سۇحبات • 13 قاراشا, 2020

روزا رىمباەۆا: «ونەر ادامىن وسىرەتىن – كاسىبي ءبىلىم»

1120 رەت
كورسەتىلدى
7 مين
وقۋ ءۇشىن

ارادا كوپ جىلدار وتسە دە كوكەيدەن كەتپەيتىن, قۇلاققا جاعىمدى عۇمىرلى اندەر بار. وسى جولدار باكىر تاجىباەۆتىڭ سوزىنە جازىلعان كومپوزيتور سەيدوللا بايتەرەكوۆتىڭ ء«اليا» انىنە قاراتا ايتىلىپ وتىر. قازاقتىڭ قاھارمان قىزىنىڭ ەرلىگىن پاش ەتكەن مۋزىكالىق شىعارما قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى روزا رىمباەۆانىڭ ورىنداۋىندا شارتاراپقا تانىلدى. 1977 جىلى بولگاريادا وتكەن «التىن ورفەي» بايقاۋىندا باس جۇلدەنى يەلەنىپ, «ەڭ ۇزدىك جىل ءانى» دەپ تانىلعانى ونەرسۇيەر قاۋىمنىڭ ءالى ەسىندە. ايگىلى انشىمەن اڭگىمەمىز ونەردەگى اسەرلى ساتتەر جايىندا ءوربىدى.

روزا رىمباەۆا: «ونەر ادامىن وسىرەتىن – كاسىبي ءبىلىم»

– روزا قۋانىشقىزى, كارانتين كەزىندە ونەر سا­لاسىنىڭ وكىلدەرى ارنايى باع­دارلامالار جاساپ, جۇرت­شىلىقتى سەرپىلتۋ ماق­سا­تىندا ونلاين كونتسەرتتەر ۇيىم­داستىرعانى بەلگىلى. وسى ورايدا ونەرلى جاندار ورتاسى – ءوز وتباسىڭىزدىڭ دا مۇنداي شارادان تىس قال­ماعانى بەلگىلى.

– پاندەميانىڭ سالدا­رى ەلىمىز ءۇشىن وڭايعا سوق­قان جوق. جاقىن­دارىنان ايى­رىلعان, جۇمىسسىز قالعان جان­داردىڭ ءومىرى ەشكىمدى بەيجاي قالدىرمادى. دەگەنمەن دە ءار سالا ماماندارى شاما-شارقىنشا جۇمىس ىستەپ, قو­عامعا ءوز ۇلەسىن قوسۋعا تىرىستى. وسى ورايدا ونەر ۇجىم­دارىنىڭ, ەسترادا سالا­سى, سونداي-اق ءداستۇرلى ان­شى­لەردىڭ ونلاين رەجىمدە كون­تسەرتتەرىن بەرىپ, كوپشىلىككە كوڭىلدى باع­دارلامالار ۇسىنۋى – قۇپ­تارلىق جايت. ال ەلىمىزدىڭ ونەر مايتالماندارىنان باستاپ جاس انشىلەرگە دەيىن مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن ۇيىمداستىرىلعان «قازاقتەلەكوم» كومپا­نيا­سىنىڭ «كارانتيندەگى جۇل­دىزدار» جوباسىنا قاتىسىپ, ونەر كورسەتۋى دە وسىنداي يگى شارالاردىڭ ءبىرى.

– ءسىزدىڭ ونەردەگى باعى­ڭىز­دى اشقان ء«اليا» ءانى­نىڭ جازىلعانىنا ەلۋ جىلعا جۋىقتاپ قالىپتى. دەسەك تە, بۇگىنگى انشىلەردىڭ رەپەرتۋا­رىنان كوكەيدە جاتتالىپ قا­لاتىن اندەردى سيرەك ەس­تيمىز.

– بيىل ونەرىمدەگى بويتۇ­ما­رىما اينالعان ء«اليا» انى­نە دە, مەنىڭ شىعارماشىلىعى­ما دا قىرىق بەس جىل تولدى. ء«الياسىز» رەپەرتۋارىم تولىققاندى بولمايتى­نى ءسوزسىز. بۇل ءاندى ەڭ العاش «گۇلدەر» ءانسامبلىنىڭ سۇيە­مەل­دەۋىمەن ورىنداعان تىلەكتەس نۇرماعامبەتوۆ ەدى. مەنى حا­لىقارالىق دەڭگەيدە تانىمال ەتكەن ءاننىڭ نۇسقاسىن جولداسىم تاسقىن وقاپوۆ دايىنداپ بەرگەنى بەلگىلى. ء«اليا» بار دارىنىمدى, ىشكى بايلىعىم­دى, اكتەرلىك شەبەرلىگىمدى كور­سەتكەن شىعارما بولدى. ارينە, ءاربىر ءانشىنىڭ جانىنا جاقىن, جۇرەگىنىڭ قىلىن تەربەتەتىن, ءبىتىم-بولمىسىمەن استاساتىن ءانى بولۋى زاڭدىلىق. ال «كوك­تەم شاقىرادى» اتتى كون­تسەرتتىك باعدارلاماممەن بيىل رەسپۋبليكا وڭىرلەرىن ارالاپ, ەسەپ بەرۋ كونتسەرتىمدى وتكىزەمىن دەپ جوسپارلاعان ەدىم. الايدا پاندەمياعا باي­لا­نىستى بۇل باعىتتاعى شارالار كەيىنگە قالدى.

– ءوزىڭىز ەڭبەك ەتكەن جىلداردا «گۇلدەر», «اراي» ان­سامبلدەرىنەن تالاي تالانت­تار قانات قاقتى. بۇ­گىن­دە وسىنداي ورنى بولەك شى­عار­ماشىلىق ۇجىمدارعا سۇرا­نىس بايقالادى.

– قازىرگى كەزدە «گۇلدەر», «اراي», «دوسمۇقاسان» سياق­تى انسامبلدەر جوقتىڭ قا­سى. ۇلكەن وركەسترلەر بار دەگە­نىمىزبەن دە, ۇجىمىمەن شى­عىپ, ەل ءىشىن ارالاپ جۇرەتىن انسامبلدەرگە سۇرانىس بار. بىراق مۇنداي ۇلكەن ۇجىم­داردى قولداۋ جاعى كەمشىن. وڭىرلەرگە ىسساپارعا بارعاندا ونەر ۇجىمدارىنىڭ سانى مەي­لىنشە از بولعانى ءتيىمدى سا­نالادى. بۇل قابىل­داۋ­شى تاراپقا دا جەڭىلدەۋ. دە­گەن­مەن قاشان دا ونەرگە سۋساپ تۇ­راتىن وڭىرلەرگە كاسىبي ونەر ۇجىم­دارىنىڭ ءجيى بارىپ كونتسەرت قويۋى مەملەكەت قولعا الىپ وتىرعان كوپتەگەن يگى شا­راعا سەرپىن بەرەتىنى ءسوزسىز. سون­دىقتان ەلىمىزدىڭ ونەرىن دا­مىتۋ ماقساتىندا وسىنداي ان­سامبلدەردىڭ جۇمىسىن قاي­تا جانداندىرۋ قاجەت.

– شىعارماشىلىعىڭىز جايىندا ءسوز ەتكەندە ونەرىڭىز عانا ەمەس, ومىرىڭىزگە دە ەرەكشە رەڭك بەرگەن تۇلعا – تاس­قىن وقاپوۆ ەكەنىن ءجيى ەسكە الاسىز.

– تاسقىن – مەنىڭ ونەردەگى ۇستازىم, پروديۋسەرىم عانا ەمەس, ومىردەگى سەرىگىم, ارقا سۇيەر ­ازاماتىم بولدى. بۇگىندە جيىرما ءۇش جىل وتاسقان جول­داسىم تاسقىنعا دەگەن سا­عىنىشىمدى ەسەيىپ كەلە جاتقان ۇلدارىما قاراپ باسامىن. مەن ونىڭ شىعارماشىلىق قولداۋىنىڭ ارقاسىندا ونەر اتتى الەمنىڭ بيىك باس­پالداعىنا باتىل تۇردە قا­دام باستىم. ال كاسىبي ءبى­لىم الۋىمدا ت.جۇرگەنوۆ اتىن­­داعى قازاق ۇلتتىق ونەر اكا­دەمياسىنداعى ر.ماشۋروۆا, م.سما­عۇلوۆا, ب.ەلداروۆ, ت.ب. ۇس­تازدارىمنىڭ ەڭبەگىنە باسىم­دى يەمىن. سونىمەن بىرگە ت.سارىباەۆ, س.بايتەرەكوۆ, ت.قا­جىعاليەۆ, ە.ىنتىقباەۆ, د.سىز­دىقوۆ, ب.سىزدىقوۆ, ب.شۇ­كەنوۆ, ب.بورانوۆ سياق­تى كومپوزيتورلاردىڭ شىعار­ماشىلىعىمداعى ورنى ەرەك­شە دەسەم, ال س.شامەنوۆ, ا.رىس­بەكوۆ, س.جولبارىس, ج.سەي­دوللا ۇلىمەن بىرلەسە جۇ­مىس ىستەپ كەلەمىن. الداعى ۋاقىت­تا رەپەرتۋارىمدى جاس كوم­پو­زيتورلاردىڭ اندەرىمەن دە تو­لىقتىرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىن.

– جاقىندا ساحنا ادەبى, ونىڭ ىشىندە فونوگراممامەن ءان سالۋ ءتارتىبى زاڭناما دەڭگەيىندە قاراستىرىلعانى بەلگىلى. وسى تالاپتار انشى­لەردىڭ الداعى ۋاقىت­تا­عى كاسىبي دەڭگەيىنە قان­شا­لىق­تى اسەر ەتەدى؟

– بۇل دەر كەزىندە قولعا الىن­عان, ەلىمىزدىڭ ونەر سالا­سىنا دەگەن جاناشىرلىقتان تۋ­عان ماڭىزدى قادام. سوڭعى جىلداردا قوعامدا كورەرمەننىڭ, تىڭدارماننىڭ تالعامىنا كە­رى ىقپال ەتەتىن, كاسىبي دەڭ­گەيى تومەن, فونوگراممامەن تانىلعان «جۇلدىزدار» كو­بەيىپ كەتكەنى جاسىرىن ەمەس. وسىنىڭ ءوزى انشىلەردىڭ كاسىبي ادەبىنە, مادەنيەتىنە جات نارسە. تىپتەن تىڭدارماندى الداۋ دە­سەم قاتەلەسپەيمىن. ناعىز ونەر ادامى تىڭدارمانىن تا­بيعي تالانتىمەن, ەرەكشە داۋىسىمەن باۋراپ الۋى كەرەك. كەزىندە قالىڭ كوپشىلىككە ۇسى­نىلاتىن ءان كوركەمدىك كەڭەستىڭ تالقىسىنان وتەتىن. وسى ورايدا كوركەمدىك كەڭەستىڭ جۇمىسىن قايتا جانداندىراتىن ۋاقىت كەلگەن سياقتى.

– شاكىرت تاربيەلەپ, ۇس­تازدىق ەتكەن جىلدارداعى تاجىريبەڭىزبەن ءبولىسىپ وت­سەڭىز...

– جۇسىپبەك ەلەبەكوۆ اتىن­داعى ەسترادا تسيرك كوللە­د­جىن-­
­دە, ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى قا­زاق ۇلتتىق ونەر اكادەميا­سىن­دا ساباق بەرگەن كەزدەردىڭ وزىندىك ەرەكشەلىگى بار. بۇگىندە شاكىرتتەرىم كينو, تەاتر سالا­سىندا تابىستى ەڭبەك ەتىپ ءجۇر. بۇل ۇستازدارىمنان ال­عان ءبى­لىمىم مەن ونەردەگى تاجى­ري­بەم شاكىرت تاربيەلەۋ ىسىندە ءوز ناتيجەسىن بەرگەندىگى دەسەم, ارتىق ايتپايمىن. كاسىبي ءبىلىم قاشاندا بيىككە جەتەلەيدى. دەگەنمەن تەوريالىق ءبىلىمدى بەلگىلى ءبىر ونەر ۇجىمىندا ەڭبەكپەن ۇشتاستىرا ءبىلۋ جاس مامان ءۇشىن اسا ماڭىزدى. مەنىڭ كەز كەلگەن جاڭا باعدارلامام, ساحنا سىرتىنداعى دايىندى­عىم, ستۋدياداعى جۇمىستارىم دا جاستارعا ۇلگى بولادى دەپ ويلايمىن. ءوزىمىز دە جاس بو­لا ءجۇرىپ اعا بۋىننان ۇيرەن­گەنىمىزدى, كورگەنىمىزدى ۇلكەن ساحناداعى ەڭبەگىمىزگە ارقاۋ ەتتىك. سوندىقتان دا ونەر ادامىن وسىرەتىن ونىڭ كاسىبي ءبى­لى­مى. كورەرمەن تالعامىن وسىرەتىن دە وسى كاسىبي ونەر ورتاسى.

– ۇلدارىڭىز ءالي مەن ءمادي دە ساحنادا ءوز ونەرلە­رى­مەن تىڭدارمانىن ءتانتى ەتىپ ءجۇر. زاماناۋي مۋزىكا وكىل­دەرىمەن شىعارماشالىق بايلانىستارىڭىز قانداي؟

– ءالي دە, ءمادي دە كاسىبي مۋزىكا سالاسىنىڭ وكىلدەرى. ءوز جوسپارلارى, باعدارلاماسى, مۋزىكاسى بار. كارانتين كە­زىندە البومدارىن جازىپ, كا­سىبي ىزدەنىستە بولدى. بەينەبايان ءتۇسىرۋ دە جوسپارلارىندا بار. ءاليدىڭ «جاراستى جانۇيا», «بو­لاشاق ءۇنى», «سەنەمىن مەن», ءماديدىڭ ء«بىز بىرگەمىز» ان­دە­رىنىڭ مەنىڭ رەپەرتۋارىم­دا ەرەكشە ورنى بار. ال مۋزى­كا سالاسىنداعى ورتاق كوز­قا­راسىمىز وتباسىنداعى شى­عار­­ماشىلىق ۇيلەسىمنىڭ دالە­لىندەي.

– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.

 

 اڭگىمەلەسكەن

ەلۆيرا سەرىكقىزى,

 «Egemen Qazaqstan»

سوڭعى جاڭالىقتار

شايدوروۆ الەمدىك باق نازارىندا

وليمپيادا • بۇگىن, 12:06