29 قاراشا, 2013

شانحاي. استانا. دۋباي...

315 رەت
كورسەتىلدى
8 مين
وقۋ ءۇشىن

«باستى اڭگىمە ارقاۋىنا اينالىپ تۇرعان تاقىرىپ, الەمدىك باق بەتتەرىن 22 قاراشا كۇنى كەشكە قاراي ارالاپ كەتە بارعان جاڭالىق – بۇكىل دۇنيەجۇزىلىك ەكسپو-2017 كورمەسىنىڭ قازاقستاندا, ونىڭ جاس ەلورداسى استانادا وتەتىندىگى جونىندە ەحرو حالىقارالىق كورمەلەر بيۋروسى باس اسسامبلەياسىنىڭ پاريجدەگى 152-سەسسياسىندا وسى ۇيىمعا مۇشە 161 مەملەكەتتىڭ جاسىرىن داۋىس بەرۋى ناتيجەسىندە شەشىم قابىلدانعانى...» – وتكەن جىلدىڭ ءدال وسى كۇندەرىندە, 28 قاراشادا «الەمگە ايگىلى» اۆتورلىق ايدارىنىڭ اياسىندا جاريالانعان «ەكسپو» اتتى ماقالامىزداعى وسى سوزدەردى قازىر ءسال وزگەرتكەن كۇيدە, ياعني «باستى اڭگىمە ارقاۋىنا اينالىپ تۇرعان تاقىرىپ, الەمدىك باق بەتتەرىن 27 قاراشا كۇنى كەشكە قاراي ارالاپ كەتە بارعان جاڭالىق – بۇكىل دۇنيەجۇزىلىك ەكسپو-2020 كورمەسىنىڭ بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىندە, ونىڭ اتاقتى قالاسى دۋبايدا وتەتىندىگى جونىندە ەحرو حالىقارالىق كورمەلەر بيۋروسى باس اسسامبلەياسىنىڭ پاريجدەگى 154-سەسسياسىندا وسى ۇيىمعا مۇشە 163 مەملەكەتتىڭ جاسىرىن داۋىس بەرۋى ناتيجەسىندە شەشىم قابىلدانعانى...» دەپ جازسا دا جاراپ جاتقانداي. بۇل وقيعانىڭ شىن مانىندە جاھاندىق جاڭالىق ەكەندىگى انىق. الدىڭعى كۇننەن بەرى ينتەرنەت سايتتارى «پراۆو پروۆەستي ەكسپو-2020 پولۋچيل دۋباي», «ەكسپو-2020» رەشيلي پروۆوديت ۆ دۋباە», «ەكاتەرينبۋرگ پرويگرال دۋبايۋ», «ەكاتەرينبۋرگ دۋبايۋ نە روۆنيا», «ەكاتەرينبۋرگ وستالسيا بەز ەكسپو-2020» دەگەن سياقتى ءسال عانا قۇبىلىپ كەلەتىن ۇقساس تاقىرىپتارعا شۇپىرلەپ تۇر.

«باستى اڭگىمە ارقاۋىنا اينالىپ تۇرعان تاقىرىپ, الەمدىك باق بەتتەرىن 22 قاراشا كۇنى كەشكە قاراي ارالاپ كەتە بارعان جاڭالىق – بۇكىل دۇنيەجۇزىلىك ەكسپو-2017 كورمەسىنىڭ قازاقستاندا, ونىڭ جاس ەلورداسى استانادا وتەتىندىگى جونىندە ەحرو حالىقارالىق كورمەلەر بيۋروسى باس اسسامبلەياسىنىڭ پاريجدەگى 152-سەسسياسىندا وسى ۇيىمعا مۇشە 161 مەملەكەتتىڭ جاسىرىن داۋىس بەرۋى ناتيجەسىندە شەشىم قابىلدانعانى...» – وتكەن جىلدىڭ ءدال وسى كۇندەرىندە, 28 قاراشادا «الەمگە ايگىلى» اۆتورلىق ايدارىنىڭ اياسىندا جاريالانعان «ەكسپو» اتتى ماقالامىزداعى وسى سوزدەردى قازىر ءسال وزگەرتكەن كۇيدە, ياعني «باستى اڭگىمە ارقاۋىنا اينالىپ تۇرعان تاقىرىپ, الەمدىك باق بەتتەرىن 27 قاراشا كۇنى كەشكە قاراي ارالاپ كەتە بارعان جاڭالىق – بۇكىل دۇنيەجۇزىلىك ەكسپو-2020 كورمەسىنىڭ بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىندە, ونىڭ اتاقتى قالاسى دۋبايدا وتەتىندىگى جونىندە ەحرو حالىقارالىق كورمەلەر بيۋروسى باس اسسامبلەياسىنىڭ پاريجدەگى 154-سەسسياسىندا وسى ۇيىمعا مۇشە 163 مەملەكەتتىڭ جاسىرىن داۋىس بەرۋى ناتيجەسىندە شەشىم قابىلدانعانى...» دەپ جازسا دا جاراپ جاتقانداي. بۇل وقيعانىڭ شىن مانىندە جاھاندىق جاڭالىق ەكەندىگى انىق. الدىڭعى كۇننەن بەرى ينتەرنەت سايتتارى «پراۆو پروۆەستي ەكسپو-2020 پولۋچيل دۋباي», «ەكسپو-2020» رەشيلي پروۆوديت ۆ دۋباە», «ەكاتەرينبۋرگ پرويگرال دۋبايۋ», «ەكاتەرينبۋرگ دۋبايۋ نە روۆنيا», «ەكاتەرينبۋرگ وستالسيا بەز ەكسپو-2020» دەگەن سياقتى ءسال عانا قۇبىلىپ كەلەتىن ۇقساس تاقىرىپتارعا شۇپىرلەپ تۇر.

ءيا, ەكسپو-2020-نى وتكىزۋ جولىنداعى الەمدىك باسەكە مارەگە جەتتى. ەحرو حالىقارالىق كورمەلەر بيۋروسى باس اسسامبلەياسىنىڭ الەم استاناسى دەپ اسپەتتەلەتىن اسەم پاريجدە وتكەن 154-سەسسياسىنداعى جاسىرىن داۋىس بەرۋدە اراب دۇنيەسىنىڭ ايتۋلى قالاسى دۋبايدىڭ مويىنى وق بويى وزىق تۇردى: ءۇشىنشى, شەشۋشى تۋردا دۋباي 116 داۋىس, ەكاتەرينبۋرگ 47 داۋىس الدى. العاشقى تۋردان كەيىن داۋىس بەرۋدەن برازيليانىڭ سان پاۋلۋ قالاسى, ەكىنشى تۋردان كەيىن تۇرىكتىڭ ءيزميرى شىعىپ قالعان بولاتىن.

رەسەي باق-تارى پاريجدەگى شەشىمدى ەلدىڭ بەدەلباعاسىن ەداۋىر تۇسىرەتىن جاي دەپ باعالاپ وتىر. ءسىبىر وڭىرىندەگى ەڭ ءىرى قالا ەكاتەرينبۋرگ ەكسپو-2020 باسەكەسىنە دايىندالۋداي-اق دايىندالعان بولاتىن. قالانىڭ كونكۋرستىق ۇسىنىمىندا كورمەگە دەپ 500 گەكتار جەر بولىنەتىندىگى ايتىلعان ەدى. ەكاتەرينبۋرگ جەڭىسكە جەتە قالعاندا وندا وتەتىن كورمە الىپ جاتاتىن اۋقىمى جاعىنان 2010 جىلعى شانحاي كورمەسىنەن كەيىنگى ەكىنشى ورىنعا شىعار ەدى. كورشى ەل جۋرناليستەرى ەكسپو كورمەسى رەسەي جەرىندە ءالى كۇنگە ءبىر دە ءبىر رەت وتكىزىلمەگەنىن, بۇل باسەكەدە جەڭىسكە جەتۋگە قالانىڭ قۋاتتى ەكونوميكاسى دا, ەل پرەزيدەنتى ۆلاديمير ءپۋتيننىڭ شەشۋشى تۋردا داۋىس بەرۋ الدىندا قاتىسۋشىلارعا ارناعان ءسوزىن اعىلشىنشا جاتتاپ العانى دا, پاريجگە ۇكىمەت باسشىسى دميتري مەدۆەدەۆتىڭ ءوزى بارعانى دا كومەكتەسپەگەنىن جارىسا جازىپ جاتىر.

سۆەردلوۆسك وبلىسىنىڭ گۋبەر­ناتورى ەۆگەني كۋيۆاشەۆتىڭ: «ءيا, ەكسپو-2020-نى وتكىزۋ قۇقى جو­لىنداعى كۇرەس وتە اۋىر بولدى, ءبىز لايىقتى قارسىلاستان جەڭىلدىك. ءايت­سە دە, ءبىزدىڭ وسىناۋ قيىن باسەكەگە قا­تىسۋىمىزدىڭ ءوزى – ناعىز جەڭىس. ەندى مەن سۆەردلوۆسك وبلىسى مەن ەكا­تەرين­بۋرگتى بۇكىل الەمدە تانيدى جانە قۇرمەتتەيدى, ءبىزدىڭ بەلگىلى ءبىر دارەجەدە ساپا بەلگىمىز بار, مۇنىڭ ءوزى ەلەۋلى جاي دەپ ماقتانىشپەن ايتا الامىن», دەپ مالىمدەۋى بۇكىل دۇنيەجۇزىلىك كورمەنى وتكىزۋ قۇقىنا يە بولۋ تۇرماق, سول جولدا باسەكەلەسۋدىڭ ءوزى قاندايلىق قۇرمەت ەكەندىگىن ايشىقتى اشا الادى. ەكاتەرينبۋرگتەن دۋبايدىڭ مەرەيى ۇستەم بولۋى زاڭدىلىق ەكەنىن داۋىس بەرۋدىڭ ناتيجەسىندەگى ايقىن باسىمدىلىق تا اڭعارتىپ تۇر. بۇيىرتسا, ءبىر ورايى كەلگەندە بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىنە جۋرناليستىك ساپارمەن بارىپ, گازەت وقىرماندارىنا 2020 جىلى ءدۇن-دۇنيەنىڭ تۋريستەرى قازىرگىدەن دە كوبىرەك اعىلاتىن قالا, اراب الەمىنىڭ كوز جاۋىن الار جاۋھارى – دۋباي تۋرالى ارنايى اڭگىمەلەپ قايتاتىن دا بولارمىز.

قازىرشە مىنا جايدى قاداپ ايتامىز: الەمدىك تۋريزم ورتالىقتارىنىڭ بىرىنە الدەقاشان اينالعان, قازىردىڭ وزىندە حالقىنىڭ سانى ەكى جارىم ميلليونعا جۋىقتاعان, 163 قاباتتان تۇراتىن, بيىكتىگى... 828 مەترلىك بۋردج حاليفا سياقتى كوك تىرەگەن كەرەمەت – الەمدەگى ەڭ ءزاۋلىم عيمارات سياقتى عاجايىپتارى اۋىز اشقىزىپ, كوز جۇمعىزاتىن دۋباي سىندى قالانىڭ ءوزى وتكىزۋ جولىندا تالاسىپ-تارتىساتىن ەكسپو كورمەسىنىڭ قۇقىن تاۋەلسىزدىگىن جاريالاعانىنا جيىرما ەكى جىل جاڭا تولىپ جاتقان جاس مەملەكەتتىڭ تۇساۋكەسەرى وتكىزىلگەنىنە ون بەس جىل جاڭا تولىپ جاتقان جاس ەلورداسىنىڭ جەڭىپ الۋى – ەلدىگىمىزدىڭ بيىك ءبىر بەلەسى, حالقىمىزدىڭ تاماشا تابىسى, مەملەكەتتى مىعىمداندىرىپ, ارقا توسىندە استاناداي اياۋلى قالانى اسقاقتاتىپ, الەمگە ايگىلى ەتكەن ەلباسىمىزدىڭ ەرەن ەرلىگىنىڭ ارقاسى. بۇل بەرەكەنىڭ ءبارىنىڭ باستاۋى وسىدان جيىرما ەكى جىل بۇرىن, 1991 جىلعى 1 جەلتوقساندا – ەلىمىز بۇكىلحالىقتىق سايلاۋدا تۇڭعىش رەت ءوزىنىڭ تاريحي تاڭداۋىن جاساعان, پرەزيدەنتتىك بيلىك ينستيتۋتىنىڭ نەگىزىن شىنداپ قالاپ, وركەنيەتتى الەمنىڭ كوشىنە قوسىلعان كۇندە – ەندى ەكى كۇننەن كەيىن تۇڭعىش پرەزيدەنت كۇنى رەتىندە تاۋەلسىزدىك تاريحىندا ەكىنشى رەت اتالعالى وتىرعان كۇندە جاتقانىن ۇمىتپايىق, قولىمىزدا باردىڭ قادىرىنە جەتەيىك, باسىمىزداعى باقتىڭ باعاسىن بىلەيىك, ارداقتى اعايىن. مەملەكەتتىلىكتىڭ مەرەيلى مەرەكەسى قۇتتى بولسىن!

ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ.

سوڭعى جاڭالىقتار