ازاماتتىق قوعامدى دامىتۋ – باسىم باعىت

«قوعام جانە مەملەكەت: #Bir­gemiz ارىپ­تەستىك پەن دامۋدىڭ 30 جىلى» دەپ اتالعان توعىزىنشى وتى­رىستىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ ءمينيسترى ايدا بالاەۆا قاتى­سىپ, ەلىمىزدەگى ازاماتتىق قوعام­نىڭ دامۋى مەن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم­داردىڭ ماڭىزى تۋرالى ايتتى.

العاشقى كۇننىڭ جۇمىسى ايماقتىق فو­رۋم­دارعا شولۋدان باس­تالدى. ودان كەيىن ۇكىمەت­تىك ەمەس ۇيىم وكىلدەرىنىڭ قاتى­سۋىمەن «رەسۋرستىق ورتالىقتار – ازاماتتىق باستامالاردى تارتۋ ورتالىقتارى» تاقىرىبىندا پودكاست جۇرگىزىلدى.

ايدا بالاەۆا جانە قازاق­ستاننىڭ ازامات­تىق اليانسىنىڭ پرە­زيدەنتى بانۋ نۇرعازيەۆا «ازا­مات­تىق قوعام. ماسەلەلەر مەن الدىڭعى كورىنىس» اتتى ساراپتاما الاڭ­ىندا ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم وكىل­دەرىمەن كەزدەسۋ-تالقىلاۋ وتكىز­دى. پىكىرتالاس بارىسىندا قاتى­سۋ­شىلار سپيكەرلەرمەن اشىق اڭگىمەلەسىپ, وزدەرىن تولعان­دىر­عان سۇراقتارىن قويدى.

بۇعان قوسا ۇيىمداس­تى­رۋ­شىلار ازامات­تىق فورۋم اياسىندا مينيسترلىك باسشى­لارى­نىڭ ۇكى­مەتتىك ەمەس ۇيىمدار وكىلدەرى­مەن 12 سالالىق ونلاين-كەزدەسۋ وتكىزۋ جوس­پار­لانعانىن ايتتى.

دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى الەكسەي تسوي, قارجى ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى بەرىك شول­پانقۇلوۆ, ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋ­مەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى ءبىرجان نۇ­رىم­بەتوۆ, تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيا­لار جانە اەرو­عارىش ونەركاسىبى ءمينيسترى باعدات مۋسين, ىشكى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ارىس­تانعاني زاپپاروۆ قوعامدىق ۇيىم باسشىلارىمەن كەزدەسۋلەرىن وتكىزدى. ولار وزدەرى باس­قارىپ وتىرعان مينيسترلىكتەر ازاماتتىق قوعامنىڭ دامۋىنا قانداي ۇلەس قوسىپ جات­قانىن باياندادى. ءبىر­جان نۇرىمبەتوۆ ۇكى­مەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ وكىلدەرىمەن كەزدەسۋ كەزىندە الەۋمەتتىك قىزمەتتەر پور­تالى­نىڭ جۇمىسى تۋرالى ايتتى. ال تسيفرلىق دامۋ, يننوۆا­تسيالار جانە اەروعارىش ءوندىرىسى ءمينيسترى باعدات مۋسين ۇيالى بايلانىس وپەراتورلارىن ينتەرنەت جىلدامدىعىنىڭ تومەنگى شەگىن بەلگىلەۋگە مىندەتتەۋ كوزدەلىپ وتىرعانىن حابارلادى. ء«بىز بايلانىس ساپاسىنىڭ تومەنگى شەگىن مىن­دەتتى تۇردە رەتتەيتىن بولامىز. ارينە, ۇيالى بايلانىس وپەراتور­لارى بۇعان نارازى. بىراق كەز كەلگەن جاعدايدا ءبىز حالىقارالىق تاجى­ريبەنى زەرتتەيمىز جانە «ساپانىڭ تومەنگى شەگى» ۇعىمىن ەنگىزەمىز. سەبەبى بۇگىنگى تاڭدا, مىسالى وپە­راتور 10 مەگابيت ۇسىنسا, ول قان­­شادان ەكەنىن ايتپايدى. سون­دىقتان ءبىز مىن­دەتتى تۇردە ساپا­نىڭ تومەنگى شەگىن بەكىتەمىز. ەگەر تومەنگى شەككە ساي بولماسا, ايىپ­پۇل سالىنادى», دەدى مينيستر.

الداعى ۋاقىتتا فورۋم بارىسىندا قوعام­دىق ۇيىمداردىڭ باسشىلارىمەن ساۋدا جانە ينتەگراتسيا ءمينيسترى باقىت سۇلتا­نوۆ, ادىلەت ءمينيسترى مارات بەكەتاەۆ, اۋىل شا­رۋاشىلىعى ءمينيسترى ساپارحان وماروۆ, ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرس­تار ءمينيسترى ماعزۇم مىرزاعاليەۆ, توتەن­شە جاعدايلار ءمينيسترى يۋري يلين, مەملە­كەتتىك قىزمەت ىستەرى اگەنتتىگىنىڭ توراعاسى انار جايىلعانوۆا, سىبايلاس جەم­قور­لىققا قار­سى ءىس-قيمىل اگەنتتىگى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ولجاس بەكتەنوۆ كەزدەسەدى.

ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ايتۋىنشا, كەز­دە­سۋلەردى وتكىزۋدىڭ ماقساتى – ورتالىق مەملە­كەتتىك ور­گان­دار باسشىلارىنىڭ ۇكىمەت­تىك ەمەس سەكتور وكىلدەرىمەن اشىق ديالوگ ورناتۋ.

– فورۋم اياسىندا ۇەۇ-مەن كەزدەسۋلەر وتكىزۋ مەملەكەتتىك ورگاندار قىزمەتىنىڭ ترانسپارەنتتىلىگىن جانە مەملەكەت ىسكە اسىراتىن باع­دارلامالار مەن باستامالار تۋرالى جۇرتشىلىقتىڭ حابارىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتەدى. ۇەۇ-مەن ءوزارا ءىس-قيمىل مەملەكەتتىك ورگان­دارعا جەدەل ارەكەت ەتۋگە جانە حالىقتىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن شەشۋگە مۇمكىندىك بەرەدى, – دەيدى ازاماتتىق قوعام ىستەرى كومي­تەتىنىڭ توراعاسى ماديار قوجاح­مەتوۆ.

ودان كەيىن جاستار ۇيىم­دا­رى­نىڭ وكىلدەرى مەن بەلسەندى جاس­تار ميللەنيالداردىڭ قوعام­دى قالاي وزگەرتەتىنىن تالقى­لادى. ولار «ميللەنيالدار ۇرپا­عى قوعامنىڭ الەۋمەتتىك-ەكونو­مي­كالىق جانە ساياسي دامۋىن قالاي وزگەرتە الادى؟», «قوعام­دا قانداي الەۋمەتتىك-مادەني پروب­لەمالار بار؟», «قانداي مۇمكىن­دىكتەر اشىلادى جانە قانداي كە­دەرگىلەردەن ءوتۋ كەرەك؟» سىن­دى سۇراقتارعا جاۋاپ ىزدەپ, پى­كىر ءبىلدىردى. پىكىرتالاسقا پرەزي­دەنت­تىك كادرلىق رەزەرۆ مۇشەلەرى شاقىر­تىلدى.

پرەزيدەنتتىك كادرلىق رەزەرۆ مۇشەسى زۋلفيا سۇلەيمەنوۆا ميللەنيالداردىڭ ۇرپاعى شەتەلدە وقىپ, الەمدەگى جاڭا ترەند­تەردى مەڭگەرىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, ەندىگى مىندەت – وسى ءبىلىمدى ەلىمىزدىڭ يگىلىگىنە پايدالانۋ.

بۇگىندە ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيستر­لىگىنىڭ كليماتتىق ساياسات جانە جاسىل تەحنولوگيالار دەپار­تامەنتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى بولىپ قىزمەت ەتەتىن زۋلفيا سۇلەيمەنوۆا ء«بىز ءبارىمىز ەرەك­شەمىز. ءارتۇرلى نارسەگە سەنەمىز, ءارتۇرلى نارسەنى كورەمىز, ءارتۇرلى قابىلدايمىز. مەنىڭشە, ءبىزدىڭ بۋىن, ياعني ميللەنيال ۇرپا­عى, جاھاندانۋدىڭ العاشقى بۋىنى بولىپ سانالامىز. بۇگىنگە دەيىن جيناعان ءبىلىمىمىز بەن تاجىريبەمىزدى ازاماتتىق قوعامعا ارناۋ كەرەك», دەپ اتاپ ءوتتى.

بريتاندىق كەڭەستىڭ قازاق­ستان­داعى ءبىلىم بەرۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالارىنىڭ جەتەكشىسى دانيار مۇقيتانوۆتىڭ پىكىرىنشە, بارلىق قازاقستاندىق ءۇشىن وتباسىلىق ءداستۇر مەن قۇن­دىلىقتار ماڭىزدى. بۇل حالىقتى بىرىكتىرۋشى فاكتور بولۋى كەرەك.

كەزدەسۋلەر بارىسىندا مەملەكەت پەن ازا­مات­تىق قوعامنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ, قورشاعان ورتانى قورعاۋ, سونداي-اق باس بوستان­دى­عىنان ايىرۋ ورىندارىنان بوساتىلعان جانە پروباتسيا قىزمەتىندە ەسەپتە تۇرعان ادام­دارعا الەۋمەتتىك-قۇقىقتىق كومەك كورسەتۋ سالاسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىل, سىبايلاس جەم­قورلىققا قارسى ءىس-قيمىل جونىندەگى ءتيىستى ۇسىنىمدار مەن بىرلەسكەن ءىس-ارەكەتتەر جوس­پارلارىن ازىرلەۋ, الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ كودەكسىن دايىنداۋ جونىندەگى تاسىلدەردى قاراۋ جانە باسقا دا ماسەلەلەردى تالقىلاۋ جوسپارلانۋدا.

مينيسترلەرمەن كەزدەسۋ ءۇشىن رەسپۋب­لي­كالىق جانە وڭىر­لىك ۇەۇ, ساراپتامالىق قوعام­داس­تىقتاردىڭ, «ادالدىق الاڭى» جوبا­لىق وفيستەرىنىڭ وكىلدەرى, ار­نايى موني­تورينگتىك توپتار شاقى­رىلۋدا.

فورۋمنىڭ ءبىرىنشى كۇنى قاتى­سۋشىلار «سىبايلاس جەمقور­لىققا قارسى ازاماتتىق قوعام» ساراپ­تاما الاڭىندا فورۋم قاتىسۋ­شىلارى پاراقورلىقپەن كۇرەسۋ­دىڭ ءتيىمدى ادىستەرىن جانە قوع­امدا وسى الەۋمەتتىك ز ۇلىم­دىققا توزبەۋشىلىكتى قالىپ­تاس­تىرۋ تاسىلدەرىن تالقىلادى. سون­داي-اق «قوعامدىق كەڭەستەردىڭ تيىم­دىلىگىن ارتتىرۋ تاجىريبەسى مەن پراك­تيكاسى», «پىكىر كوشباس­شى­لارىنىڭ اۋديتوريا الدىن­داعى ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىگى» تاقىرىپتارىندا پىكىرتالاستار ءوتتى.