ادام كاپيتالىن دامىتۋ
جولداۋدا ءبىلىم بەرۋدىڭ جاڭا ءتۇرىن دامىتۋ, كاسىبي قۇزىرەتتىلىكتى قالىپتاستىرۋ ماسەلەسىنە ەرەكشە ءمان بەرىلگەن. قارۋلى كۇشتەردە بۇل ماسەلە ارقاشاندا ءبىرىنشى كەزەكتە تۇرادى, ويتكەنى جابدىق پەن تەحنيكا قانشا جەردەن جەتىلدىرىلگەن بولسا دا كاسىبي مامانسىز ولار حيميالىق ەلەمەنتتەر مەن ميكروسحەمالار جيىنتىعى بولىپ قالا بەرەدى.
مەملەكەتتىڭ قارجىلىق مۇمكىندىگىن ەسكەرە وتىرىپ, ارميا قۇرىلىمىنا جانە جاۋىنگەرلىك دايارلىق جۇيەسىنە اناعۇرلىم قاجەتتى جانە قازىرگى زامانداعى قارۋلى جانجال بارىسىندا قولدانىلاتىن كومپونەنتتەر ەنگىزىلۋدە.
اسكەري قىزمەتشىلەر زامان تالابىنا ساي كەز كەلگەن جاعدايدا قارۋمەن, قارۋسىز دا قارسى كەلگەن قارسىلاسقا توتەپ بەرۋگە دايىن بولۋعا ءتيىس. جۇرگىزىلگەن تالداۋعا سۇيەنەتىن بولساق, بۇگىنگى كۇنى جاقىن ۇرىستى جۇرگىزۋ كەزىندە جاۋىنگەردىڭ دەربەس داعدىلارى دامىعان بولۋى قاجەت. ارميالىق قويان-قولتىق ۇرىس جانە اتىس قارۋىن قولدانۋ تاسىلدەرىن ۇيلەستىرۋ كەزىندە جان-جاقتى زەيىن قويۋ, دەن قويۋ جىلدامدىعى, باقىلاۋ جانە كەڭىستىككە بەيىمدەلە ءبىلۋ داعدىلارى شىڭدالا تۇسەدى.
سوندىقتان بيىل العاش رەت جاۋىنگەرلىك دايارلىق پروتسەسىنە ارميالىق تاكتيكالىق وق اتۋ ەنگىزىلگەن بولاتىن. قازىر اسكەري قىزمەتشىلەر ءارتۇرلى جاعدايدا, ءارتۇرلى قارۋدان وتىرعان, جاتقان قالپىندا, ءجۇرىپ كەلە جاتىپ, بۇركەمەدەن, ويىقتاردان, قولدى اۋىستىرىپ, قوزعالىپ كەلە جاتىپ قارۋدى قايتا وقتاۋمەن وق اتۋدى ۇيرەنۋدە. جاتتىقتىرۋلار قارۋسىز شابۋىلداۋ جانە قورعانۋ ءۇشىن ارميالىق قويان-قولتىق ۇرىس كەشەنىن قامتيدى.
قازىرگى ۋاقىتتا سپورتتىڭ بۇل ءتۇرىنىڭ تانىمالدىعى ارتۋدا. قارۋلى كۇشتەرمەن قاتار باسقا دا الەۋەتتى قۇرىلىمدار وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن جارىستار مەن چەمپيوناتتار وتكىزىلەدى. بۇگىن كوپتەگەن بالا مەن ءجاسوسپىرىم سپورتتىق كلۋبتار مەن سەكتسيالاردا وسى سپورت تۇرىمەن اينالىسىپ ءجۇر, بۇل ارينە اسكەري قىزمەتكە دەگەن قىزىعۋشىلىقتى ارتتىرادى.
بيىلعى جىلدان باستاپ وقۋ-جاتتىعۋلار مەن جاتتىقتىرۋلار العاش رەت قازىرگى زامانعى كۇشتەر مەن قۇرالدار بولىپ تابىلاتىن ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارىنىڭ, ارتيللەريا توپتارىنىڭ, مايدان جانە ارميالىق اۆياتسيانىڭ, زاماناۋي بارلاۋ مەن باسقارۋ قۇرالدارىنىڭ ءوزارا ءىس-قيمىلى كەزىندە بىرىڭعاي كەشەندى ستراتەگيالىق مىندەت تۇرىندە وتكىزىلەدى.
اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ سىني وي-ءورىسىن دامىتۋ, ينتەللەكتۋالدىق دەڭگەيىن ارتتىرۋ جانە قالىپتان تىس جاعدايلاردا ارەكەت ەتە الۋى ءۇشىن بيىلعى جىلى اسكەردە جاڭا وقىتۋ ءتۇرى ەنگىزىلدى. بۇل – ءارتۇرلى تاقىرىپتار بويىنشا شامامەن 50-گە جۋىق وقىتۋ ءمودۋلى. ولارعا ناقتى ومىردەن الىنعان مىسالداردا اسكەري قىزمەتشىلەر ارەكەت ەتۋىنىڭ سەبەپ-سالدارلىق بايلانىسى مەن دۇرىستىعىن باعالاۋ كوزدەلگەن كورنەكى قۇرال تۇرىندەگى احۋالدىق كەيستەر قوسا بەرىلەدى.
ارنايى وپەراتسيالار كۇشتەرىن (اوك) كەزەڭ-كەزەڭىمەن ءارى جوسپارلى دامىتۋعا ەرەكشە ءمان بەرىلەدى. كەلەسى جىلى اوك-تى باسقارۋدى ۇيلەستىرۋ مودەلىنەن وپەراتسيالىق مودەلىنە كوشىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل ءۇشىن ولاردىڭ قۇرامىندا ارنايى بولىمدەر مەن بەيىندى دايارلىق ورتالىقتارى قۇرىلادى. سونىمەن, اوك-تى دامىتۋ جوسپارلى دا كەزەڭ-كەزەڭىمەن جۇزەگە اسىرىلاتىن بولادى.
كوروناۆيرۋستىق پاندەمياعا جانە اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ توتەنشە جاعدايدى قامتاماسىز ەتۋ شارالارىنا تارتىلعانىنا قاراماستان, ارميانىڭ جاۋىنگەرلىك ازىرلىگىن تالاپ ەتىلگەن دەڭگەيدە ۇستاۋدىڭ بارلىق مىندەتتەرى تولىق اۋقىمدا ورىندالدى. جاۋىنگەرلىك ماشىقتاندىرۋ ءبىر سەكۋندقا دا توقتاتىلعان ەمەس.
وتكەن وقۋ جىلىندا قارۋلى كۇشتەردە 60 مىڭنان استام مامان ءارتۇرلى دايارلىق دەڭگەيىنەن ءوتتى. 200-دەن استام وقۋ-جاتتىعۋ, جاۋىنگەرلىك ماشينالار مەن اۆتوموبيل تەحنيكاسىن جۇرگىزۋدەن 16 مىڭ ساباق, 20 مىڭ جاۋىنگەرلىك وق اتۋ وتكىزىلدى. ساباقتار ۋاقىت مەزگىلىنە قاراماي, كۇندىز دە, تۇندە دە ۇيىمداستىرىلدى.
اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ دەنساۋلىق جاعدايىن ساقتاۋ ءۇشىن قارۋلى كۇشتەر جەكە قۇرامىنىڭ ءبىرشاما بولىگى ءۇي جاعدايىندا جۇمىس ىستەۋگە اۋىستىرىلدى, ارينە بۇل جاعدايدا دا اسكەري قىزمەتشىلەر ۋاقىتتى بوسقا وتكىزبەدى. ولار ءۇشىن ۇيدە ورىنداۋعا ارنالعان ارنايى ماماندىقتاردى وقىتۋ باعدارلامالارى جانە دەنە شىنىقتىرۋ جاتتىعۋلارى كەشەنى ازىرلەندى.
كارانتيندىك شارالار ءبىرشاما جەڭىلدەتىلگەن كەزەڭدە ءىرى اۋقىمدى, ونىڭ ىشىندە تمد-عا قاتىسۋشى مەملەكەتتەر دەڭگەيىندە ءىس-شارالار وتكىزىلدى.
ارميا حالىق باسىنا كۇن تۋعان زاماندا, ياعني توتەنشە جاعداي, تابيعي ءزىلزالا بولسىن ەشقاشان شەتتە قالماي, ىشكى ىستەر, دەنساۋلىق ساقتاۋ ورگاندارىنا جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا بارىنشا كومەك كورسەتۋگە تىرىسادى.
COVID-19 پاندەمياسىنا بايلانىستى توتەنشە جاعداي (تج) رەجىمى ەنگىزىلگەن كەزدەگى ءىس-شارالارعا 13 مىڭ اسكەري قىزمەتشى تارتىلدى. وسىلايشا, وسى ءىس-شاراعا تارتىلعان اسكەري قىزمەتشىلەر سانى مەن قازاقستان حالقى سانىنىڭ اراقاتىناسىن الاتىن بولساق, قازاقستان الەمدە ءبىرىنشى ورىندا تۇر.
رادياتسيالىق, حيميالىق جانە بيولوگيالىق قورعاۋ اسكەرلەرى بولىمشەلەرى تج ەنگىزىلگەن العاشقى كۇننەن باستاپ, ەلىمىزدىڭ 29 ەلدى مەكەنىندە دەزينفەكتسيالاۋدى جۇرگىزدى.
اسكەري ۇشقىشتار توتەنشە جاعداي جاريالانعان ساتتەن باستاپ, 90 توننادان استام جۇكتى تاسىمالداپ, تۇركيا, كيپر, بەلارۋس, ساۋد ارابياسى, قىتاي, تاجىكستان, قىرعىزستان جانە رەسەي فەدەراتسياسى سياقتى باسقا دا ەلدەردەن ەۆاكۋاتسيالانعان 3000-نان استام جەكە قۇرام مەن ازاماتتاردى ەلگە جەتكىزدى.
اسكەري مەديتسينا قىزمەتى دە وتانداستارىمىزعا بارىنشا قولداۋ كورسەتۋدە.
تارازدا دالالىق گوسپيتال, اقتوبەدە مەديتسينالىق كەشەن, اسكەري لازارەتتەردە ەكى ءموبيلدى بولىمشە جانە 23 دارىگەر-مەيىرگەرلىك بريگادا قۇرىلدى. بۇل بولىمشەلەر ادامدارعا كومەك كورسەتۋ ءۇشىن ەلىمىزدىڭ كەز كەلگەن وڭىرىنە جەدەل بارۋعا دايىن.
نۇر-سۇلتان جانە الماتى قالالارىندا بيۋدجەت قاراجاتىن جۇمساماي ەكى پتر-زەرتحاناسى ىسكە قوسىلدى. يفت-دياگنوستيكالاۋدىڭ ەكى ءموبيلدى زەرتحاناسىن جەتكىزۋ جوسپارلانۋدا. بۇنىڭ بارلىعى ينفەكتسيا جۇقتىرعان ادامدار ەسەبىنىڭ ناقتى بولۋىن ارتتىرۋعا جانە ساپالى ۆاكتسيناتسيالاۋ ءۇشىن قاجەتتى انتيدەنەلەردىڭ بولۋىنا تەست جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
پرەزيدەنت جولداۋىندا جاقىن ۋاقىتتا بيۋدجەتتى ناقتىلاۋ كەزىندە ەكىنشى جارتىجىلدىقتا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە ىنتالاندىرۋ ۇستەمەاقىلارىن تولەۋگە 150 ميلليارد تەڭگە بولۋگە تاپسىرما قويىلدى. ول بۇل جۇمىستىڭ جۇيەلى تۇردە جۇرگىزىلۋى ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
مينيسترلىك قارۋلى كۇشتەردە مەديتسينالىق قامتاماسىز ەتۋدى جەتىلدىرۋدىڭ جۇيەلى شارالار سپەكترىن كەڭەيتۋ بويىنشا تۇراقتى جۇمىس جۇرگىزۋدە. مەديتسينا ماماندارىنا ۇستەمەاقى تولەنۋدە, اسكەري دارىگەرلەردى اسكەري قىزمەتكە دايارلاۋ جانە شاقىرۋ جوسپارلاندى, ولاردىڭ رەزيدەنتۋرالاردا جانە ينتەرناتۋرالاردا, ونىڭ ىشىندە شەتەل وقۋ ورىندارىندا بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن بارلىق جاعداي جاسالعان.
جاڭا الەۋمەتتىك ساياسات پاراديگماسى
مەملەكەت باسشىسى جولداۋىندا قازاقستاندا مەملەكەت جاۋاپكەرشىلىگىنىڭ ايقىندالماۋىنا جانە ازاماتتاردىڭ ءوز قۇقىقتارىن جەتە تۇسىنبەۋىنە جول بەرمەي, جاڭا الەۋمەتتىك ساياسات پاراديگماسىن ازىرلەۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. قارۋلى كۇشتەردە اسكەري قىزمەتشىلەرگە تيەسىلى جابدىقتالىم, ازىق-ت ۇلىك, تاماقتانۋ, جولاقىسى, زاتتاي جانە مەديتسينالىق قامتاماسىز ەتىلۋ نورمالارىن تولىق ءارى ساپالى جەتكىزۋدى قوسا العاندا, ولاردىڭ تۇرعىن ءۇي-تۇرمىستىق جاعدايىن جاقسارتۋ بويىنشا جۇمىستار جالعاستىرىلۋدا. بۇل ماسەلە قورعانىس قابىلەتىن ءتيىستى دەڭگەيدە ۇستاۋمەن قاتار اسكەري قىزمەت بەدەلىن ارتتىرۋ جانە ارمياعا بارىنشا بىلىكتى مامانداردى تارتۋ ءۇشىن وتە ماڭىزدى. اسكەري قىزمەتشىلەر مەن ولاردىڭ وتباسى مۇشەلەرىن الەۋمەتتىك قامتاماسىز ەتۋ جۇيەسى اسكەري قىزمەت وتكەرۋدىڭ بارلىق جاعدايى مەن ەرەكشەلىگىن قامتيدى.
بيىل اسكەري قىزمەتشىلەردى الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋعا قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ جالپى جىلدىق بيۋدجەتىنەن 67 پايىز ءبولىندى.
اكىمشىلىك رەفورما تۋرالى پرەزيدەنت جارلىعى نەگىزىندە جانە جۇرگىزىلگەن فۋنكتسيونالدىق تالداۋ ناتيجەسىندە باسقارۋ ورگاندارىنا ەمەس, اسكەرلەرگە توقسان سايىن سىياقى بەرۋ تاجىريبەسى العاش رەت قولدانىلدى. بۇل رەتتە سىياقى مولشەرى ءاربىر اسكەري قىزمەتشىنىڭ قىزمەت ەتۋ ناتيجەسىنە وراي سارالانادى.
ىشكى رەزەرۆ ەسەبىنەن اناعۇرلىم تاپشى ماماندىق يەلەرى – جاۋىنگەرلىك جانە اۋىر-جۇك ماشيناسىنىڭ جۇرگىزۋشىلەرى, اتىس قارۋى مەن وق-دارىلەر قويمالارىنىڭ جانە ساقتاۋ ورىندارىنىڭ باستىقتارى بولىپ قىزمەت وتكەرەتىن 4 مىڭ اسكەري قىزمەتشىنىڭ تاريفتىك رازريادتارى ۇلعايتىلدى.
اسكەري قىزمەتشىلەر تەگىن مەديتسينالىق قامتاماسىز ەتىلەدى. 2019 جىلى اسكەري گوسپيتالداردا, لازارەتتەر مەن ەمحانالاردا 21 148 ناۋقاس ەمدەلدى. سونىمەن قاتار جىل سايىن 1 000-نان استام اسكەري قىزمەتشى مەن قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ زەينەتكەرى ساناتوريالىق-كۋرورتتىق ەم الادى. بيىلدان باستاپ ولار كليماتتىق-گەوگرافيالىق ايماقتى ەسكەرە وتىرىپ, بىرنەشە ساناتوري اراسىندا تاڭداۋ جاساۋعا مۇمكىندىك الدى. الەۋمەتتىك پاكەتكە كۇندەلىكتى, دالالىق, سالتاناتتى, ارنايى كيىم نىسانى جانە كيىم-كەشەك زاتتارى دا كىرەدى. ورتا ەسەپپەن ءبىر وفيتسەردىڭ نەمەسە كەلىسىمشارت بويىنشا اسكەري قىزمەتشىنىڭ كيىم-كەشەگى 377 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى.
جەكە قۇرام باسقا جەرگىلىكتى جەرگە جاڭا قىزمەت ورنىنا اۋىسقان, اسكەري وقۋ ورىندارىنا وقۋعا جىبەرىلگەن, ستاتسيونارلىق ەمدەلۋگە بارعان جاعدايلاردا جانە كەرى ورالۋ ءۇشىن جولاقىمەن قامتاماسىز ەتىلەدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسىمەن كەلەسى جىلدان باستاپ الەۋەتتى قۇرىلىمدار ءۇشىن ازىق-ت ۇلىككە قارجى ءبولۋ مولشەرى ۇلعايتىلادى, سونداي-اق كەلەسى 3 جىل ىشىندە اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ قارجى تولەمدەرى ورتا ەسەپپەن 30 پايىزعا ارتتىرىلادى.
بيۋدجەت قاراجاتىن جۇمساۋ تيىمدىلىگى
بيۋدجەتتىك ءتارتىپتى ساقتاۋ ارقاشان قورعانىس مينيسترلىگى قىزمەتىنىڭ باسىم مىندەتى بولعان جانە سولاي بولىپ قالادى. بيىلدان باستاپ اي سايىن كورسەتكىشتەردى ورىنداۋعا تالداۋ جۇرگىزىپ, پروبلەمالار مەن كەمشىلىكتەردى كورسەتۋمەن جوسپارلانعان بيۋدجەتتىك باعدارلامالار ينديكاتورلارىنىڭ ورىندالۋىنا مونيتورينگتەۋ جۇرگىزىلەدى. ءاربىر كورسەتكىشكە قورعانىس ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارلارى مەن قۇرىلىمدىق بولىمشەلەر باستىقتارى قاتارىنان جاۋاپتى ادامدار بەكىتىلگەن.
قالىپتاسقان ەكونوميكالىق احۋالدى ەسكەرە وتىرىپ, قورعانىس مينيسترلىگى بالامالى قارجىلاندىرۋ كوزدەرىن ىزدەستىرۋدە, مەملەكەت-جەكەمەنشىك سەرىكتەستىك تەتىگىن پىسىقتاۋدا, قارۋلى كۇشتەر قۇرىلىمىن وڭتايلاندىرۋ ەسەبىنەن ۇنەمدەۋگە قول جەتكىزۋدە.
مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ كەزىندە اناعۇرلىم ايقىندىق پەن اشىقتىقتى قامتاماسىز ەتۋ, سونداي-اق زاڭنامانى مۇلتىكسىز ورىنداۋ جانە كونكۋرستىق راسىمدەردى جەتىلدىرۋ ەسەبىنەن قورعانىس ۆەدومستۆوسى 9 ميللياردتان استام تەڭگەنى ۇنەمدەۋگە قول جەتكىزدى. ولار قارۋلى كۇشتەردى دامىتۋدىڭ باسىم باعىتتارىنا ءبولىندى.
قارۋلى كۇشتەر قۇرىلىسى مەن دامۋ تۇجىرىمداماسىن ازىرلەۋ كەزىندە بيۋدجەت قاراجاتىن ۇنەمدەۋ ماقساتىندا ۇيىمدىق-شتاتتىق قۇرىلىمدى, اسكەري بولىمدەر سانىن جانە اسكەري ينفراقۇرىلىم وبەكتىلەرىن وڭتايلاندىرۋعا, وق-دارىلەر مەن اسكەري تەحنيكانى ۇتىمدى پايدالانۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى.
اسكەرلەرگە جاڭا قارۋ-جاراق كەلىپ تۇسۋدە. وسى جىلى 370-تەن استام بىرلىك اسكەري تەحنيكا ساتىپ الىندى, 200-دەن استام بىرلىك كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتىپ جاڭعىرتىلدى. قازىرگى زامانعى اۋە شابۋىلىنا قارسى قورعانىس قۇرالدارىنا جانە ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارىنا ەرەكشە نازار اۋدارىلۋدا.
بيىل قازاقستاننىڭ قارۋلى كۇشتەرىنە العاش رەت «بۋك» زەنيتتىك-زىمىران كەشەندەرى ساتىپ الىندى. ودان باسقا, ەلىمىزدىڭ اۋە كەڭىستىگىن باقىلاۋدى تومەن بيىكتىكتە ۇشاتىن نىسانالاردى انىقتايتىن «روسا» راديولوكاتسيالىق ستانسالارى جانە وتاندىق وندىرىلگەن «نۇر» رلس جۇزەگە اسىرادى.
اسكەرلەرگە سۋ-30سم ۇشاقتارى, مي-35 تىكۇشاقتارى, بارلاۋ ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارى دا ساتىپ الىندى. ارتيللەريالىق بارلاۋدى دامىتۋ جونىندەگى شارالار شەڭبەرىندە قارۋلانۋعا جىلجىمالى نىسانداردى بارلاۋ جانە باتارەياعا قارسى كۇرەس «پلاتفورما» راديولوكاتسيالىق ستانساسى قابىلداندى.
ەلەكتروندىق كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردى دامىتۋ
پرەزيدەنت جىل سايىنعى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا تسيفرلاندىرۋدى بارلىق رەفورمالاردىڭ بازالىق ەلەمەنتى دەپ اتاپ كورسەتتى. مەملەكەت باسشىسى: «تسيفرلاندىرۋ – بۇل سانگە اينالعان ۇردىسكە ىلەسۋ ەمەس, ۇلتتىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋدىڭ نەگىزگى قۇرالى», دەپ اتاپ ءوتتى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ: «حالىققا ەلەكتروندى سەرۆيستەردى قولدانۋدى ىڭعايلى ەتۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋ ىسىندە دە, بيزنەستە دە بيومەتريانى كەڭىنەن پايدالانعان ءجون. «دەرەكتەرمەن» جۇمىس ىستەۋدى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرۋ كەرەك. مالىمەتتەر بازاسىنىڭ بىرىڭعاي جۇيەسىمەن قامتاماسىز ەتۋ جانە ونى ءارى قاراي دامىتۋ – ۇكىمەتتىڭ باستى مىندەتىنىڭ ءبىرى», دەگەن ەدى.
وتكەن جىلى ازاماتتاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسى مەن ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ شەڭبەرىندە قورعانىس مينيسترلىگى حالىققا كورسەتىلەتىن 14 مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ ىشىنەن 13-ءىن ەلەكتروندىق فورماتقا كوشىردى, بۇل باعىتتاعى جۇمىس جالعاستىرىلۋدا. العاش رەت قورعانىس ءمينيسترىنىڭ تسيفرلاندىرۋ جانە اۆتوماتتاندىرۋ جونىندەگى ورىنباسارى لاۋازىمى ەنگىزىلدى.
جۋىردا وتكەن اپپاراتتىق كەڭەستە مەن اۆتوماتتاندىرىلعان باسقارۋ جۇيەسىن (ابج) قولدانۋ اياسىن كەڭەيتۋدى تاپسىردىم. ابج-عا ەلەكتروندىق قۇجات اينالىمى, سونىمەن قاتار اسكەرلەر قىزمەتى ءۇشىن قاجەتتى مالىمەتتەردى تسيفرلىق ەسەپكە الۋ دا كىرەدى. اسكەري باسقارۋ ورگاندارىندا ارنايى بولىمشەلەر قۇرىلعان, ال اسكەري بولىمدەردە لاۋازىمدار ەنگىزىلگەن. ولاردىڭ مىندەتتەرىنە ابج جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋ كىرەدى.
جالپى قارۋلى كۇشتەردە ءارتۇرلى ماقساتتاعى 16 اقپاراتتىق جۇيە ەنگىزىلگەن. ولاردىڭ 11-ءى ونەركاسىپتىك پايدالانۋعا قابىلداندى. باسقارۋ پروتسەسىن اۆتوماتتاندىرۋ جاۋىنگەرلىك مىندەتتى العاننان باستاپ ونىڭ ورىندالۋىن تالداۋدى اياقتاعانعا دەيىن باسقارۋشىلىق قىزمەت تسيكلىن قىسقارتۋعا باعىتتالعان. تسيفرلىق تەحنولوگيانى ەنگىزۋ كۇشتەر مەن قۇرالداردى از جۇمساۋمەن اسكەرلەردىڭ مۇمكىندىگىن ۇتىمدى پايدالانۋعا ىقپال ەتەدى.
ەل پرەزيدەنتى جولداۋدا ناتيجەگە قول جەتكىزىپ جۇمىس ىستەۋ قاعيداتىن ايقىنداپ بەردى جانە دە بۇل ۇران اسكەري قىزمەتكە, قاسيەتتى بورىش – وتاندى قورعاۋ ىسىنە قاتىسى بار بارلىق ادامداردىڭ كۇندەلىكتى قىزمەتىندە ايقىنداۋشى فاكتور بولىپ تابىلادى.
نۇرلان ەرمەكباەۆ,
قورعانىس ءمينيسترى, گەنەرال-لەيتەنانت
