانادى. مەنىڭ ويىمشا, سۋ قاۋىپسىزدىگى ماسەلەلەرى قوعامداستىق دەڭگەيىندە, وندا تۇراتىن ادامدارمەن بىرگە شەشىلۋى كەرەك. بۇل وتە ماڭىزدى, ويتكەنى ولار كۇندەلىكتى ومىردە سۋدى پايدالانادى جانە ەگەر بىردەڭە دۇرىس بولماسا, الدىمەن ولار زارداپ شەگەدى», دەدى زەرتتەۋشى.
كسەناريوس سۋ قاۋىپسىزدىگى جانە ونى جەرگىلىكتى دەڭگەيدە قالاي جاقسارتۋ تۋرالى تۇسىنىكتەرىن ءبىلۋ ءۇشىن اۋىل شارۋاشىلىعى نەمەسە ونەركاسىپ سياقتى تاراپتى قوعامداستىقتاردىڭ وكىلدەرىن قوعامدىق كەڭەستەرگە شاقىرۋ كەرەك دەپ سانايدى.
– ترانسشەكارالىق سۋلار ماسەلەلەرىن تالقىلاۋ ءۇشىن كورشى مەملەكەتتەر وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋى وتە ماڭىزدى. ەگەر ورتالىق ازيا ەلدەرى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق پەن بايلانىس قۇرالدارى ورناتىلسا, ساردوبا سۋ قويماسىنداعى بوگەتتىڭ جارىلۋى سياقتى كوپتەگەن قايعىلى وقيعالاردىڭ الدىن الۋعا بولار ەدى, – دەپ تۇسىندىرەدى عالىم. – بۇل, مىسالى, وزەننىڭ جوعارعى اعىسىندا سۋ تاسقىنى كەنەتتەن باستالاتىنى تۋرالى ەرتە ەسكەرتۋ جۇيەسى ارقىلى جۇمىس ىستەيدى. نەمەسە, ەگەر ءبىز تاجىكستاننان, سىرداريادان سۋ كوپ كەلىپ جاتقانىن جانە سۋدىڭ بارعان سايىن جاقىن ەكەنىن كورسەك, جاقىنداعى اۋدانداردى ەۆاكۋاتسيالاۋدى باستاۋعا بولار ەدى. حالىقارالىق بايلانىستىڭ بولماۋى دا زيان تيگىزبەيدى, ويتكەنى ەرتە ەسكەرتۋ جۇيەلەرى ۇيالى تەلەفوندار ارقىلى جۇمىس ىستەي الادى».
بۇل رەتتە, پروفەسسور سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋ جانە قاۋىپسىز سۋمەن جابدىقتاۋ ماسەلەلەرىن تالقىلاۋ ءۇشىن ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ وكىلدەرى جينالاتىن بىرقاتار ۇيىم بار ەكەنىن اتاپ ءوتتى, الايدا زەرتتەۋ ساۋالداماسىنا قاتىسۋشىلاردىڭ 80%-ى بۇل ديالوگتەردى ءتيىمسىز دەپ سانايدى.
