جەلتوراڭعى تۋرالى اڭىز

– بۇل بالەتتە ءبىز اعاش بەينەسى ارقىلى حالقىمىزدىڭ ءور رۋحى مەن قايراتى جايلى وي وربىتەمىز. ادامداردىڭ تابيعاتقا زيان كەلتىرۋى, ادام مەن تابيعات اراسىن­داعى قايشىلىق نەگىزگى ماسەلە رەتىندە كوتەرىلەدى, ياعني قويىلىمنىڭ وزەگى وسى نەگىزدە تارقاتىلادى. ءبىزدىڭ ماقساتىمىز – ادام مەن قورشاعان ورتا اراسىنداعى ۇيلەسىمدىلىكتى تابۋ. ايتۋلى بالەت قۋات شىلدەباەۆتىڭ مۋزىكاسىن تىڭداعان كەز­دەگى ءوزىمنىڭ ىشكى تولقىنىسىمنىڭ كورىنىسى – ۇلتتىق, سونىمەن بىرگە زاماناۋي, قازىرگى كورەرمەنگە تۇسىنىكتى سەزىم يىرىم­دەرى, – دەيدى حورەوگراف.

بالەتتەگى وقيعا قازاق دالاسىندا تا­مىر جايعان عاجايىپ اعاشتىڭ تو­ڭى­رەگىندە ءوربيدى. قۇم كوشكىنىنە توتەپ بەرگەن توراڭعى قاتايىپ, تامىرى تەرەڭ بويلايدى. بىراق كۇتپەگەن جەردەن وتىن­شىلار كەلىپ, اعاشتى شاپپاقشى بول­عاندا, ءبىر بوزبالا توراڭعىنى قورعاپ قالادى. ال اعاشتىڭ جەلتوراڭعى اتالاتىن سەبەبى – جەلسىز كۇندە دە ونىڭ بۇتاق­تارى تەربەلىپ تۇرادى ەكەن.

سپەكتاكلدە كوتەرىلگەن نەگىزگى يدەيا – باسىنا بۇلت ۇيىرىلگەن تۇستاعى حالىقتىڭ اسقاق رۋحىن سۋرەتتەۋ. وسى كۇش-قۋات تو­راڭعى بەينەسىمەن ورىلگەن. سونىمەن بىر­گە قويۋشى-حورەوگراف ادامزاتقا ور­تاق وزەكتى ماسەلەلەردى دە قوزعايدى, ول – تابيعات پەن ادامدار اراسىنداعى كونفليكت. ساحنادا ول قاتىگەز تايتالاسقا ۇلا­سادى. ءسويتىپ ادامداردىڭ تابيعاتقا ويلانباستان, قاساقانا قول سالۋىنىڭ زالالىن ايقىن كورسەتەدى.

– بۇرىن بارلىق ادام, اسىرەسە, ءبىز­دىڭ قازاق حالقى اينالاداعى تىرشىلىك اتاۋلىنىڭ جانى بار دەپ سەنەتىن. سول سەبەپتى تابيعاتتى ايالايتىن. مەكيەن دا­لادا كوك اتاۋلى از بولعاندىقتان, ءار اعاش كيەلى سانالاتىن. دالادا اعاشتى كور­سەڭىز, بۇل جاقسىلىققا بالاناتىن. ونىڭ ساياسىندا تىنىعۋعا بولادى, وعان قۇستار ۇيا سالادى. مۇنىڭ ءبارى – ءبىزدىڭ پايىمىمىز جەتە بەرمەيتىن سۇلۋلىقتىڭ كورىنىسى. ونى ايالاپ, وعان قورعان بولۋ كەرەك, – دەيدى ليبرەتتو اۆتورى باقىت قايىربەكوۆ.

توراڭعى پارتياسىن «استانا بالەت» تەاترىنىڭ جەتەكشى سوليستەرى اڭساعان كوبەنتاي مەن اسەل جانعاسقاەۆا ورىنداپ شىقتى. بوزبالا پارتياسىن فارحاد بوريەۆ پەن سۇندەت سۇلتانوۆ, ال نازىك تە اسقاق توراڭعى جانىن ديلارا شوماەۆا مەن دارينا قايراشەۆا سومدادى.

– قازاق فيلوسوفياسى مەن مادەنيە­تىندە ايەل زاتىنىڭ الار ورنى ەرەكشە. ول رۋح سەكىلدى, بارشا تىرشىلىك اتاۋ­لىنىڭ باستاۋ بۇلاعى. سپەكتاكلدە بۇل توراڭعى بەينەسى ارقىلى بەرىلگەن. ول ۇلت­تىق ناقىشتاعى ورمان نيمفاسى ىس­پەتتى, – دەيدى تەاتردىڭ جەتەكشى ءسوليسى ديلارا شوماەۆا.

سپەكتاكلدى كوركەم بەزەندىرۋدى «اس­تانا بالەت» تەاترىنىڭ شەبەرلەرى جۇزەگە اسىردى. اسەم دەكوراتسيا مەن كوستيۋمدەر قازاق ءبيىنىڭ باي مۇراسى مەن كلاسسيكالىق ءبيدى ۇشتاستىرعان حورەوگرافتىڭ بىرەگەي پلاستيكالىق ءتىلىن اجارلاندىرا ءتۇستى.

– پرەمەرانى اسىعا كۇتتىم. قويى­لىم بيلەتىن الدىن الا ساتىپ­ الىپ, وسى سپەكتاكلدى كوزىمەن كورگەن با­قىت­تى جانداردىڭ قاتارىنان تابىلدىم. سپەكتاكلدەگى ءار دەتال ءوز­ارا باي­لانىسقان. ۇندەستىك بار. مۋزىكا بولسىن, حورەوگرافيا بولسىن, دەكوراتسيا نەمەسە بەينەكورىنىس بولسىن – ءبارى بىرىمەن-ءبىرى ءساتتى ۇندەسكەن. جانىڭدى تەبىرەنتەر ساتتەر قانشاما؟! ارتىستەر كەمەلىنە جەتكەن, وتە نانىمدى ويناپ شىقتى, – دەگەن ويىمەن ءبولىستى سپەك­تاكلدەن سوڭ كورەرمەندەردىڭ ءبىرى نۇر­گۇل ەسەنگەلدى.

ورايى كەلگەندە ايتا كەتەيىك, «استانا بالەت» ۇجىمى جاقىن كۇندەرى كورەرمەن نازارىنا تاعى ءبىر پرەمەرا ۇسىنادى. ول – جاس حورەوگراف, «استانا بالەت» تەاترىنىڭ جەتەكشى ءسوليسى اينۇر ابىل­عازينا قويعان «تريۋمف» ءبىر اكتىلى بالەتى. ال 14 قاراشادا تالعامپاز كورەرمەن نازارىنا مۋكارام ءاۆاحريدىڭ «سالومەيا» جانە ريكاردو امارانتەنىڭ «Longing» («قۇشتارلىق») ءبىر اكتىلى بالەتتەرى ۇسىنىلاتىن بولادى.