"ينتەرفاكس" ءباسپاسوز ورتالىعىندا وتكەن ونلاين كونفەرەنتسيادا اربيتراجدار قىزمەتىنىڭ اشىقتىعى, تاۋەلسىزدىگى, كاسىپكەرلەر اراسىندا تۋىندايتىن داۋلاردى شەشۋدەگى الەۋمەتتىك فۋنكتسيالاردىڭ ەرەكشەلىكتەرى تۋرالى ايتىلدى.
وسى كونفەرەنتسيا بارىسىندا ساراپشىلار "ۇستەل تەننيسى اكادەمياسى" جشس مەن "ادىلەت" اربيتراجى" اراسىنداعى كەلىسىمدەر بويىنشا ىسكە اسقان داۋلى ماسەلەنى نەگىزگە الدى. تاۋەلسىز ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, "ادىلەت اربيتراجى", "اربيتراج ەف", "الماتى اربيتراجى", "الماتى اربيتراجدىق سوتى" جانە "الما-اتا اربيتراجدىق سوتى" سياقتى بەس اربيتراج ءوزارا مۇددەلەس بولىپ تابىلادى. وسى نەگىزدەگى ءىس بارىسىن نەگىزگە العان قاتىسۋشىلار مۇنداي ارەكەتتەردىڭ قوعامداعى اربيتراجدارعا دەگەن سەنىمسىزدىگىن تۋدىراتىندىعىن جەتكىزدى. ولاردىڭ پىكىرىنشە, بۇگىندە كوپتەگەن اربيتراجداردىڭ قىزمەتى كولەڭكەلى سيپات العان. "قالتالى" اربيتراجدار "اربيتراج تۋرالى" زاڭنىڭ بولعانىنا قاراماستان, ەلىمىز زاڭناماسىن اياق استى ەتە وتىرىپ, ءوز ەرەجەلەرى بويىنشا جۇمىس ىستەپ كەلەدى.
الماتى قالالىق ادۆوكاتتار القاسىنىڭ مۇشەسى, ادۆوكات سەرىك نۋرليحين "مۇنداي احۋالدىڭ بەلەڭ الۋى قوعامدا اربيتراجدارعا دەگەن سەنىمدى جوعالتادى. بۇگىندە اربيتراجداردىڭ بەدەلدى جۇمىس ىستەۋى ءۇشىن ارنايى زاڭدار بار. اربيتراجدى پالاتا جۇمىس ىستەيدى ءارى سوت سۇزگىسى قالىپتاسقان. سوندىقتان دا اربيتراجدار كاسىبي بىلىكتىلىكتەن ءوتىپ, كاسىبي زاڭعا ارنايى وزگەرتۋلەر ەنگىزىلۋى قاجەت. بۇل باعىتتاعى جۇمىستاردا اربيتراجدى پالاتانىڭ بەلسەندىلىگى قاجەت.
"اتامەكەن" ۇكپ مۇشەسى رومان بوتابەكوۆ "اربيتراجداعى زاڭسىز ارەكەتتەردىڭ انىقتالۋى - ايسبەرگتىڭ ءبىر ۇشى ەكەندىگىن العا تارتتى. ر.بوتابەكوۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇگىنگى كۇندە اربيتراج قىزمەتى باقىلاۋسىز قالعان. "قالتالى" اربيتراجدار زاڭداردى ەلەمەي, ءوز قىزمەتىن بيزنەستى جويۋعا, باسقاشا ايتقاندا, "رەيدەرلىككە" ىقپال ەتۋدە. ونىڭ ۇستىنە, بۇل اربيتراجداردىڭ كوپشىلىگى تورەلىك پالاتادا جوق جانە وندا مۇشە بولعىسى دا كەلمەيدى. وكىنىشكە قاراي, كوپ جاعدايدا پروكۋراتۋرا ورگاندارى دا, سوتتار دا بۇعان قارسى بولا المايدى. اربيتراجدار تىپتەن زاڭسىز شەشىمدەر قابىلداۋدا مۇلدەم ەركىن ءارى ارەكەتتەرىنە جاۋاپتى ەمەس. وتاندىق اربيتراجدارعا قاتىستى قالىپتاسقان قازىرگى جاعداي ەلدىڭ ەكونوميكالىق قاۋىپسىزدىگىنە قاۋىپ توندىرۋدە. سوندىقتان قۇقىق قورعاۋ جانە قاداعالاۋ ورگاندارىن بۇل ماسەلەگە ءجىتى نازار اۋدارىپ, نارىقتىق ەكونوميكانىڭ نەگىزى بولىپ تابىلاتىن كاسىپكەرلىكتى قىلمىستىق قول سۇعۋشىلىقتان قورعاۋى قاجەت.
"NABBI" جشس قۇقىقتىق ماسەلەلەر جونىندەگى ديرەكتورى دينارا جەمەكەشەۆا بۇكىل الەمدە تورەلىك كەلىسپەۋشىلىكتەردى رەتتەۋدىڭ مەملەكەتتىك سوتقا بالامالى نىسانى بولىپ تابىلاتىندىعىن ايتا كەلىپ, وندا تورەشىلەردى تاراپتاردىڭ وزدەرى تاڭدايتىندىعىن, بۇل رەتتە تورەشىلەر بەيتاراپ جانە ءتيىستى كاسىبي قاسيەتتەرگە يە بولۋى قاجەت, دەپ اتاپ ءوتتى. دينارا جەمەكەشەۆانىڭ ايتۋىنشا, "قالتالى" اربيتراجدارعا وراي قالىپتاسقان قازىرگى جاعداي تۇتاس العاندا بارلىق اربيتراجدارعا كەرى اسەرىن تيگىزەدى. اربيتراجدارعا دەگەن سەنىم ازايادى. دەگەنمەن, ءوز قىزمەتىن زاڭدى جانە ءادىل جۇرگىزەتىن اربيتراجدار بار. بىراق, زاڭنامالىق قۇجاتتارداعى كەيبىر ولقىلىقتاردىڭ سالدارىنان اربيتراجدى جەكە ماقساتتارعا پايدالانۋ دەرەكتەرى ورىن الۋدا.
سوندىقتان تورەلىكتىڭ (اربيتراجدىڭ) ۇيىمدىق-قۇقىقتىق نىسانىنا قويىلاتىن تالاپتاردى كۇشيتۋ, تورەشىلەرگە بىلىكتىلىك تالاپتارىن قويۋ (زاڭ ءبىلىمىنىڭ جەتكىلىكسىزدىگى); ءمانى بويىنشا تورەلىكتەردىڭ شەشىمىنە قارسى كەلۋ مۇمكىندىگىنىڭ جوقتىعى, بيلىك ورگاندارى تاراپىنان تورەلىككە باقىلاۋدىڭ جوقتىعى (تورەلىكتەر مەملەكەتتىك ورگاندارعا ەسەپ بەرمەيدى); زاڭسىز شەشىم شىعارعان تورەشىلەرگە جاۋاپكەرشىلىكتىڭ ارتىلماۋى; شەشىمدەردىڭ اشىق تۇردە جاريا ەتىلمەۋى سياقتى تالاپتار باسشىلىققا الىنىپ, زاڭدى تۇردە رەتتەلۋى قاجەت.
