بۇگىندە ەكى جاقتىڭ ۆەدومستۆولارى اراسىندا بارناۋل – رۋبتسوۆسك – سەمەي – وسكەمەن گاز قۇبىرىن سالۋ جونىندە كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلىپ جاتىر. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, بۇل جوبا ىسكە اسىرىلسا, 2 ملن 100 مىڭ ادام كوگىلدىر وتىنمەن قامتاماسىز ەتىلەدى. قازاقستاندا «سارىارقا» ماگيسترالدى گاز قۇبىرى پايدالانۋعا بەرىلگەنىن ايتا كەتكەن ورىندى. وسى ارقىلى بىلتىر قاراعاندى جانە اقمولا وبلىستارىمەن بىرگە ەلورداعا كوگىلدىر وتىن جەتكىزىلدى.
«قازىر نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ اكىمدىگى ەلدى مەكەندەردى گازعا قوسۋ ماسەلەسىمەن اينالىسىپ جاتىر. باس شاھارداعى ءى-ءىى جىلۋ ورتالىقتارىندا سۋ قىزدىرۋدى گازعا اۋىستىرۋ بويىنشا جۇمىستار جوسپارلى تۇردە ورىندالىپ كەلەدى. بارلىعى 16 نىساندى اۋىستىرۋ كەرەك بولسا, ونىڭ 4-ەۋى گازعا كوشىرىلدى. الداعى ۋاقىتتا «سارىارقا» گاز قۇبىرىنىڭ 2-ءشى جانە 3-ءشى كەزەگىن جۇزەگە اسىرۋ كوزدەلىپ وتىر. بۇل اقمولا وبلىسىنىڭ كوكشەتاۋ قالاسىن, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ پەتروپاۆل قالاسىن گازداندىرۋعا جول اشادى. وسى كوزدەلگەن مەجە ساتىمەن ورىندالسا, 800 مىڭنان استام ادام كوگىلدىر وتىندى پايدالانا الادى», دەدى ن.نوعاەۆ.
ۆەدومستۆو باسشىسىنىڭ پىكىرىنە سۇيەنسەك, قازىر ەلىمىزدە گازداندىرۋ دەڭگەيى 51,5%-دى قۇراپ وتىر. جىل سوڭىنا دەيىن بۇل كورسەتكىش 53%-عا, 2025 جىلعا قاراي 55%-عا ارتادى دەپ بولجانۋدا.
جاۋاپتى ورگان باسشىسى وتاندىق مۇناي-گاز حيميا سالاسىندا اتقارىلىپ جاتقانى جۇمىستارعا دا توقتالدى. بۇل باعىتتاعى ءوندىرىس ورىندارىنىڭ 90%-ى رەسپۋبليكانىڭ باتىس وڭىرىندە شوعىرلانعان. بۇگىندە سالالىق جوبالار بويىنشا 15 ملرد دوللاردى قۇرايتىن پۋل قۇرىلدى.
«مەملەكەت باسشىسىنىڭ مۇناي-گاز حيميانى دامىتۋ, ياعني تەرەڭ وڭدەلگەن ءونىم, قوسىمشا قۇنى جوعارى ءونىم شىعارۋ جونىندەگى تاپسىرماسىن ورىنداۋ باعىتىندا بىرقاتار شارالار قولعا الىندى. مىسالى, اتىراۋ وبلىسىندا ۇلتتىق يندۋستريالىق مۇناي-حيميا تەحنوپاركى قۇرىلدى. ارنايى ەكونوميكالىق ايماق اياسىندا جىلىنا 500 مىڭ توننا پوليپروپيلەن شىعارۋ ءوندىرىسى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. بۇل كاسىپورىندا 3 مىڭنان استام ادام تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىلادى», دەدى ەنەرگەتيكا ءمينيسترى.
سپيكەر ەلىمىزدىڭ وزگە دە وڭىرلەرىندە ءتۇرلى وندىرىستەر ءوز جۇمىستارىن باستاعانىن جەتكىزدى. ايتالىق, پاۆلودار وبلىسىندا جىلدىق قۋاتى 70 مىڭ توننا پوليپروپيلەن شىعارۋعا قاۋقارلى زاۋىت ىسكە قوسىلدى. الماتى وبلىسىندا جىلىنا 100 مىڭ توننا جاقپا ماي شىعاراتىن ءوندىرىس ورنى اشىلدى. شىمكەنتتە جاقپا مايلار, سول سەكىلدى اتىراۋ مۇناي-وڭدەۋ زاۋىتىندا اروماتتى مۇناي ونىمدەرىن شىعارۋ جۇمىسى جولعا قويىلدى.
بيىل ديزەل وتىنى مەن اۆياكەروسين ءوندىرىسى جوسپارلى تۇردە قىسقارتىلىپ, بيتۋم ءوندىرىسى ۇلعايتىلدى. تۇتاستاي العاندا, 2020 جىلى 984 مىڭ توننا بيتۋم ءوندىرۋ جوسپارلانعان ەدى.
«اسىرەسە بيىل جول قۇرىلىسى جۇمىستارى قارقىن الدى. ونىڭ ناتيجەسىندە جوسپار اسىرا ورىندالىپ, 1 ملن توننادان اسا بيتۋم شىعارىلدى. ياعني الدىمىزعا قويعان مىندەتتى ورىنداي الدىق», دەدى ن.نوعاەۆ.
ۆەدومستۆو باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, وسى جىلى 90 ملن توننا مۇناي ءوندىرۋ جوسپارلانعان بولاتىن. الايدا پاندەميانىڭ سالدارىنان بۇل كورسەتكىش 85 ملن تونناعا دەيىن تومەندەتىلدى. سەبەبى الەمدە ەكونوميكالىق بەلسەندىلىك تومەندەپ, مۇناي جانە مۇناي ونىمدەرىنە سۇرانىس ازايسا كەرەك. سايكەسىنشە, مۇناي وڭدەۋ كورسەتكىشى 17 ملن-نان 16 ملن تونناعا دەيىن ازايدى.
ەلىمىزدىڭ باس ەنەرگەتيگى جەلتوقساننىڭ باسىندا وپەك+ مۇشەلەرى 2021 جىلعا ارنالعان مۇناي ءوندىرۋ كولەمى تۋرالى شەشىمدەرىن جاريالايتىنىن ايتتى.
«الىپساتارلىق فاكتور – ۋاقىتشا, سول سەكىلدى بيىل رەزەرۆۋارلاردىڭ شامادان ارتىق تولۋىنا جانە جەكەلەگەن بولىمدەر مەن تۇتاس كەن ورىندارىنىڭ توقتاپ قالۋىنا جول بەرمەۋ ءۇشىن ءوندىرىستى 5 ملن تونناعا ازايتتىق. بۇل وپەك+ كەلىسىمى اياسىنداعى قاجەتتى شارالار. بۇگىنگە دەيىن كەلىسىمدى ۇستانىپ وتىرمىز. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, كوپتەگەن ەلدە ازىرلەنىپ جاتقان كوروناۆيرۋسقا قارسى ۆاكتسينا وڭ ىقپالىن تيگىزىپ, ەكونوميكالىق دامۋ قالپىنا كەلەدى. ارينە, الەمنىڭ ءار تۇكپىرىندە بولىپ جاتقان اسكەري قاقتىعىستارعا ساقتىقپەن قارايمىز. بىراق ۆاكتسينا تابىلىپ, ادامزات بۇرىنعى رەجىمگە ورالادى دەپ ۇمىتتەنەمىز», دەدى.
شامامەن 1-2 جەلتوقساندا وپەك+ مۇشەلەرى كەڭەيتىلگەن قۇرامدا مۇناي ءوندىرۋدى قىسقارتۋدى نەمەسە ودان ءارى ۇزارتۋ تۋرالى حابارلاۋى ءتيىس. قولدانىستاعى كەلىسىمگە سايكەس, 2021 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان 2022 جىلدىڭ ساۋىرىنە دەيىن شيكىزاتتىڭ قىسقارتىلعان ءونىم كولەمى 14% دەڭگەيىندە ساقتالۋى ءتيىس.
بۇدان باسقا كەلەسى جىلى سۇيىتىلعان مۇناي-گازدى 100% ەلەكتروندى اۋكتسيوندا ساتۋ جوسپارلانىپ وتىرعانى ايتىلدى.
«قازىر ەلىمىزدە 3 ملن 200 مىڭ توننا سۇيىتىلعان مۇناي گازى وندىرىلەدى. سونىڭ 1,5 ملن تونناسى ىشكى نارىققا باعىتتالعان. اتاپ ايتقاندا, 80%-ى سۇيىتىلعان گازبەن جۇرەتىن اۆتوموبيلدەرگە, 20% كوپقاباتتى ۇيلەردە اس دايىنداۋعا جانە مۇناي-گاز حيميا سالاسىنداعى جوبالارعا ارنالعان. اۆتوموبيلدىك سۇيىتىلعان مۇناي گازدى ساۋدا-ساتتىققا شىعارۋ كەلەسى شارتتارمەن جۇزەگە اسىرىلادى. بارلىق ءونىمنىڭ 25% ەلەكتروندى ساۋدا الاڭدارىندا ساتىلادى. قالعان 75% جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار ۇسىنعان وتىنىمدەر بويىنشا وڭىرلەرگە بولىنەدى», دەدى سالالىق ورگاننىڭ باسشىسى.
بيىل كومىرسۋتەگى شيكىزاتىنا جەر قويناۋىن پايدالانۋ قۇقىعىن بەرۋگە بايلانىستى ەلەكتروندى اۋكتسيوندار وتكىزىلە باستادى. بۇل جەر قويناۋىن پايدالانۋ جونىندەگى كودەكس بويىنشا جۇزەگە اسىرىلدى.
