قازاق پەن ورىس ەجەلدەن تاتۋ. ەكەۋىنىڭ قانى ءبىر بولماعانمەن قاعيداسى ءبىر, ەكەۋىن قىلكوپىردەن وتەردە ايتەۋىر ءبىر قۇدىرەت قۇتقارىپ قالىپ, تاريح تولقىنى بىرگە ىعىپ, كەمەسى ءبىر باعىتقا جۇزگەندەي. ارىگە بارساق, قازاقستاننىڭ رەسەيگە قوسىلۋىنىڭ 250 جىلدىعىندا جورگەگىمىزدى بىرگە جايىپ, ءبىر تۋعاننان بەتەر بولساق, الىگە دەيىن ءالىمىز كەلگەنشە شەكارا سىزىعىنىڭ ەكى بەتىندە ەتەنە بولىپ قالۋعا باسقالارداي ەمەس, بارىمىزدى سالىپ كەلەمىز.
قازاق پەن ورىس ەجەلدەن تاتۋ. ەكەۋىنىڭ قانى ءبىر بولماعانمەن قاعيداسى ءبىر, ەكەۋىن قىلكوپىردەن وتەردە ايتەۋىر ءبىر قۇدىرەت قۇتقارىپ قالىپ, تاريح تولقىنى بىرگە ىعىپ, كەمەسى ءبىر باعىتقا جۇزگەندەي. ارىگە بارساق, قازاقستاننىڭ رەسەيگە قوسىلۋىنىڭ 250 جىلدىعىندا جورگەگىمىزدى بىرگە جايىپ, ءبىر تۋعاننان بەتەر بولساق, الىگە دەيىن ءالىمىز كەلگەنشە شەكارا سىزىعىنىڭ ەكى بەتىندە ەتەنە بولىپ قالۋعا باسقالارداي ەمەس, بارىمىزدى سالىپ كەلەمىز.
شەكارالاس كورشى شارىپحان مەن ميحايل دا اسكەرگە الىنعان كۇننەن ءبىرگە جاتىپ, بىرگە تۇردى. ءۇش اي جاۋىنگەردىڭ ءتوزىمىن سىناعان «كارانتين» دەگەن جەر تەپكىلەۋدەن دە امان-ەسەن ءوتتى. اسكەر ءتىلى – ميشانىڭ ءتىلى, جالپى, جارعىسى دا ميشانىكى, شارىپحاندىكى – سەلپەڭدەپ ەرىپ ءجۇرۋ. ميشانىڭ اۋىلى ماسكەۋ دە, شارىپحاندىكى – تۇركىستاندا. ءۇش ايدان كەيىن ەكەۋىن جەر ءتۇبى – اۋعانستانعا الىپ كەتتى. وندا دا ەكەۋىنىڭ جۇپتارى جازىلمادى. دۇشماندى اڭدىسا دا, ءوز اسكەرلەرىمەن اڭگىمە-دۇكەن قۇرا قالسا دا ءبىر ءۇيدىڭ بالاسىنداي بىرگە ءجۇرىپ, بىرگە تۇرىپ, ەكى جىل كوزدى اشىپ-جۇمعانداي وتە شىقتى. بۇعان ءبىر جاعىنان شارىپحاننىڭ ورىس تىلىنە جەتىكتىگى سەبەپ بولدى. باسقا مۇسىلمان كوكورىمدەرى ءتىلى شىقپاعان بالاداي ورىسشانىڭ تىگىسىن جاتقىزا الماي جالپاقتاپ جاتقاندا, شارىپحان نۇسقاۋ بەرۋدە دە, الۋدا دا الدىنا جان سالمادى. ءسويتىپ, بولىمشە كومانديرى بوپ بىرنەشە ادامنىڭ ۇستىنەن قاراپ, ۇستەمدىگىن جۇرگىزدى. تاۋلى دالادا قول-اياعى كەسىلگەن دۇشمان مەن جازىقسىز جاپا شەككەن كەڭەس اسكەرىن كوزىمەن كورىپ, بۇعان نە شارا دەپ اسكەريلەردىڭ اۋلەكى ارەكەتىنە ىشتەي ەگىلىپ, ۇنجىرعاسى تۇسكەندە, كەرەۋەتىندە ومىرگە ءبىرتۇرلى كوزبەن قاراپ وكسىپ جاتقان كەزدەرى دە از بولعان جوق.
مىنە, ەندى جيىرما ءتورت اي ارتتا قالىپ, ەلگە قايتاتىن كەز دە جەتتى. ەكىدەن-ۇشتەن سەرىكتەسىپ جولعا شىققان جاۋىنگەرلەردىڭ جاعالارى جايلاۋدا, ەكى ەزۋلەرى ەكى قۇلاعىندا. تاۋلى دالانىڭ دوڭبەك تاسىمەن قوش ايتىسىپ, شىرىلداپ ۇشقان تىكۇشاقپەن قاس پەن كوزدىڭ اراسىندا الىپ قالاعا دا جەتتى. شارىپحان مەن ميحايل وسىلاردىڭ ساناتىندا, ەكەۋى دە ماقتاۋ قاعازىنا يە بوپ, اكەسىندەي كورگەن روتا كومانديرى لەيتەنانت اناستاسەۆ قولدارىن قۇشىرلانا قىسىپ, شىعارىپ سالدى.
– قالاعا دەيىن بىرگە بارىڭدار. سوسىن, سەن ەلىڭە – قازاقستانىڭا تارت. سەن, مىنا مەكەنجايعا مىنا قاپشىقتى جەتكىزىپ تاستا دا ماسكەۋگە, اتا-اناڭا تارت, – دەدى الابۇرتىپ. ءتىپتى, قۇشىرلانا قولىن قىسىپ بولعاسىن كوزىنە جاس الىپ, بەتىنەن ءوپتى دە, باقىرايىپ قاراپ ءبىراز تۇرىپ, بۇرىلىپ كەتتى. قاسىنداعى شارىپحان كورىنىستىڭ بارىنە كۋا بوپ, ءوز بەتىنەن وپپەگەن لەيتەنانتتىڭ قاتىگەزدىگىنە قارنى اشىپ قالا بەردى.
ارانىڭ ۇياسىنداي قۇجىناعان اۋەجايدان تىكۇشاقتار ۇلكەن قالاعا قاراي كەزەكپەن كوتەرىلگەن كەزدە لەيتەنانت كوزدەن سىتىلىپ كەتىسىمەن ەكى جىل كازارمادا دا, شەكارادا دا بىرگە بولعان «مايدانداس» ميحايلعا شارىپحان ءبىر سىر ايتتى.
– ميشا, مۇسىلماندا جاۋ شاۋىپ جاتسا دا اۋەلى اكە-شەشە, جەكجات-جۇراعاتقا بارىپ سالەم بەرەدى. سەنىڭ ءۇيىڭ ءتيىپ تۇر. اۋەلى ۇيىڭە بارىپ, اتا-اناڭا سالەم بەر, سول قاۋدىرلاعان قاپشىق قۇرىپ كەتەدى دەيسىڭ بە, ءبىر كۇن كەشىكسەڭ پيتەرىڭ كوشىپ كەتە قويماس.
– وندا سەن مەنىمەن بىرگە ءجۇرەسىڭ. سەن دە قازاقستانعا ءبىر اپتا كەشىگىپ بارساڭ, ميلليارد پۇت استىق بەرىلمەي قالماس. كەسەنەنى كورىپ, يليچكە بارىپ سالەم بەرەسىڭ.
– كەلىستىك.
لەيتەنانت كۇرەكتەي الاقانىمەن ميشانىڭ جون ارقاسىنان قالاي سارت ەتكىزىپ بۇرىلىپ كەتسە, ەكەۋى شاعىن اۋەجايدا ءبىر-ءبىرىنىڭ ەندى جەتىلىپ كەلە جاتقان قالاقتاي جاۋىرىنىن قۇشىرلانا قۇشاقتاپ ءبىراز تۇردى. ءسويتىپ, بيلەتتەرىن قايتا وتكىزىپ, ەكەۋى دە ماسكەۋگە بىرگە باعىت تۇزەدى.
سول ءسات ميشانىڭ كوز الدىنا كولبەڭدەگەن جاس لەيتەنانتتىڭ كەيپى: «اباي بول, ماڭىزدى قۇجات قوي, ماعان دا جوعارىنىڭ جۇكتەگەن تاپسىرماسى», دەپ كوز قيىعىن سالا قاراپ, ەڭ سوڭىندا, جانارىنا جاس الۋى ارعى جاعى بوس ادامنىڭ كەيپىن تانىتتى. ۇزاماي بيلەتتەرىن وتكىزگەن ەكەۋى تىكۇشاقپەن اسپان ءتوسىن شىر اينالا زىرىلداپ جۇيتكىگەندە ماسكەۋدى بەتكە العان اۋە جولىندا سارى سىرانى بوتەلكەمەن اۋزىنان ءسىمىرىپ, اراسىنا №12-ءشى قىزىل شاراپتى ارالاستىرىپ, جاۋدان بەتى قايتپاعان جاۋىنگەردىڭ كەيپىندە وتىردى.
تىكۇشاق ۇستىندەگى قىزىل شاراپ ەكى جاۋىنگەردىڭ اۋزىمەن ەكى جىلدان بەرى ايتىلماعان تالاي اڭگىمەنىڭ وتىنا ماي قۇيدى. ميشاعا ۇستاتقان جۇمىر قاپشىقتىڭ قاسىنا جەتەر جەرىنە جەڭىل جەتسىن دەپ, لەيتەنانت №12-ءشى قىزىل شاراپتى سالۋداي-اق سالعان ەكەن, سول تاۋسىلعانشا اۋە جولىنداعى ءوزى از ادام تاۋ بوكتەرىنىڭ ۇستىنەن شۇقشيىپ, الىپ قالاعا جەتكەنشە جاندارى راحاتقا كەنەلدى.
– ءوزى اۋعانستانعا سەندەردى از الىپتى عوي, – دەدى شارىپحان اۋزىنا بولماشى شاراپ ءتيىپ, تۇلابويى بوساڭسي باستاعان كەزدە.
– سەندەر تۇرعاندا, ءبىزدى قايتسىن, – دەدى ميشا تاعى ءبىر بوتەلكەنىڭ تىعىنىن تىسىمەن تىڭق ەتكىزىپ. – كەڭەستىڭ قورعانى وزدەرىڭ ەمەس پە... – اجەپتاۋىر قىزىپ قاپتى. شالت قوزعالعاندا تىكۇشاق ءدىر ەتىپ, كوگىلدىر تاۋلاردىڭ ءۇستىن شىر اينالعان ۇشكىر زىرىلداۋىق اينالاسىن جەلدەتكىشتەي جەلپىپ جىبەردى.
– ەگەر ەكى قول, ەكى اياعىن كەسىپ, ۇستىمىزدەن تاستاعان مۇسىلمان بولماي, مەن بولسام... مەنى تىرىدەي تاستاماس ەدى, ونى مۇسىلمان بالاسى بولعاسىن عانا كەۋدەسىندەگى شىبىن جانىن شىرقىراتىپ تاستادى عوي.
– ونان دا تاستاماي-اق قويعانى ءجون ەدى.
– كەل, الىپ قويايىق... – ميشا كازارمادان الا شىققان ساپتىاياعىن ۇسىندى. شارىپحان 250 جىلدان بەرى دايىن تۇرعان دوستىق قولىن ءوز ەركىمەن سوزدى. تىكۇشاق تاعى ءبىر تەڭسەلىپ كەتتى. ميشا سومكەسىنە قاراسا, №12-ءشى شاراپتىڭ تەك بوس بوتەلكەلەرى شالقاسىنان ءتۇسىپ جاتىر ەكەن. تىرسيعان قاپشىققا ماساڭ كوزىن ءبىر سالىپ قويعاندا الىپ قالانىڭ توبەسىنەن كىشكەنتاي اۋەجايعا قاراي تىكۇشاق بىرتىندەپ تومەندەي بەردى.
الىپ قالانىڭ اسپانىنان جەرگە قونۋ وڭاي بولمادى. زىرىلداۋىعى شىر اينالعان تىكۇشاق ءدىر-ءدىر ەتىپ شاعىن اۋەجايعا تابان تيگىزگەنمەن ىشىنەن تۇسكەن قوس جاۋىنگەردىڭ جۇرەگى ورەكپي سوعىپ, اسىرەسە, سول جەردىڭ ءتول پەرزەنتى ميشا: «استانا مەنىكى, مەن نە ايتسام سول بولادى», دەپ تىكۇشاقتان تۇسىسىمەن تەڭ قۇقىق بارىن ۇمىتىپ, «تيسە تەرەككە, تيمەسە بۇتاققانىڭ» كەرىمەن ءورىپ جۇرگەن وزگە ۇلت وكىلدەرىنە وكتەمدىك كورسەتۋگە تىرىستى.
ءبىر ساعاتتا ءبارى دە باسقاشا بولدى. تالايدى تاربيەلەگەن ادەبيەت ينستيتۋتى ماڭىنداعى قابىرعاسى قىزىلجاعال ەكى قاباتتى ەسكى ءۇيدىڭ الدىنا كەلگەندە ەت جۇرەگى ەزىلىپ قويا بەردى. ەسىكتى اشار-اشپاستان اڭىراعان اتا-اناسىن كوردى. سوعىس كورگەن اكەسى قارسى الدىندا تۇرعان ۇلىنا قاراپ, كارى جۇرەگى جارىلىپ كەتە جازداسا, ميشا وزىنەن كەيىنگى ءىنىسىن ولدىگە ساناپ, بۇل سونىڭ جانازاسى بولار دەپ, ءبارىن ءبىر ءىنىسىنىڭ قاسىرەتىنە تەلىگەن.
– ميشا, ميشەنكام, بار ەكەنسىڭ عوي, – دەپ ۇنجۇرعاسى تۇسكەن اناسى قۇشاقتاپ قۇشقاندا اتا-اناسى ادامنان قاشقان اجالدىڭ سىتىلىپ كەتكەنىن كورىپ تۇرىپ, قارسى الدىنداعى پەرزەنتىنە كوز قۇمارلارى قانباي قاراي بەردى.
– جوريك قايدا؟ – دەگەندە, «ول ساباعىندا عوي» دەگەن شەشەسى ۋماجدالعان قاعازدى ۇلىنا ۇسىنا بەردى.
– تۇندە اسكەري بولىمشەدەن بىرەۋ كەلىپ وتە قاتتى ەسكەرتىپ كەتتى. ميشا, قاتەلەسكەندەرى قانداي جاقسى بولعان, – دەگەن شەشەسىنىڭ ءسوزىن تىڭداپ تۇرىپ, ۋماجدالعان قاعازعا كوز سالعاندا: «ءسىزدىڭ ۇلىڭىز ميحايل ەفرەموۆيچ ۆاسيلەۆ اۋعانستان شەكاراسىندا ەرلىكپەن قازا تاپتى. سۇيەگىن جەتكىزۋ موينىمىزدا. كۇتىڭىزدەر. زاستاۆا كومانديرى كاپيتان جادكوۆ», دەگەن جازۋدى وقىدى.
– قاتەلەسكەن عوي, – دەدى ميشا ءماز بوپ.
– وتىرىڭدار, – دەدى سوعىس كورگەن اكەسى قاسىنداعى قالىڭ قارا قاستى, مۇسىلمان ءوڭدى جىگىتكە قاراپ. ءسويتتى دە, ۇستەل جايعان ايەلىنە ىم قاعىپ, جان ازابى تارقاي باستاعان قاقسال كەمپىر موينىنان قىلقىندىرا ۇستاپ اكەلگەن اق اراقتى قىرلى ستاكانعا لەكىلدەتە قۇيىپ, «سەندەردىڭ كەلۋلەرىڭ ءۇشىن» دەپ ءوزى باستاپ, اشىرقانا تارتتى. اكەسى باستاعاسىن بالاسى دەس بەرمەدى. شارىپحان بۇلاردان قوناقپىن دەپ ءتورت اياعى تەڭ بۋىلعان قوي مەن بال تاتىعان سارى قىمىز كۇتكەن جوق, «ميشانىڭ امان كەلگەنى مەنىڭ سىيلى قوناق بولعانىم» دەپ, مىڭ-ميلليون حالقى بار الىپ استانانى ارالاپ شىقتى. ونى وڭ جۇدىرىعىن ءتۇيىپ جاتقان يليچ كەسەنەسىنەن باستادى. سوسىن ستاديونعا بارىپ, تەڭبىل دوپ تەپكەندەرگە ءبىراز تەلمىرگەسىن اكە-شەشەسىن كورگىسى كەپ, پويىزعا مىنۋگە اسىقتى.
– اناۋ قاپشىقتى جەتكىز دەگەن جەرىنە جەتكىزبەيمىز بە؟ سوندا ەرميتاجدى كورسەتەمىن, – دەپ دوسى جۇرەك تۇسىنا قولىن قويدى. ءتورت بۇرىش قاتىرما قاپشىق مۇپ-مۇزداي بوپ بىلق-سىلق ەتىپ جاتىر. – وسىنى اشىپ كورسەك قايتەدى؟
– كورسەك كورەيىك. جەلىمدەۋ كوزدى اشىپ-جۇمعانشا عوي. مەن دە سەن سياقتى اكە-شەشەمدى ساعىندىم. پويىزبەن بارىپ, كوز قۇرىشىمدى قاندىرماسام, – دەپ شارىپحان دا تەزىرەك جەر كورىپ جولعا شىعىپ, توپىراق يىسكەگىسى كەلدى.
ميشا كەشەگى ىشكەن ءزاھاردان تۇلا بويىنان ءال كەتىپ, ون ەكى مۇشەسىنەن مۇڭكىگەن ءيىس اڭقىسا, تاعى ءبىر «ءجۇزدى» تارتىپ العاسىن قاۋدىرلاعان قاپشىقتى وتكىر باكىمەن شەتىنەن جايمەن شەرتىپ جىبەرگەندە اۋەلى جۇپ-جۇمساق اق قاعاز, سوسىن ۇگىتىلگەن كوگىلدىر ۇنتاق قاۋدىرلاپ ۇشىپ تۇسە باستادى. مۇنىڭ قۇجات ەمەس ەكەندىگىنە كوزى انىق جەتكەن جىگىت باكىمەن سارى قاعازدىڭ ءبىر شەتىن تۇگەل ورىپ جىبەرگەندە كوگىلدىر ۇنتاق شاشىلىپ جەرگە ءتۇسىپ, مۇرىن جارعان وتكىر ءيىس مۇڭكىپ قويا بەردى.
– ءبىزدىڭ اۋىلدا ناسىبايشى ءاجىمۇرات وسىندايمەن اينالىسۋشى ەدى. مىناۋ اپيىن عوي.
– سەن سوعان اپارىپ بەرسەيشى.
– جوق, بەرەتىن جەرىڭە ءوزىڭ بەر. وسىندايمەن اينالىساتىنداردىڭ اراسىندا ەكى جىل ءجۇرىپ كەلدىڭ عوي. بۇل باراتىن مەكەنجايىنان اداسىپ, وسىندا كەپ وتىر. اجالىڭ جوق ەكەن, ۆاسيلەۆ.
اكەسى سابىرمەن تاعى ءبىر ءبوتەلكەنىڭ اۋزىن اشتى. ءسويتىپ, بالاسىنىڭ الابوتەن وزگەرگەن تاعدىرى ءۇشىن تارتىپ جىبەرىپ, بىلق-سىلق ەتكەن قاپشىقتى دا, اجالدىڭ حابارشىسى – قارا قاعازدى دا اۋداندىق ءۇش ءارىپ مەكەمەسى – مەملەكەتتىك قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنە اپارىپ بەردى. ولار جوعارىعا سۇراۋ سالىپ جانتالاسىپ جاتقاندا ميشا مەن اكەسى قازان ۆوكزالىنان كوزى وتشا جايناپ, جۇرەگى الىپ-ۇشقان شارىپحاندى كايىپ ۇستاعان كوڭىلمەن وتارباعا وتىرعىزىپ سالدى.
قارا قاعازدىڭ ورنىنا بالاسىن كورىپ, ءالى كۇنگە ەس جيا الماي ەسەڭگىرەپ جۇرگەن شال: «اجالدى قايتارعان قازاق, سەنسىڭ عوي», دەپ, جىگىتتىڭ جاپ-جالپاق جاۋىرىنىنا الاقانىمەن سالىپ قاپ, جولاياقتىڭ ىرىمى ءۇشىن شىن ىقىلاس تانىتىپ, تاعى ءبىر «ايرىقشانىڭ» اۋزىن اشتى. اكەلى-بالالى ەكەۋى لەبىزدەرىن ايتىپ, اشىرقانا تارتقاننان كەيىن ءتورت اياعىن تەڭ العان وتاربا تەڭسەلىپ بارىپ, ماسكەۋدەن تۇركىستانعا قاراي كەڭ دالانىڭ توسىندە كوسىلە شاپتى.
***
سونان تەرگەۋ باستالدى. ميشا لەنينگرادقا قاۋدىرلاعان قاپشىقتى الىپ بارعاندا ول اجال قۇشىپ, كەرى قايتپاس ەدى دە, مۇنىڭ ۇيىنە اۋعان جەرىنەن قارا قاعاز كەلىپ, قايعى قۇشىپ جاتقانى جوعارىداعىلاردىڭ جاساعان جورالعىسى ەدى. ءبىر اۋىز ءسوز بارىنە اراشا ءتۇسىپ, اجالدى كەرى قايتارىپ, شارىپحان سول جولمەن كەپىلدىككە قايتا كەلدى.
– وسىلاي ايتقانىڭ راس پا؟ – دەدى ماسكەۋدەگى اۋداندىق قاۋىپسىزدىك كوميتەت تەرگەۋشىسى.
– راس. ءبىز كەلگەندە قارا قاعاز العان ءۇي قارا جامىلىپ جاتتى, – دەدى شارىپحان. – ءسىرا, 37-دە اتىلعاندار دا وسىنداي كۇي كەشسە كەرەك. بىراق, ول كەزدە بىرەۋدىڭ ءسوزىن تىڭداپ, تاعدىرىنا توسقاۋىل بولعان ەشكىم جوق قوي دەگەن وي الپىس ەكى تامىرىن ارالاپ ءجۇرىپ الدى.
– سوسىن نە ىستەدىڭدەر؟ – دەدى تەرگەۋشى.
– لەنيندى كوردىك, – دەدى شارىپحان. «ونى قايدان كورىپ جۇرسىڭدەر؟» دەگەندەي باقىرايىپ ءبىر قارادى. اينەكتىڭ استىندا وڭ جۇدىرىعىن ءتۇيىپ جاتىر دەگىسى كەلىپ ەدى, تەرگەۋشى قيىردان كەلگەن جىگىتتىڭ قيقار مىنەز-قۇلقىن ۇناتپادى دا: «بوسسىڭ», دەپ قويا بەردى.
اۋعان جەرىنەن وزدەرىن شىعارىپ ساپ, ميشانى قۇشىرلانا قۇشقان روتا كومانديرى لەيتەنانت اناستاسەۆتى شاقىرىپ, ۇشەۋىن بەتتەستىرىپ, اناستاسەۆ اسا قاۋىپتى قىلمىسكەر رەتىندە كەڭەس زاڭىمەن ەڭ جوعارى جازا – اتۋ جازاسىن الدى. وسىنىڭ بارىنە شارىپحان كۋا بولدى.
– مەن دە بىرەۋدىڭ ايتقانىن ىستەدىم, – دەپ اقتالدى سوتتا لەيتەنانت.
– سەن قاپشىقتاعى اپيىن ەكەنىن ءبىلدىڭ. سول مەكەنجايعا بارعان ۆاسيلەۆتىڭ اجال قۇشاتىنىن ءبىلدىڭ بە؟ – دەدى سوت توراعاسى.
لەيتەنانت كۇمىلجىپ, تومەن قارادى.
– رەۆوليۋتسيا بەسىگىنە بارعاندا سۇيەگىڭدى الىپ قايتاتىن ەدى. دوسىڭنىڭ ايتقانىن ىستەپ, ءماسكەۋگە كەلگەندەرىڭ قانداي جاقسى بولعان, – دەدى سوت توراعاسى. – ءبىر اۋىز ءسوز عوي بارىنە نۇكتە قويعان.
– لەنين مەن كەسەنەنىڭ ءبىر قۇدىرەتى بار عوي, – دەدى اقتاۋشى ازىلگە شاپتىرىپ.
– ارتىق سوزگە جول جوق, – دەپ سوت توراعاسى قوڭىراۋ سوقتى. كۇڭگىرلەگەن قارا قوڭىراۋ جاۋىنگەردى اجالعا ايداعان ازاماتتىڭ دا, ونىڭ اقتاۋشىسىنىڭ دا جىگەرىن جاسىتىپ تاستادى.
تاعى دا قازان ۆوكزالىنان ءبىر ورىس ءبىر قازاقتى تۇركىستانعا شىعارىپ سالدى.
– ءتىرى قالعانىڭ وسىنىڭ ارقاسى. ايتپەسە ءبارى دە باسقاشا بولار ەدى, – دەپ سوعىس كورگەن اكەسى تاعى ءبىر بوتەلكەنىڭ تىعىنىن اشتى. شارىپحان ىشە المايتىنىن ايتتى. اكەلى-بالالى ەكەۋى-اق جول تىلەپ تۇرىپ تۇبىنە دەيىن تارتتى.
ىلكى ساتتە ساعاتى جەتكەن وتاربا شىندىقتى ايتىپ شىڭعىرىپ, جولعا شىقتى.
بوز جۋسان وسكەن اقسەلەۋلى دالاعا قاراي اسفالت توسەلگەن استانادان ەكەۋى ءبىر-ءبىرىن قيماي قول بۇلعادى. ماسكەۋ مەن تۇركىستاننىڭ اراسى ءتورت تاۋلىك جەر, سونان قايتىپ جۇزدەسكەن جوق.
ۇزاماي بار كىنانى ساياسي بيۋروعا ارتىپ, اۋعان سوعىسى دا اياقتالدى.
ۇلكەن ءۇيدىڭ ىرگەسى سوگىلدى.
كەسەنەدە جۇدىرىعى ءتۇيۋلى يليچ ءالى ۇيىقتاپ جاتىر.
ازاماتتار امان بولسىن.
ىرگەسى سوگىلگەن ءۇيدىڭ اڭىزىن ايتاتىن دا بىرەۋ كەرەك.
ەكەۋى سونى جەتكىزۋشى عانا.
قۋاندىق تۇمەنباي.
الماتى.
