«ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ وقىرماندارى ارقىلى بارشا قازاقستان حالقىنا ءسالەم جولدايمىن. دوستاس قازاقستانعا شىن جۇرەگىمنەن يگىلىك, ءوسىپ-وركەندەۋ ءجانە جارقىن بولاشاق تىلەيمىن. دانا پرەزيدەنتتەرىڭىزدىڭ دەنساۋلىعى مىقتى بولسىن, ەل يگىلىگى جولىنداعى ەڭبەگى قاشاندا تابىستىلىعىمەن ەرەكشەلەنسىن.
گەرمانيانىڭ كورنەكتى ساياسي قايراتكەرى, بۇرىنعى فەدەرالدىق ەكونوميكا جانە جاڭا تەحنولوگيالار ءمينيسترى ميحاەل گلوس «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنە ارناپ, وتانىمىزدىڭ دامۋ جانە وركەندەۋ جولىن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆپەن تىكەلەي بايلانىستىراتىن, «قازاقستان جولى ۇلكەن قۇرمەتكە ءجانە تاڭدانىسقا لايىق» دەپ اتالاتىن ماقالا جازعان ەكەن.
نەمىس ساياساتكەرى ءوزىنىڭ ماقالاسىندا ەلباسى – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تاۋەلسىز قازاق ەلىن قالىپتاستىرىپ, دامىتۋداعى تاريحي رولىنە جوعارى باعا بەرەدى.
ىزگىلىكتى ارىپتەستەر, قازاقستان مەن گەرمانيا اراسىنداعى قارىم-قاتىناسقا كوزقاراسىمدى ءسىزدەردىڭ باسىلىمدارىڭىز ارقىلى ءبولىسۋ مۇمكىندىگىنە ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن. ءوتكەن جيىرما جىلدا قازاقستان-گەرمانيا ىنتىماقتاستىعى قالىپتى ۇردىسكە اينالسا, ءبىزدى كوپ نارسە بىرىكتىرەدى جانە ونى ءبىز جوعارى باعالايمىز ءارى ونى ودان ارمەن قاراي كەڭەيتىپ, دامىتۋعا ۇمتىلىس تانىتامىز.
كوپتەگەن قيىندىقتار مەن سىن-قاتەرلەردەن ابىرويمەن وتكەن قازاقستان ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك دامۋدا زور تابىستارعا جەتتى, حالىقارالىق ارەنادا جانە وڭىردە جوعارى بەدەلگە يە بولدى. تاۋەلسىزدىككە باستاعان سىزدەردىڭ جولدارىڭىز جانە باتىل رەفورمالارعا ۇمتىلىستارىڭىز ۇلكەن قۇرمەت پەن تاڭدانىس تۋعىزادى. قازاقستان بارلىق وزىندىك ينستيتۋتتارى مەن اتريبۋتتارى قالىپتاسقان ءارى تۇراقتى تۇردە دامىپ كەلە جاتقان مەملەكەت رەتىندە ورنىعىپ ءۇلگەردى.
باسقالار سياقتى, مەن دە قازاقستاندىق مودەلدىڭ جەتىستىگى ءبىرىنشى كەزەكتە قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ۇلكەن تاريحي ەڭبەگىمەن بايلانىستى دەگەن ءپىكىرگە قوسىلامىن. ول ستراتەگيالىق باعىتتىڭ بەرىك ىرگەتاسىن قالاپ قانا قويماي, سونىمەن قاتار, ەلباسىلىق ميسسيادا ساياسي كورەگەندىك, ەرىك-جىگەر جانە باتىلدىق تانىتىپ, شەتەلدەردە جانە ەل ىشىندە جوعارى بەدەل مەن قۇرمەتكە بولەندى.
«ەرىك-جىگەر بار جەردە, باعىت-باعدار دا بار» دەگەن حالىق دانالىعى تەكتەن-تەك ايتىلماسا كەرەك. قازاقستان ءوز ەگەمەندىگىنىڭ العاشقى كۇنىنەن باستاپ ىشكى دامۋدى جۇيەلى تۇردە جۇرگىزۋگە باسا نازار اۋداردى. وسى ماقساتتا جەتەكشى ەلدەردىڭ دۇنيەجۇزىلىك تاجىريبەسى ىقىلاسپەن مۇقيات زەرتتەلدى. «قازاقستان-2030» ستراتەگياسى ەلدىڭ دامۋ جولىنا شامشىراق سياقتى ساۋلە شاشىپ, الداعى كوپ جىلدار بەدەرىندە باعىت-باعداردان اداستىرمايتىن ناقتى ءىس-قيمىلدار جوسپارىنا اينالدى. ەل ءوز كۇشىنە دەگەن سەنىمىنىڭ جانە شامشىلدىعىنىڭ ارقاسىندا «قۋىپ جەتۋ» ەكونوميكاسى شەگىنىڭ قيىندىعىن ەڭسەرىپ, قۋاتتى سەرپىلىس جاسادى, تۇراقتىلىق پەن ءوسۋ ورتالىقتارىنىڭ ءبىرى رەتىندە ورنىقتى. تاريحي تۇرعىدان وسىنداي از عانا ۋاقىتتا كوپتەگەن باسقا ەلدەردە بىرنەشە ونداعان جىلدار جۇمسالعان اۋقىمدى جۇمىس اتقارىلدى.
جاھاندىق وتكىر داعدارىسقا قاراماستان, قازاقستان قيىندىقتارعا توتەپ بەرىپ قانا قويماي, العا ۇمتىلدى جانە ءوزىنىڭ جوسپارلاۋ كوكجيەگىن كەڭەيتتى. بار جەتىستىكتەردى جالعاستىرا وتىرىپ, اسا دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا قوسىلۋ ماقساتى بەلگىلەنگەن «قازاقستان-2050» جاڭا ساياسي باعىتى جاريا ەتىلدى. پرەزيدەنت ن.نازارباەۆ تاياۋ بولاشاقتا قازاقستاندى دامىعان ەكونوميكاسى, ءبىلىمدى ادامدارى, ءوز ەلىن سۇيەتىن پاتريوتتارى بار قۋاتتى دا وزىنە سەنىمدى مەملەكەت رەتىندە كورەدى. گەرمانيانىڭ بۇرىنعى ەكونوميكا ءمينيسترى جانە بۋندەستاگ دەپۋتاتى رەتىندە سىزدەردىڭ وڭىرلەرىڭىزدە ءبىرنەشە مارتە بولعان مەن قازاقستان بۇگىندە الەمدىك قوعامداستىقتاعى بەرىك ورنىن لايىقتى يەلەنىپ وتىر دەپ ەسەپتەيمىن. سىزدەر سوڭعى جىلدارى العان قارقىندارىڭىزدى جوعالتپاعاندارىڭىزدى شىن جۇرەكتەن تىلەيمىن.
قازاقستان جاڭعىرۋىنىڭ سيمۆولى, سىزدەردىڭ پرەزيدەنتتەرىڭىزدىڭ تۋىندىسى ءارى ماقتانىشى – استانا بولىپ سانالاتىنى ماعان جاقسى ءمالىم. استانانى كوشىرۋ كوپشىلىك ءۇشىن جاڭالىق جانە سىناق بولعانى, بىراق مۇنسىز تاۋەلسىزدىك پەن دەموكراتيانى قۇرۋ, كوپۇلتتى حالىقتى جاڭا جەتىستىكتەرگە جۇمىلدىرۋ مۇمكىن ەمەس بولعانى دا جاسىرىن ەمەس. استانادا ساۋلەت ونەرىنىڭ, مادەنيەت پەن عىلىمنىڭ ەڭ زاماناۋي يدەيالارى ءىس جۇزىنە اسىرىلعانى, ونىڭ ۇستىنە قالانىڭ ءوزى يننوۆاتسيالار مەن شابىتتىڭ باستاۋى بولىپ وتىرعانى ماڭىزدى.
استانا مەن ەلدىڭ دامۋىنا استانا ەكونوميكالىق فورۋمى سياقتى اۋقىمدى شارانىڭ قوسىمشا سەرپىن بەرىپ وتىرعانى تاعى انىق. ورتالىق ازيادا العاش رەت الەمدىك ساياساتكەرلەردىڭ, بيزنەسمەندەردىڭ, عالىمدار مەن ساراپشىلاردىڭ پىكىر الماساتىن وزىندىك ۇنقاتىسۋ الاڭى پايدا بولدى. گەرمانيا فورۋمنىڭ قىزمەتىنە بەلسەندى ۇلەس قوسىپ كەلەدى. ويتكەنى, بەرلين كوكەيكەستى وڭىرلىك جانە جاھاندىق ۇردىستەردەن حاباردار بولىپ وتىرۋدى ءتيىمدى سانايدى. ءوزىم جوعارى دەڭگەيدە ۇيىمداستىرىلۋىمەن, كۇن ءتارتىبىنىڭ مازمۇندىلىعىمەن جانە پىكىرتالاستارىنىڭ ۇتىمدىلىعىمەن ەسىمدە قالعان اەف جۇمىسىنا ەكى رەت قاتىسۋ ءمۇمكىندىگىنە يە بولدىم.
قازاقستاننىڭ G-Global ينفوكوممۋنيكاتيۆتىك الاڭى الەمدىك قوعامداستىقتىڭ كەڭ قولداۋىنا يە بولىپ وتىر. استانا ەكونوميكالىق فورۋمى ارقاۋىنداعى بۇل جاھاندىق ۇنقاتىسۋ الاڭى, قازىرگى داعدارىستى قوسا العاندا, كۇن تارتىبىندەگى الەمدىك كوكەيكەستى پروبلەمالارعا جاۋاپ ىزدەۋ ءۇشىن ءتۇرلى سالاداعى عالىمدار مەن ويشىلداردى, ساياساتكەرلەر مەن ساراپشىلاردى بىرىكتىردى. مۇنداي باستاماشىلىقتى ەۋرازيانىڭ ءجۇرەگىندە ورنالاسقان قازاقستان تانىتپاعاندا, باسقا قاي ەل تانىتۋى ءتيىس؟
ءبىز گەرمانيادا دا قازىرگى داعدارىس اياقتالۋدان ءالى دە الىس جاتىر دەپ پايىمدايمىز. باتىس ەلدەرىندەگى قولايسىز ەكونوميكالىق كونيۋنكتۋرا جاعدايىندا الەمدىك دامۋدىڭ ورتالىعى الەمدەگى اسا دامىعان باسەكەگە قابىلەتتى مەملەكەتتەر قاتارىنا قوسىلۋ جونىندەگى مىندەتتى ءتيىمدى جۇزەگە اسىرىپ كەلە جاتقان, ازياداعى اسا تابىستى ەكونوميكا رەتىندە كورىنەتىن قازاقستان ورىن تەپكەن شىعىسقا اۋىسا باستاعانداي.
گەرمانيا دا قازاقستاندى وڭىردەگى شەشۋشى ارىپتەسى رەتىندە قاراستىرادى. بىزدەردىڭ ارامىزدا بەرىك ساياسي ۇنقاتىسۋ ورنىققان جانە ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق كەڭەيىپ كەلەدى. 2012 جىلى ءوزارا تاۋار اينالىمى داعدارىسقا دەيىنگى كورسەتكىشتەرگە, ياعني 6 ملرد. ەۋروعا جەتىپ, قازىرگى تاڭدا تۇراقتى تۇردە ۇلعايا ءتۇسىپ وتىر. تاياۋ جىلدارى ساۋدا-ساتتىق كولەمى بۇدان دا جوعارى دەڭگەيگە كوتەرىلەتىنىنە سەنىمىم زور. بۇل ءۇشىن بيزنەس-قاۋىمداستىق تاراپىنان ۇلكەن جۇمىس, ءداستۇرلى باعىتتاردا, سونداي-اق, يننوۆاتسيا سالاسىندا بىرلەسكەن جوبالار تالاپ ەتىلەدى. ءبىز مازمۇنى ءار جىل سايىن ساپالىق تۇرعىدان مولىعا ءتۇسىپ كەلە جاتقان ەكىجاقتى ارىپتەستىكتىڭ جاڭا دەڭگەيىنە ءوتىپ وتىرمىز.
مەنىڭ استاناعا فەدەرالدى ەكونوميكا ءمينيسترى رەتىندەگى 2007 جىلعى ساپارىم كەزىندە, سونداي-اق, پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ بەرلينگە 2009 جىلعى ساپارى بارىسىندا ءبىز قازاقستاندىق ارىپتەستەرىمىزبەن گفر-ءدىڭ قازاقستاندى جاڭعىرتۋعا ينۆەستيتسيالىق, تەحنولوگيالىق جانە ينتەللەكتۋالدى ۇلەسىنىڭ پەرسپەكتيۆالارى تۋرالى كوپ ايتتىق. كەلىسسوزدەردىڭ اسا ماڭىزدى قورىتىندىسى «شيكىزات پەن ينۆەستيتسيالار الماسۋ» فورمۋلاسى بويىنشا ىنتىماقتاستىققا قول جەتكىزۋ تۋرالى ۋاعدالاستىق بولدى. 2012 جىلدىڭ اقپانىندا شيكىزاتتىق, وندىرىستىك جانە تەحنولوگيالىق سالالارداعى ءارىپتەستىك تۋرالى كەلىسىمگە قول قويىلدى. بۇل قۇجاتتىڭ ماڭىزى سوندا, گەرمانيانىڭ قازاقستانمەن ۇزاق مەرزىمدى ىنتىماقتاستىققا ۇلكەن ءمان بەرەتىنىن كورسەتەدى.
تابيعات ۇلان-بايتاق قازاق دالاسىنا مينەرالدى رەسۋرستاردى – مۇنايدى, گازدى, كومىردى, مەتالداردى جومارتتىقپەن بەرە سالعان. بۇل ءىرى شەتەل ينۆەستيتسيالارىن تارتىپ, ونەركاسىپ پەن ەكونوميكانىڭ ءوسىمىن قامتاماسىز ەتۋگە جاردەمدەستى. ەندى قازاقستان قايتالاما ەنەرگەتيكانى, قۋات ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارىن بەلسەندى ەندىرۋ جولىمەن «جاسىل ەكونوميكاعا» وتەتىنىن جانە قورشاعان ورتانى قورعاۋ جونىندە شارالار قابىلدايتىنىن جاريالادى. گەرمانيا مۇنداي ۇمتىلىستى قولدايدى جانە قازاقستان جاسىل تەحنولوگيا سالاسىندا ۇلكەن الەۋەتكە جانە مۇمكىندىكتەرگە يە دەپ ەسەپتەيدى.
اتاپ ايتقاندا, بۇل جەردە اڭگىمە قازاقستان ءۇشىن ماڭىزى زور وقيعا – استانادا وتەتىن ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسى تۋرالى بولىپ وتىر. ءبىز گەرمانيادا بۇل جاڭالىقتى ۇلكەن قۋانىشپەن جانە زور سەرپىلىسپەن قابىلدادىق. ويتكەنى, بۇل قازاقستاننىڭ «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى» تاقىرىبىنىڭ الەمدىك دەڭگەيدە تانىلعانىنىڭ بەلگىسى ەدى. پرەزيدەنت ن.نازارباەۆ ەل حالقىن كەزەكتى مارتە قازاقستان دامۋىنىڭ جاڭاشا پاراعىن اشقان ورتاق جەڭىس توڭىرەگىنە توپتاستىرا ءبىلدى. ساناۋلى جىلداردان كەيىن-اق استانانىڭ جايلىلىقتىڭ, ينفراقۇرىلىمداردىڭ جانە ءومىر ساپاسىنىڭ بارلىق تالاپتارىنا جاۋاپ بەرەتىن «جاسىل» جانە «اقىلدى» مەگاپوليس بولاتىنىنا جانە الەمگە تاماشا ۇلگى تاراتاتىنىنا سەنىمىم زور. 2017 جىلى قازاقستان استاناسىنا بارۋ مۇمكىندىگى تۋىپ جاتسا, ونى زور قۋانىشپەن پايدالاناتىن بولامىن.
مەنى سىزدەردىڭ بولاشاققا ۇمتىلعان ەلدەرىڭىزگە ەكونوميكا مەن تەحنولوگيا عانا تارتپايدى. قازاقستان مەنىڭ جانىما باي تاريحى, كوپ عاسىرلىق مادەنيەتى مەن قازىرگى زامانعى كوپۇلتتى رۋحى بار مەملەكەت رەتىندە جاقىن. قازاقستان-گەرمانيا قارىم-قاتىناسىندا قاشاندا حالىقتارىمىز اراسىنداعى دوستىق, سەنىم جانە ءوزارا تۇسىنىستىك باسىم سيپات الىپ كەلەدى. بۇگىندە گفر-دە تۇراتىن ءجۇز مىڭداعان ادام قازاقستاندى وزدەرىنىڭ ەكىنشى وتاندارى سانايدى. مىنە, تابىستى وتكەن قازاقستاننىڭ گەرمانياداعى جانە گەرمانيانىڭ قازاقستانداعى جىلدارى ءدال وسىنداي رۋحاني جاقىندىققا باعىتتالعان ەدى.
«ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ وقىرماندارى ارقىلى بارشا قازاقستان حالقىنا سالەم جولدايمىن. دوستاس قازاقستانعا شىن جۇرەگىمنەن يگىلىك, ءوسىپ-وركەندەۋ جانە جارقىن بولاشاق تىلەيمىن. دانا پرەزيدەنتتەرىڭىزدىڭ دەنساۋلىعى مىقتى بولسىن, ەل يگىلىگى جولىنداعى ەڭبەگى قاشاندا تابىستىلىعىمەن ەرەكشەلەنسىن.
