رۋحانيات • 01 جەلتوقسان, 2020

كەمەڭگەر كەلبەتى

551 رەت
كورسەتىلدى
16 مين
وقۋ ءۇشىن

حالقىمىزدا «جاقسىعا قاراپ بوي تۇزە» دەگەن قاناتتى ءسوز بار. مەنىڭ ويىما وسى ءتامسىل ءجيى ورالادى. ءبىزدىڭ ازامات­تىق تۇلعامىز, ساياسي كوزقاراسىمىز حالىق ار­داق تۇتقان ەلباسى نۇرسۇلتان نازار­­باەۆتىڭ دارا تۇلعاسىنان, كەمەل ىسىنەن ۇلگى الۋىمىزبەن قا­لىپتاستى. قازاق­ستاننىڭ تۇڭ­عىش پرەزيدەنتى جانىندا ءجۇرىپ قىزمەت ىستەۋىم مەنىڭ دە ومىر­گە دەگەن كوزقاراسىم مەن ازا­مات­تىق تۇلعاما, ساياسي تۇرعىدان شىڭ­دالۋىما اسەرىن كوپ تيگىزدى.

كەمەڭگەر كەلبەتى

ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى ن.ءا.نازارباەۆ كەڭەستىك كەزەڭنىڭ وزىندە-اق توپ ىشىنەن سۋىرىلىپ شىققان بىلىك­تىلى­گىمەن دارا كورىنگەن دارىندى باسشى ەكە­نىنە سان مارتە كوزىمىز جەتتى. ءبىز سول ەل تاۋەلسىزدىگى ءالى قولعا تي­­­مە­گەن, كەڭەس­تىك بيلىكتىڭ «ەكى تىز­­گىن, ءبىر شىلبىرى» كرەملدىڭ قو­لىن­دا تۇرعان كەزدە نۇرسۇل­تان ءابىش­­ ۇلىنىڭ تالاي مىنبەردەن شەشىلە سويلەيتىن شەشەندىگىنە, ءار فاكتىنى بۇگە-شىگەسىنە دەيىن دايەك­تەپ بەرەتىن قابىلەت-قارى­مىنا, رۋحى مىقتى ءورشىل مىنە­زىنە قايران قالاتىنبىز. پارتيا ورگا­نىندا جۇرگەندىكتەن, ءوز باسىم ۇلا­عاتتى ءار سوزىنە تەرەڭ ءۇڭى­لىپ, كوكەيىمە ءتۇيىپ الاتىنمىن.

سول كەزدەگى بيلىكتىڭ ن.ءا.نازار­باەۆتى تالاي تۇعىرى مىق­تى باسشىلار اراسىنان قازاق كسر مينيسترلەر كە­ڭەسى­نىڭ توراعاسى, كەيىننەن قازاق­­ستان كومپارتياسى ورتا­لىق كو­ميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىلىعىنا تاڭداپ الۋى ول كىسىنىڭ بويىنا بىتكەن تەكتىلىك پەن تۇلعاعا ءتان مىنەزىنىڭ بولۋىنان دەر ەدىم. ەل­باسىمىز وسى ساناۋلى جىلدار ىشىند­ە تاريحتىڭ ساراڭ كوشىندە بۇ­عان دەيىن بولماعان, ءبىر عا­سىردا ات­قارىلار ۇلان-عايىر ۇلى­لىقتى, تاڭ­دانارلىق تاماشا ىس­تەردى ومىر­شەڭ ەتە ءبىلدى. بۇگىن­دە سول ءۇشىن حالقىنىڭ شەكسىز العىسى مەن قۇرمەتىنە بولەنىپ وتىر. پرە­زي­دەنتتىڭ عاسىرعا بەرگىسىز بۇل ەڭ­بە­گىن بۇگىنگى جاستار, كەلەشەك ۇر­پاق استە جادىنان شىعارماۋى ءتيىس.

ەلىمىز ءۇشىن توقسانىنشى جىل­­داردىڭ باسى وڭاي بولعان جوق. كەڭەس وداعى دەگەن مىزعى­ماس الىپ يمپەريانىڭ بۇزىل­عان سەڭدەي اياق استىنان ىدىراۋى جاي حالىق­تى دا, نەبىر سۇڭ­عى­لا ساياساتكەردى سەڭ سوققان با­­لىق­­­تاي ەتتى. ەلباسى بولسا سول تۇس­تا دانىشپان اباي ايت­قان­­­داي, «اقىرىن ءجۇرىپ, انىق باسىپ», ءالىپتىڭ ارتىن كۇتە وتى­رىپ, حالقىمىزعا الدىمەن ءوز ەلى­مىزدىڭ ەگەمەندىك دەك­لا­­را­تسيا­سىن قابىل­داۋ قاجەت ەكە­نىن ايتىپ, سودان سوڭ عانا تاۋەل­سىزدىگىمىزدى جاريالاي الامىز دەپ ءتۇسىندىردى. قازاقستان­نىڭ بولاشاق تاعدىرىنا الاڭ­داعان جۇرتشىلىقتى اۋىزبىرلىك­كە شاقىردى. سابىرلىلىق تانى­تىپ, سالماقتى ساياسات ۇستانۋ­عا, جاڭا قوعامعا ادال قىزمەت ەتۋ­­گە, توقىراۋعا تۇس­كەن ەل ەكونو­مي­كاسىن, الەۋمەتتىك-تۇر­مىس­ت­ىق جاع­­دايدى, ساياسي تۇراقتى­لىق­تى قى­­­را­­عىلىقپەن دامىتۋ­دى وتانىن سۇيگەن ءاربىر قازاق­ستان­دىق ازاماتتان تالاپ ەتتى. سول كەزەڭدە ايتقان نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ: «ەڭ باستىسى – ادام فاكتورى, ونىڭ ەركى, كۇش-جىگەرى تاباندىلىعى مەن ءبىلىمى. وركەندەپ دامۋ مەن تاۋەلسىزدىككە اتتار تابالدىرىقتىڭ التىن كىلتىن دە وسى شامادان ىزدە­گەن ءجون» دەگەن دانالىق ءسوزى ءبارى­مىزدى دە ەگەمەن ەلىمىز ءۇشىن ءمىنسىز قىزمەت ەتۋىمىزگە جەتەلەدى.

وسى ءبىر قيىن كەزەڭدە ءوز ومى­رىمە ۇلكەن سەرپىلىس بەرگەن مى­نا ءبىر وقيعانى ايتا كەت­كەنىم ارتىق بولماس. جوعارعى كەڭەس تاريح ساحناسىنان كەتكەن سوڭ پرە­زيدەنت اكىمشىلىگى مەنى قىزمەتكە شاقىرىپ, مەملەكەت باس­شىسى­نىڭ كومەكشىسى بولۋ لاۋا­زىمىن ۇسىندى. ارينە, وتە ابى­رويلى قىزمەت, ال جاۋاپ­كەرشىلىگى ودان دا زور. بۇل ءالى جاس, بۋىنى قاتپاعان, تاۋەل­سىز ەلىمىز ەندى عانا اياعىنان تىك تۇرعان اۋىر كەزەڭ بولاتىن.

ءدال وسى قيىن-قىستاۋ كەزەڭدە تاۋەلسىز مەملەكەتىمىزدىڭ الدىندا اسۋ بەرمەس نەبىر كۇردەلى ىستەر تۇردى. سونىڭ ەڭ ماڭىزدىسى – ىشكى ساياسي احۋالدى تەز جەتىل­دىرىپ, تۇراقتىلىقتى بەكەمدەۋ كەرەك بولدى. ول ءۇشىن تەز ارادا قورعانىس جۇيەسىن قولعا الىپ, ەلىمىزدىڭ قاۋىپسىزدىگىن دامىتۋ ءبىرىنشى كەزەكتە تۇردى. مۇنىڭ ءوزى جاڭا دەموكراتيالىق قۇ­قىقتىق مەملەكەتىمىزدىڭ بىر­دەن ءبىر نەگىزگى ارقاۋى بولاتىن. ەل پرەزيدەنتى وسىنداي قىرۋار جۇمىستى اتقارا ءجۇرىپ, وسى قيىن كەزدە سالى سۋعا كەتكەن, ەر­تەڭ نە بولارىن بىلمەي الاڭ­دا­عان قاراپايىم حالىق اراسىنا, ەڭبەك ۇجىمدارىنا بارىپ, ەل ىشىندەگى ساياسي احۋالدان كوزبە-كوز اقپاراتتار الۋعا ۋاقىت تاباتىن, پىكىر الماساتىن.

ءبىر كۇنى ەلباسىنىڭ قاراعان­دى وبلىسىنا باراتىن ساپارىن ۇيىمداستىرۋ جونىندە تاپسىرما الدىق. بۇل وبلىس – كوپشىلىك بىلەتىندەي, رەسپۋبليكاداعى اۋىر يندۋستريانىڭ ۇلكەن وشا­عى. سول كەزدە ول ەلىمىزدىڭ ەكو­نو­ميكاسىنداعى ءرولى زور, ءارى مىڭ­داعان جۇمىسشىنىڭ قوعام­دىق-ساياسي ومىرىنە, تۇرمىس-جاع­دايىنا جان بەرىپ تۇرعان بىردەن-ءبىر وندىرىستىك ورىن ەدى.

الدىمەن ادەتتەگىدەي ەلباسى ساپارى­نىڭ باعدارلاماسىن, ءتيىستى ماتەريالدارىن دايىندا­دىق. پرە­زيدەنتتىڭ بۇل وبلىس­تاعى جۇ­مىس كەستەسى وتە تىعىز بول­دى. كۇن تار­تىبىنە قاراعان­دى­دا سالىنعان جاڭا اۋەجايدى اشۋ, بىرقاتار ءوندىرىس ورىندارى مەن الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق سا­لا­داعى ۇيىمداردا بولۋمەن قاتار, ەڭبەك ۇجىمدارى جانە جەكە ازاماتتارمەن كەزدەسۋلەر وتكىزۋ كىرگىزىلىپ, بەكىتىلدى.

پرەزيدەنت بىزگە ساپارىن دا­يىنداۋ بارىسىندا تاپسىرما بەرىپ, قاراعاندى شاحتەرلەرى­مەن مىندەتتى تۇردە كەزدەسەتىنىن, ناق­تى ايتقاندا, وندا گورباچەۆ اتىن­داعى شاحتانىڭ ۇجىمىمەن جۇزدەسەتىنىن قاداپ تۇرىپ ايتتى. سايكەسىنشە, اتالعان شاحتانى ساپار باعدارلاماسىنا ەنگىزىپ, جوبانى جۇمىس جۇرگىزۋ ءۇشىن وبلىس باسشىسىنا جىبەردىك. ارادا ءبىر ساعات وتىسىمەن ماعان قاراعاندى وب­لىسىنىڭ سول كەز­دەگى اكىمى پ.نە­فەدوۆ قوڭىراۋ شالدى. ول گور­باچەۆ اتىنداعى شاح­تاعا بارۋ مۇم­كىن ەمەس ەكە­نىن, ويتكەنى وندا احۋال وتە قيىن, شاحتانىڭ توقتاۋ الدىندا تۇر­عانىن, ەرەۋىل تۋىپ كەتۋى مۇم­كىن ەكەندىگىن ايتتى. وسى­عان باي­لانىستى ەلباسىنىڭ اتال­عان نىسانعا كەلۋى قيسىنسىز دەپ, ءبىزدى سەندىرۋگە تىرىستى. بۇل پرە­زيدەنتتىڭ جەكە تاپسىرما­سى دەگەنىمىزگە پ.نەفەدوۆ ءوزىنىڭ سوزىنە ارقاۋ بولعان سىلتاۋلارىن ءۇستى-ۇستىنە ءتوندىرىپ, دالەل­دەي ءتۇستى. مەن دە ءوز تاراپىم­نان ارەكەت ەتىپ, ەلىمىزدىڭ قو­عام­­دىق-ساياسي تۇراقتىلىعى مەن قاۋىپ­­سىز­دىگىنە جاۋاپ بەرەتىن قىز­مەت باس­­شى­لارىمەن سويلەسىپ ەدىم, ولار دا وبلىس اكىمىنىڭ سەكە­مىن راس­­تا­دى. وسىعان بايلانىس­تى پرە­­زي­دەنت اكىمشىلىگىمەن اقىل­داسۋ­­عا تۋرا كەلدى. ولار بار جا­ۋاپ­­­كەر­­شىلىكتى وزدەرىنە الدى دا, ەل­با­­­سى­نىڭ گورباچەۆ اتىنداعى شاحتاعا بارۋىن كەستەدەن الىپ تاستادى.

نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى قارا­عاندى وبلىسى­نا باراتىن ساپار­دىڭ سوڭعى قۇ­جا­ت­تارىمەن تانىسۋ بارىسىندا اتالعان نىسان­داعى شاحتەرلەرمەن كەزدەسۋ كور­سەتىل­مەگەنىن بىردەن بايقاپ, بىزگە وتە ما­ڭىزدى ەسكەرتۋ جاسادى. كەلتىر­گەن دالەلى­مىزگە قارا­ماستان, گورباچەۆ اتىن­داعى شاح­تانىڭ ۇجىمىمەن كەزدەسەتىنىن نىقتاپ تۇرىپ ايتتى.

ەلباسى قاراعاندىعا كەلىسى­مەن جاڭا اۋەجايدى اشىپ, قالا­داعى بىرقاتار نىسان­دار­مەن تا­نىس­قان سوڭ, وبلىس اكى­مىنە تۇس­تەن كەيىن گورباچەۆ اتىن­داعى شاح­تاعا باراتىنىن ەسكەرت­تى. ءبىز شاح­تاعا كەلگەندە اكت زالىنا كىرە­بەرىستە توپتالعان حا­لىق­تى كور­دىك. جۇزدەرىنەن قات­تى تولقۋ ءبىلى­نىپ, سۇستانىپ تۇر­عان ەدى. پرە­زيدەنت ولارمەن باي­سالدى تۇردە جايدارى اماندا­سىپ, وبلىس اكىمى مەن شاحتا باس­­شى­لارىنىڭ قوشامەتىمەن كەز­­دەسۋ ورنىنا ءوتتى. زالعا 500-دەي شاح­تەر جينالدى. ولار ءوزارا داۋ­رى­عىپ جاتتى. تورالقا تورىنە پرە­­زي­دەنت, وبلىس اكىمى, شاحتا دي­­رەكتورى كوتەرىلدى. قىسقا كى­رىس­پە سوزدەن كەيىن بىردەن ەلبا­سى­­نا ءسوز بەرىلدى. نۇرسۇلتان ءابىش­­ ۇلى­نىڭ جارقىن داۋىسى ەستى­لىسى­مەن-اق, زال ءىشى سىلتىدەي تىنا قالدى.

شاحتەرلەر پرەزيدەنتتىڭ ەلدەگى جاع­داي­لار تۋرالى اشىق ايتقان ءار ءسوزىن مۇقيات تىڭدادى. كەڭەس وداعى كۇيرەگەننەن كەيىن­گى ەلىمىز اۋىر ءحالدى باستان كە­شى­­­رىپ وتىرعانىن جاسىر­ماي, ەگ­جەي-تەگجەيلى ايتىپ بەردى. مەم­لەكەت قولدان كەلەر بار­لىق مۇمكىندىكتەردى قاراس­تى­رىپ, ەلى­مىزدىڭ ىشكى ەكونومي­كاسىندا جانە سىرتقى سايا­ساتىن­داعى شيە­لەنىسكەن ماسەلە­لەردى شەشۋدە ءتيىمدى ءىس-شارا­لار قابىلدانعانىن تەرەڭ تۇر­عىدا ءتۇسىندىردى. سون­داي-اق قارا­عاندىداعى بارلىق ەكو­نومي­كالىق ءوندىرىس كەشەندەرى مەن شاحتەرلەردى بۇل قيىن جاع­دايدان شىعارۋدىڭ ءتيىمدى جولىن, قولدانىلاتىن ءىس-شارا­لار تۋرالى جان-جاقتى بايانداپ, باعىت-باعدارىن كورسەتتى. ءسوي­تىپ, سۋىعان كوڭىلدەرگە جىلۋ بەر­دى. ءسوز اياقتالعاندا, سارتىلداي سوعىل­عان شاپالاقتان قۇلاق تۇندى. پرە­زي­دەنتتىڭ دالەلدى دە شىنايى سوزىنەن كەيىن ەرەۋىل ۇيىم­داستىرۋعا نيەتتەنگەن وكىل­گە ءسوز بەرىلگەندە, ول نە دەرىن بىل­مەي, ءسوزىن قىسقا قايى­رىپ, مىن­بەردەن ءتۇسىپ كەتتى.

بۇل ايتۋعا عانا وڭاي. ءدال سول كەزدە اشىنىپ, اشۋعا مىنگەن شاح­تەرلەردىڭ ورتاسىنا بارۋ وتە قاۋىپ­تى بولاتىن. مۇنى وبلىس اكىم­دىگى دە, ارنايى قىزمەت وكىل­­دەرى دە, ول كىسىنىڭ جەكە قاۋىپ­­­سىز­دىگىنە جاۋاپتىلار دا قان­­شا ايتىپ, ايعاقتاپ بەرسە دە, پر­ە­­زيدەنت قايمىقپاي, اسا باتى­ل­­­دىق تانىتتى. «كوز كورسە ءجۇز ۇيا­لادى» دەگەندەي, ەڭبەكشى حالىق­­پەن كوزبە-كوز, جۇز­بە-ءجۇز وتى­­رىپ, قيىن كەزەڭنىڭ ءمان-جا­يىن ش­ىنايى ءتۇسىندىرىپ بەرۋ­­دىڭ ار­قا­­سىندا ءوندىرىسى اسا كۇر­­دەلى وڭىر­­دەگى تۇراقتىلىق ساق­ت­الىپ, قال­دى. بۇل مەملەكەت باس­شى­­سى­نىڭ قانداي قيىن جاع­داي بول­سا دا ادام­دارمەن ءتىل تابىسا الا­تى­­نىن ايعاقتاپ بەرگەن وقيعا بولدى.

پرەزيدەنتتىڭ كوكەيىندە جۇر­گ­ەن تاعى ءبىر ونەگەلى ءىسى – ۇلت تاع­دىرى, ونى قۇراي­تىن ادام ءومى­رىنىڭ قىمباتتىلىعى, ۇر­پاق وسىرۋدەگى وراسان ورنى ەش نار­سەمەن ولشەن­بەيتىندىگىن ەرەكشە قادىرلەۋى دەر ەدىم.

ماسەلەن, ءبىزدىڭ حالقىمىز ءۇشىن 1930 جىلداردىڭ باسىن­داعى اشارشىلىق, ودان كەيىنگى جاپپاي قۋعىن-سۇرگىن, عاسىرلار بويى ۇمىتىلمايتىن قايعى – ورنى تولماس وكىنىش. وسى قاتىگەز ناۋبەت كەزىندە ميلليونداعان قازاق اشتان قىرىلدى. كوبىسى امالسىزدان باس ساۋعالاپ, وزگە ەلگە اۋا كوشتى. كەيبىرى جول-جونە­كەي اشتان ءولىپ, اۋرۋدان قى­رىلدى, امان قالعانى سويىلعا جى­عىلدى. ارنايى ورگان­نىڭ بەر­گەن مالىمەتىنە قارا­ساق, قازاق­تاردىڭ سانى 1926 جىلى 3 968 289 بولسا, ارادا ون ءبىر جىل وتكەندە ەكى ميلليونعا دەيىن كەمىپ كەتكەن. بۇل جىلدارى كەيبىر مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك, قازاقستان اۋماعىنان ءبىر ميلليوننان استام ادامنىڭ اۋىپ كەتكەنى بەلگىلى. ال شىندىعىندا قانشا ادامنىڭ وپات بولعانىن ءبىر قۇداي بىلەدى. بۇل تۋرالى تاريح «جۇمعان اۋزىن اشپايدى». تەك 1970 جىلى عانا قازاقتاردىڭ سانى سول كەزدەگى كورسەتكىش دەڭگەيىنە ازەر جەتكەن.

ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى ن.ءا.نازارباەۆ ءوزىنىڭ قازاق­ستان حالقى اسسام­بلەياسىنىڭ ءحىح سەس­سيا­سىندا جاسا­عان بايان­داما­سىندا: «سول جىلدارداعى اش­تىق­تىڭ زاردابى بولماعاندا, وندا بۇگىن­­گى قازاقتاردىڭ سانى كەم دەگەندە 40-50 ميلليون دەڭگەيىندە بولار ەدى» دەپ اششى شىندىقتى بۇكپەسىز ايتقان بولاتىن. وسىعان وراي ءبىر وقيعانى ايتقىم كەلىپ وتىر.

ەلباسى بىردە ماعان: «اقان, بەلگىلى قوعام قايراتكەرى, قۇران­دى قازاق تىلىنە اۋدارعان تەولوگ عالىم, كەزىندە اشتىق پەن ناۋبەت جىلدارى شەتەلگە ءوتىپ كەتكەن حاليفا التاي ەلگە ورالىپتى. ءبىز بۇل كىسىلەرگە نازار اۋدارىپ, جاعداي جاساۋىمىز كەرەك. مە­نىڭ سول كىسىمەن كەزدەسۋىمدى ۇيىم­داس­تىرىڭدار. حال-جاع­دايىن, قالاي ورنالاسقانىن بىلىڭ­دەر. ءوز وتانىندا عىلىمي جۇمىس, قوعام­دىق قىزمەتپەن اينالىسۋعا مۇم­كىندىك جاسالعان با, سونى انى­قتاڭدار», – دەپ تاپسىرما بەردى.

ارادا بىرنەشە كۇن وتكەندە مەن حاليفا التايدى پرەزيدەنت قابىلداۋىنا شاقىردىم. قادىر­مەندى اقساقال كەلگەن كەزدە سىرت­­قا شىعىپ قارسى الدىم. مەنىڭ كوز الدىمدا پاراسات­تى, جي­ناقى, كوزىنە مۇڭ ۇيالا­عان قاريا ادام تۇردى. نۇر­سۇل­تان ءابىش­ ۇلى قادىرلى قوناق­تى ىس­­­تىق ىقىلاسپەن قارسى الىپ, ەمەن-جارقىن وتىرىپ ۇزاق اڭگى­مەلەستى. نەبىر كەلەلى ماسە­­لە­­لەردى اڭگىمەگە وزەك ەتتى. حاليفا التايدىڭ جاعدا­يىن ءبىلىپ, قازىرگى تۇرمىس-تىرشى­لىگى­­مەن جان-جاقتى تانىسقانى ەسىم­دە. كەزدەسۋ اياقتالعان سوڭ پرەزيدەنت حاليفا التايدى شىعارىپ سالدى دا, سول ارادا بىزگە بىرقاتار تاپسىرما بەردى. قالاي ورنالاسقانىن ارنايى بارىپ كورۋدى, دۇرىس جاعداي تۋعىزۋ كەرەك­تىگىن, عىلىمي قىز­مەتپەن اينالىسۋى ءۇشىن قو­لايلى ءارى بارىنشا مۇمكىندىك جاساپ بەرۋدى نىقتاپ ەسكەرتتى.

پرەزيدەنتىمىز ەل ادامدارىنا, ونىڭ ىشىندە ادەبيەت, مادە­نيەت, ونەر مەن عىلىم سالا­سىنا سۇبەلى ۇلەس قوسقان ءىرى تۇلعالار­عا قامقورلىق كورسەتۋدەن استە ايانىپ قالعان ەمەس. مۇنداي مى­سال­دار وتە كوپ جانە ءبىز پرە­زي­­­دەنتتىڭ وسى ءتالىمى زور كەز­دەسۋى­نەن ءار كەزدە مول رۋحاني باي­لىق الاتىنبىز.

كەزىندە ەل استاناسىن اقمو­لاعا كوشىرۋگە باستاماشى بول­عان تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز ەكەنىن بارشا جۇرت بىلەدى. ال تاۋەلسىز قازاق­ستان ەندى عانا ەس جيعان تۇستا اسا كو­رەگەن مەملەكەت باسشىسىنىڭ الىستى بولجاي بىلەتىن بۇل سايا­سي شەشىمى ەلىمىز ءۇشىن دە, ءبىز ءۇشىن دە ويعا كەلمەگەن توسىن سىي بولدى. جوعارعى كەڭەستىڭ 1994 جىلعى سەسسياسىنا كانيكۋلعا شىعار الدىندا جينالدىق. جوعارعى كەڭەستىڭ وتىرىسىنا پرەزيدەنت ن.ءا.نازارباەۆ قاتىس­تى. ماجىلىستە نەگىزىنەن اعىم­داعى جانە ەل ومىرىندەگى ماسە­لەلەر جانە سوعان قاتىستى پرو­بلەمالاردى قۇقىقتىق جاعى­نان قامتاماسىز ەتۋ جايى تالقى­لان­دى. ەلباسى ءوزىنىڭ سوزىن­دە استانانى اقمولا قالاسىنا كوشىرۋ جونىندە ۇسىنىسىن ايتتى. مەم­لەكەت باسشىسىنىڭ دالە­لى سون­شالىقتى ناقتى ءارى سەنىم­دى, بار­لىق تۇرعىدا نەگىزدى بولعان­دىقتان, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ ۇسىنىسىن ءبىراۋىزدان قولداپ, ءتيىستى قۇجاتتى قابىلدادىق.

وسىلايشا ەلىمىز ءوزىنىڭ جاڭا استاناسىنا قونىس اۋدارۋ جۇمى­سىنا كىرىسىپ كەتتى. ءبارىمىز دە بۇل ۇلى كوش كەمىندە بەس-جەتى جىلدان كەيىن باستالاتىن شىعار دەپ ويلاعانبىز. الايدا ءبىز ويلاعانداي ەمەس, ارادا ەكى جىلعا جەتەر-جەتپەس ۋاقىتتا كوشتىڭ الدى اقمولاعا قاراي بەت تۇزەدى. 1997 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا مەملەكەتتىك ورگاندار بىرىنەن كەيىن ءبىرى اقمولاعا كوشىپ كەلدى. بۇگىنگى تاڭدا ەلوردامىز الەم تانىعان اسەم شاھارعا اينالدى.

تاۋەلسىز مەملەكەتىمىزدىڭ جاڭا­شا تاري­حىنىڭ ءار كۇنى مەن اتقا­رىلىپ جاتقان ىرگەلى ىستەردىڭ ءبارى دە ەلباسىمىزدىڭ ايت­قان اقىل-كەڭەسى, دانالىق شەشىمدەرى جار­قىن بولاشاق ومىرىمىزگە ازىق بولار سارا جول ەكەنى كۇمانسىز. نۇرسۇلتان ءابىش­ ۇلىنىڭ باتىل شەشىمىمەن ەلىمىزدىڭ تاريحىندا التىن ارىپپەن جازىلعان, ءالى دە جازىلىپ جاتقان ورەلى ىستەرى وتە كوپ. سونىڭ بىرنەشەۋىن اتاپ كەتكەنىم ارتىق بولماس.

تاۋەلسىزدىگىمىز ءالى جاريا­لانا قوي­ماعان تۇستاعى حالقى­مىز­عا اجال وشاعى بولعان سەمەي يادرولىق سىناق الاڭىن جاپ­تىرۋعا جانە ادامز­ات بالاسىن قىرىپ-جويۋدىڭ الا­پات قارۋى – يادرولىق قارۋ­دان باس تارتۋى, ءتول تەڭگەمىزدى جاساتىپ, ۇلت­­­تىق قورىمىزدى قۇرۋى, ەل شە­كارا­سىنىڭ بەكىتىلۋى, اسا سترا­­تەگيالىق ماق­ساتپەن ەل استاناسىن اقمولاعا كوشىرۋى تىكەلەي ءوز اتىمەن بايلانىستى تۇڭعىش پرە­زيدەنتىمىزدىڭ ەسىمى, ەلباسى دەگەن مارتەبەسىمەن بىرگە قازاق ەلىنىڭ دامۋ تاريحىندا ەرەكشە ورىن العان وراسان زور ءرولى بار لايىقتى وقيعا رەتىندە جازىلارى كۇمانسىز.

 

اقان بيجانوۆ,

بعم فيلوسوفيا, ساياساتتانۋ جانە ءدىنتانۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى, ۇعا كوررەسپوندەنت-مۇشەسى, ساياسي عىلىمدار دوكتورى, پروفەسسور

سوڭعى جاڭالىقتار

قاراتاۋ قازىناسى قيساپسىز ەمەس

ەكونوميكا • بۇگىن, 08:55

اگروسالاداعى اۋقىمدى جوبالار

شارۋاشىلىق • بۇگىن, 08:40

مۇعالىم جۇمىسسىز قالمايدى

قوعام • بۇگىن, 08:37