الماتىدا بيىل كەپتەلىس جۇكتەمەلەرى كوپ جول ۋچاسكەلەرىندە سالىنىپ جاتقان ءۇش جولايرىقتىڭ قۇرىلىسى جالعاساتىن بولادى. ولار – بۇقتىرما كوشەسى مەن قۇلجا تراكتىسىنىڭ, رىسقۇلوۆ داڭعىلى مەن ەمتسوۆ كوشەسىنىڭ, سەيفۋللين داڭعىلى مەن جانسۇگىروۆ كوشەسىنىڭ بويلارىندا سالىنىپ جاتقان جولايرىقتار.
رىسقۇلوۆ داڭعىلى مەن ەمتسوۆ كوشەسى بويىنداعى جولايرىق كىشى جول اينالىمىنىڭ قۇرامىنا ەنەدى. مۇندا قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارىنىڭ 70%-ى اياقتالعان. جوسپارلانعانىنداي, جولايرىق اعىمداعى جىلى پايدالانۋعا بەرىلسە, وندا رىسقۇلوۆ داڭعىلى بويىنشا كولىك وتكىزۋ اۋقىمى 20%-عا, ەمتسوۆ كوشەسىندە 30% -عا ارتاتىن بولادى. جولايرىعى قالانىڭ سولتۇستىك بولىگىندەگى كولىك لەگىن جەڭىلدەتەدى ءارى ەكولوگياعا وڭ اسەر ەتىپ, جكو-نىڭ دەڭگەيىن 14%-عا تومەندەتەدى دەيدى اكىمدىكتەگىلەر.
اعىمداعى جىلدىڭ سوڭى مەن كەلەسى جىلدىڭ باسىندا بۇقتىرما كوشەسى مەن قۇلجا تراكتى قيىلىسىنداعى جولايرىقتىڭ قۇرىلىسىن اياقتاۋ جوسپارلانۋدا. قۇلجا تاس جولى ارقىلى وتەتىن ەستاكادانىڭ ۇزىندىعى 784 شاقىرىمدى قۇرايدى, ال بۇقتىرما كوشەسى بويىنداعى توننەلدىڭ ۇزىندىعى 570 شاقىرىم.جاقىن ورنالاسقان اۋماقتى اباتتاندىرۋ بارىسىندا 750 اعاش وتىرعىزىلادى. مۇنداعى اتقارىلعان جۇمىس كولەمى 40%-عا جەتتى. وسى جولايرىعىن پايدالانۋعا بەرگەن كەزدە قۇلجا تراكتىسى بويىنشا كولىك وتكىزۋ اۋقىمى 15%-عا, ال بۇقتىرما كوشەسىندە 30%-عا وسەدى. جالپى, بۇل جولايرىعى تۇركسىب اۋدانى مەن قالا ماڭىنداعى ەلدى مەكەندەردەگى 350 مىڭعا جۋىق تۇرعىننىڭ موبيلدىلىگىن ارتتىرادى.
سەيفۋللين داڭعىلى مەن جانسۇگىروۆ كوشەسى بويىنداعى جولايرىعى سەيفۋللين داڭعىلى بويىنشا كولىك وتكىزۋ اۋقىمىن 15-20%-عا, ال جانسۇگىروۆ كوشەسىنىڭ بويىندا 10-15%-عا ۇلعايتادى. بۇل ەكولوگياعا وڭ اسەر ەتىپ, وسى ۋچاسكەلەردە جكو-ىنىڭ دەڭگەيىن 10%-عا تومەندەتەدى. اعىمداعى جىلى نىساننىڭ تۋننەلدىك بولىگىندە كولىك قوزعالىسىن اشۋ جوسپارلانعان.
سونىمەن قاتار, ورتالىق بولىكتى قالا شەكاراسىمەن بايلانىستىراتىن نەگىزگى كوشەلەردى ۇڭگىلەۋ جالعاسۋدا. اباي داڭعىلىن قالا شەكاراسىنا دەيىن سوزۋ جۇمىستارى ەكى ۋچاسكەدە جۇرۋدە, مومىش ۇلى داڭعىلىنان ءاشىموۆ كوشەسىنە دەيىن جانە ءاشىموۆ كوشەسىنەن قالا شەكاراسىنا دەيىن. ءبىرىنشى ۋچاسكەدە ورىندالعان جۇمىس كولەمى 45%-عا, ەكىنشىسىندە 85%-عا جەتتى. قالعان 29 جەر ۋچاسكەسىن قايتارىپ الۋ جۇمىستارى اياقتالعان سوڭ جوبانى بيىلعى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانۋدا.
سونداي-اق, جىل سوڭىنا دەيىن سايىن كوشەسىن رىسقۇلوۆ داڭعىلىنان موڭكە بي كوشەسىنە دەيىن ۇڭگىلەۋ جۇمىستارىن اياقتاۋ جوسپارلانۋدا. ورىندالعان جۇمىس كولەمى 35%-دى قۇرايدى, قۇرىلىس الاڭىندا تۇرعان 67 ۋچاسكەنى قايتارىپ الۋ جۇمىستارى قولعا الىنادى.
نۇرلى كوشەسىن سابدەنوۆ كوشەسىنەن رايىمبەك داڭعىلىنا دەيىن ۇڭگىلەۋ جۇمىستارىن كۇزدە اياقتاۋ جوسپارلانۋدا. جۇمىستىڭ 55%-ى ورىندالدى. ۇزىندىعى 2 شاقىرىم بولاتىن ۋچاسكەنى سوزۋ اياقتالسا, وندا «التىن وردا» بازارىنا بارۋ ەداۋىر جەڭىلدەيدى. ەكىنشى جارتىجىلدىقتا قوناەۆ كوشەسىن (جاندوسوۆ كوشەسىنىڭ جالعاسى) ياسساۋي كوشەسىنەن ۇزىندىعى 1,2 شاقىرىم بولاتىن ءاشىموۆ كوشەسىنە دەيىن رەكونسترۋكتسيالاۋدى اياقتاۋ قاراستىرىلعان.
ەڭ قاجەت جوبالاردىڭ ءبىرى – اۋەزوۆ كوشەسىن گوگول كوشەسىنەن رايىمبەك داڭعىلىنا دەيىن سوزۋ. جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاما جاسالدى, ەندى قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارىنا قارجى ىزدەستىرىلۋدە.
كەڭەس جۇمىسىن قورىتىندىلاعان الماتى اكىمى ب. ساعىنتاەۆ نىسانداردى بەلگىلەنگەن مەرزىم ىشىندە پايدالانۋعا بەرۋ ءۇشىن قۇرىلىس ايماعىنداعى جەر ۋچاسكەلەرىن ۋاقىتىلى ساتىپ الۋدىڭ قاجەتتى شارالارىن قابىلداۋدى تاپسىردى. بۇل نىساندار ىسكە قوسىلعان كەزدە قالا تۇرعىندارىنىڭ موبيلدىلىگى ارتادى, مەگاپوليستەگى كوشە-جول قوزعالىسىننىڭ جۇكتەمەسى ازايادى جانە قالا ەكولوگياسىنا وڭ اسەر ەتەتىن بولادى.
