ادەبيەت • 01 قاڭتار, 2021

جىل اڭگىمەسى

1065 رەت
كورسەتىلدى
2 مين
وقۋ ءۇشىن

جازۋشى, حالىقارالىق «الاش» ادەبي سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى نۇرجان قۋانتاي­ ۇلىنىڭ «قازاق ادەبيەتى» گازەتىندە جاريالانعان «ۇرەيلى ءۇش كۇن» اتتى اڭگىمەسى وقىر­­مان قاۋىمنىڭ نازارىن اۋدا­رىپ, ءبىرشاما ۋاقىت بويى الەۋ­مەتتىك جەلىدە تالقى­لاندى.

جىل اڭگىمەسى

قازاق ادەبيەتىنە جاڭا ءبىر تىنىس بولىپ سەزىلگەن بۇل شىعارما انتيۋتوپيا جانرىندا جازىلعان. مازمۇنى دا, فورماسى دا وزگەشە ستيلدەگى ءھام بولاشاقتى بولجاعان اڭگىمەنىڭ اۋانى ەرەك, وقيعاسى اۋىر. بۇل تۋرالى اۆتوردىڭ ءوزى: «ۇرەيلى ءۇش كۇن» اڭگىمەسىنىڭ بىرنەشە استارى بار, ونى تولىق كورسەتۋ ءۇشىن ارنايى تالداۋ جاساۋ كەرەك بولادى. ءاسىلى, انتيۋتوپيا (نەمەسە ديستوپيا) جانرى – شەتەل ادەبيەتىندە سۇرانىسقا يە جانر. بۇل جانر قيسىق اينا سياقتى, وقىرمانعا قازىر كىم ەكەنىمىزدى نەمەسە كەلەشەكتە قايدا بارىپ ات شالدىراتىنىمىزدى كور­سەتىپ كەتەدى. الەمدىك كلاسسيكا دەپ سانالاتىن «1984» نەمەسە «فارەنگەيت بويىنشا 451 گرادۋس» انتيۋتوپيا روماندارىنىڭ ءالى كۇنگە دەيىن وقىلاتىنى سودان بولسا كەرەك (وكىنىشتىسى, وسىن­داي شىعارمالار قازاق تىلىنە اۋدارىلماي جاتىر). ال ادام­زات قوعامى ۇلكەن وزگەرىس قار­ساڭىندا تۇر, الدىمىزدا الەۋ­مەتتىك, تەحنوگەندىك پروبلەمالار بار ەكەنى تاعى بەلگىلى. سول زامانعا جەتكەندە ادام ءوزى­نىڭ ادامشىلىعىن ساقتاي الا ما, جوق پا, «ۇرەيلى ءۇش كۇن»­ وسى ماسەلەلەرگە جاۋاپ ىز­دەيدى», دەيدى. ال ادەبيەتشى, سىن­شى امانگەلدى كەڭشىلىك ۇلى بۇل اڭگىمەنىڭ قازاق پروزاسىنا بەلەس بولاتىنىن ايتادى. «انتيۋتوپيا كوپتەگەن قازاق قالامگەرلەرىنىڭ ءتىسى باتپاي جۇر­گەن قيىن  جانر ەدى.  كەزىندە ءبارىمىز دە كوبو ابەنىڭ «باسا-كوكتەپ كىر­گەندەر»,  ەۆگە­ني ءزامياتيننىڭ ء«بىز» شى­عار­­ما­لا­رىن ءسۇيسىنىپ وقىعان بو­لا­­تىنبىز. وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن نوبەل سىيلىعىن ەن­شىلەگەن كادزۋو يسيگۋرونىڭ ەڭ مىقتى شىعارماسى دا ونىڭ «قول ۇزبە مەنەن» دەپ اتالاتىن انتيۋتوپيالىق رومانى. نۇرجاننىڭ مىنا اڭگىمەسى ءدال بۇگىنگى تاڭداعى قازاق پروزاسى ءۇشىن ۇلكەن جاڭالىق», دەدى.

 

 

ەرلان ءجۇنىس, مارجان ءابىش,

«Egemen Qazaqstan»

سوڭعى جاڭالىقتار