كەشە پرەمەر-مينيستر سەرىك احمەتوۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن سەلەكتورلىق رەجىمدەگى ۇكىمەت وتىرىسىندا بيىلعى جىلدىڭ استىق جيناۋ ناۋقانى قورىتىندىلاندى. سونداي-اق, ەلباسىنىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىستاعى تاپسىرمالارىنا سايكەس جول قوزعالىسىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى.
كەشە پرەمەر-مينيستر سەرىك احمەتوۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن سەلەكتورلىق رەجىمدەگى ۇكىمەت وتىرىسىندا بيىلعى جىلدىڭ استىق جيناۋ ناۋقانى قورىتىندىلاندى. سونداي-اق, ەلباسىنىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىستاعى تاپسىرمالارىنا سايكەس جول قوزعالىسىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى.
اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى اسىلجان مامىتبەكوۆتىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدە 15,6 ملن. گەكتاردان استام القاپتىڭ استىعى جينالعان. بۇل استىق جيناۋ القابىنىڭ 99,3 پايىزىن قۇرايدى. ءسويتىپ, بۇگىندە ونىڭ ءار گەكتارىنان 13,3 تسەنتنەر تۇسىمدىلىكپەن باستاپقى سالماعىندا 20,8 ملن. توننا استىق باستىرىلدى. جۇگەرىنى قوسقاندا ەندى 114,6 مىڭ گەكتار ءداندى داقىلدى جيناۋ قالىپ وتىر. استىق جيناۋ كەزىندە سولتۇستىك وڭىردە ءجيى جاۋىن-شاشىن بولعاندىقتان, اقمولا جانە سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارىندا جۇمىستار ءالى دە جالعاسۋدا, وعان قوسا بيىل استىقتى وڭدەۋ جانە كەپتىرۋ بويىنشا جۇمىس كولەمى ارتقان. «ەگىن جيناۋ جۇمىستارىن ۇيىمداسقان تۇردە وتكىزۋ ءۇشىن ۇكىمەت پەن اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى تاراپىنان ءتيىستى شارالار قابىلداندى. كوكتەمگى ەگىس جانە ەگىن جيناۋ جۇمىستارىن قارجىلاندىرۋعا «كازاگرو» حولدينگى بيۋدجەتتىك نەسيە قاراجاتىنان اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلارىن وندىرۋشىلەرگە 53,2 ملرد. تەڭگە ءبولدى. بۇدان باسقا, سالانى قولداۋعا 39 ملرد. تەڭگە شاماسىندا سۋبسيديا ءبولىندى», دەدى مينيستر. اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلارى وندىرۋشىلەردى جانار-جاعارماي ماتەريالدارىمەن جانە وزگە دە ماتەريالدىق-تەحنيكالىق رەسۋرستارمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى شەشىلگەن.
كۇزگى دالا جۇمىستارىنا ءبىر ليترىنە شامامەن 91 تەڭگەگە تۇراقتى باعا بويىنشا 410 مىڭ توننا ديزەل وتىنى ءبولىنىپتى, بۇل نارىق باعاسىنان 10 پايىزعا تومەن. بۇدان باسقا, استىقتى كەپتىرۋدى ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن قوسىمشا 41,8 مىڭ توننا ديزەل وتىنى ءبولىنىپتى.
توزىعى جەتكەن تەحنيكا جۇمىسقا كەدەرگى
ا.مامىتبەكوۆ بيىل اۋا رايى كۇردەلى بولعاندىقتان, بىرقاتار جۇيەلى قيىندىقتار دا كەزىككەنىن اتاپ ءوتتى. ماسەلەن, تەحنيكانىڭ جەتىسپەۋشىلىگى, ولاردىڭ توزۋى جانە نورمالى مەرزىمنەن ارتىق پايدالانىلۋى سىندى ماسەلەلەر جۇمىسقا «تۇساۋ». اتاپ ايتساق, تراكتورلار مەن كومباينداردىڭ جاڭارتىلۋ دەڭگەيى رەسپۋبليكا بويىنشا ورتا ەسەپپەن تيىسىنشە 1,2 پايىز جانە 2,3 پايىزدى قۇرايدى, ال اقمولا, اقتوبە, باتىس قازاقستان, قاراعاندى, پاۆلودار وبلىستارىندا بۇل كورسەتكىش بۇدان دا تومەن. رەسپۋبليكا بويىنشا تراكتورلار مەن دانسەپكىشتەردىڭ 92 پايىزى, كومباينداردىڭ 73 پايىزى 2003 جىلعا دەيىن شىعارىلعاندار. وسىنىڭ سالدارىنان ماۋسىمدىق دالا جۇمىستارىن, اتاپ ايتقاندا, ەگىن سەبۋ جانە جيناۋدى دەر ۋاقىتىندا جانە ساپالى ءجۇرگىزۋ ساقتالمايدى, بۇل ءوز كەزەگىندە ءتۇسىمدىلىككە جانە ونىمدەردى ءوندىرۋ كولەمىنە كەرى اسەرىن تيگىزەدى, دەدى مينيستر.
سۋبسيديالاۋ دۇرىس جۇرگىزىلمەي وتىر
بيىلعى جىلدان باستاپ تەحنيكالىق قايتا جاراقتاندىرۋ ماقساتىندا اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىنىڭ ليزينگىن سۋبسيديالاۋ بويىنشا باعدارلاما باستالدى, الايدا ول اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسى ءوندىرىسىنىڭ ناشار اقپاراتتاندىرىلۋىنىڭ جانە باسقا دا سەبەپتەردىڭ سالدارىنان تەك 17 پايىز عانا يگەرىلدى, دەدى اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى. 2014 جىلدان 2016 جىلعا دەيىن كەدەن وداعىنىڭ اياسىندا قازاقستان ءۇشىن جىلىنا 300 كومباين جەتكىزۋگە يمپورتتىق كۆوتا ەنگىزىلىپتى. بۇل رەتتە جارتىجىلدىقتىڭ قورىتىندىسى بويىنشا كۆوتانىڭ 70 پايىزدان استامىن العان جاعدايدا ونى كوبەيتۋگە مۇمكىندىك بەرىلەدى. وسىعان بايلانىستى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار كورسەتىلگەن كۆوتانى الۋ ماقساتىندا كومباينداردى جەتكىزۋشىلەر, ليزينگتىك كومپانيالار, قارجى ينستيتۋتتارى مەن اگرارشىلار اراسىندا تىعىز ىنتىماقتاستىقتى قامتاماسىز ەتۋ قاجەت, دەدى مينيستر. جالپى العاندا, ماشينا-تراكتور پاركىن جوعارى ونىمدىلىكتى جانە قۋاتتى جاڭا تەحنيكامەن جاڭارتۋ جونىندەگى جۇمىستاردى كۇشەيتۋ كەرەك, بۇل اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلارىن وندىرۋشىلەردىڭ اۋا رايىنىڭ جاعدايىنا كىرىپتارلىعىن بولدىرماۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
مينيستر ءوز بايانداماسىندا اعىمداعى جىلى قازاقستان استىق جانە استىق ەكۆيۆالەنتىندەگى ۇندى ەكسپورتتاۋدى ارتتىرعانىن دا جەتكىزدى. ا.مامىتبەكوۆتىڭ حابارلاۋىنشا, 1 شىلدەدەن باستاپ استىق ەكۆيۆالەنتىندەگى ۇندى قوسا ەسەپتەگەندە 2,8 ملن. توننا استىق ەكسپورتتالعان.
نان باعاسى تۇراقتى بولۋى ءتيىس
پرەمەر-مينيستر س.احمەتوۆ ەگىن ناۋقانىنا قاتىستى جۇمىستاردى قورىتىندىلاي كەلە, اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنەن جىل سايىن تۇراقتى مولشەردە ءونىم الۋدى تالاپ ەتتى. «جالپى ايتقاندا, ءونىم از الىنعان جوق. ارينە, استىق جيناۋ كەزىندە اۋا رايى دا ەلەۋلى اسەر ەتەدى. تەك سوڭعى ءۇش جىلدى الىپ قاراعاندا, ءداندى داقىلداردىڭ جالپى ءتۇسىمى 14 پەن 27 ملن. توننا ارالىعىندا اۋىتقىپ وتىرعان. سوندىقتان اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنە اگرارلىق ينستيتۋتتارمەن بىرلەسە وتىرىپ, جاڭا تەحنولوگيالار ەنگىزۋ كەرەك. ونىڭ ناتيجەسى, اۋا رايىنىڭ قانداي بولعانىنا قاراماستان, تۇراقتى مولشەردە ءونىم الۋ بولۋى ءتيىس», دەدى س.احمەتوۆ. ونىڭ ايتۋىنشا, ەگىس القاپتارىن دامىتۋ باياۋ جۇرگىزىلۋدە. سونداي-اق, ۇكىمەت باسشىسى اشم-عا «قازاگرومەن» جانە وبلىس اكىمدەرىمەن بىرلەسە وتىرىپ, جينالعان ءونىمدى ساقتاۋعا, ودان ءارى ءوز ەلىمىزدە جانە شەتەلدەردە ساتۋعا شارالار قولدانۋ قاجەتتىگىن تاپسىردى. سونىمەن قاتار, ول مال شارۋاشىلىعىن ازىق-ت ۇلىكپەن, جەمشوپپەن قامتاماسىز ەتۋگە تاپسىرما بەردى. سونداي-اق, وبلىس اكىمدەرىنە ۇن مەن الەۋمەتتىك ناننىڭ باعاسىن ءجىتى باقىلاۋدا ۇستاپ وتىرۋ قاجەتتىگىن تاعى دا ءبىر ەسكە سالدى.
جول قاۋىپسىزدىگىنە قاتاڭدىق قاجەت
ۇكىمەت وتىرىسىنىڭ كۇن تارتىبىندەگى كەلەسى ماسەلە جول قوزعالىسىنىڭ قاۋىپسىزدىگى جايىندا ىشكى ىستەر ءمينيسترى قالمۇحانبەت قاسىموۆ باياندادى. ول ەلدەگى اۆتوجولدارداعى اپاتتىلىقتى قىسقارتۋ ماقساتىندا قازاقستان ءىىم جول-كولىك وقيعالارىن توپوگرافيالىق تالداۋ جاساۋدى ەنگىزۋدى جوسپارلاپ وتىرعانىنا توقتالدى. بۇدان وزگە, ۆەدومستۆو باسشىسى قالا سىرتىنداعى جولداردى باقىلايتىن بولىمشەلەردىڭ سانى 500 بىرلىككە ارتتىرىلعانىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن قاتار, 1 قاراشادان باستاپ وبلىس ورتالىقتارىندا جانە ءىرى قالالاردا جول-پاترۋلدىك پوليتسياسىنىڭ بىرىكتىرىلگەن بولىمشەلەرى قىزمەتكە كىرىسىپتى. نەگىزى, بۇل جولداردا, كوشەلەردە جانە باسقا دا قوعامدىق ورىنداردا ءتارتىپتى قامتاماسىز ەتۋدىڭ جاڭا فورماسى مەن ءتاسىلى بولىپ تابىلادى, دەدى مينيستر.
ق.قاسىموۆتىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, ەندى ماس جۇرگىزۋشىلەرگە 500 اەك-كە دەيىنگى كولەمدە ايىپپۇل سالىنادى نەمەسە 300 ساعاتقا دەيىن قوعامدىق جۇمىستارعا تارتىلادى, نە بولماسا 6 ايعا دەيىنگى مەرزىمگە قاماۋعا الىنادى. سونداي-اق, ۆەدومستۆو پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ موبيلدىك الكوتەستەرلەردى قولدانۋىن ەنگىزۋگە مۇددەلى. بۇل قىزمەت ورنىنان كەتپەي-اق, ماس كۇيىندە اۆتوكولىك جۇرگىزەتىن جۇرگىزۋشىلەردى جەدەل انىقتاۋعا جانە وسىنداي تۇلعالاردى كۋالاندىرۋدى وتكىزۋگە جۇمسالاتىن ۋاقىتتى ايتارلىقتاي ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, دەدى مينيستر.
زاڭ بۇزۋشىلىقتاردىڭ جەتى قۇرامى بويىنشا ايىپپۇلدىق ىقپال ەتۋ شارالارى ارتتىرىلۋدا ەكەن. ماسەلەن, جىلدامدىقتى 10-20 كم/ساع ارتتىرۋ ايىپپ ۇلى 5 اەك-تەن 10 اەك-كە دەيىن ارتتىرىلادى. سونداي-اق, جاڭارتىلعان قۇجاتتا بارلىق زاڭ بۇزۋشىلىقتار بويىنشا جۇرگىزۋ كۋالىگىنەن التى ايعا ايىرۋدى ەنگىزۋ ۇسىنىلۋدا, بۇرىن ولارعا ءۇشىنشى رەت قايتالانعان جاعدايدا عانا ايىپپۇل قاراستىرىلعان بولاتىن. بۇدان وزگە, قارسى باعىتتاعى جولعا شىققانى جانە جىلدامدىقتى 40 كم/ساع استامعا ارتتىرعانى ءۇشىن بۇرىن ايىپپۇل سالىنسا, ەندى اۆتوكولىكتى جۇرگىزۋ قۇقىعىنان ايىرۋ جازاسى كۇتىپ تۇر. زاڭعا سايكەس قارسى جولعا شىعۋعا 15 اەك ايىپپۇل, ال جاڭا زاڭ بويىنشا ءبىر جىلعا جۇرگىزۋ كۋالىگىنەن ايىرۋ قاراستىرىلعان. ۇكىمەت وتىرىسىندا بۇل ماسەلە بويىنشا توتەنشە جاعدايلار, دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا مينيسترلەرى دە قوسىمشا بايانداپ, جول-كولىك وقيعاسىن ازايتۋعا قاتىستى ءوز سالالارىندا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار جايىندا ەسەپ بەردى.
جەمقورلىققا جول بەرىلمەۋى كەرەك
پرەمەر-مينيستر س.احمەتوۆ كولىك قوزعالىسى سالاسىندا زاڭنامانى كۇشەيتۋ كەيىن جول-پاترۋلدىك قىزمەتىندە جەمقورلىقتىڭ ارتۋىنا الىپ كەلۋى مۇمكىندىگىن ەسكەرتىپ, ونىڭ الدىن الۋ باعىتىندا دا ءتيىستى شارالار ورىندالىپ, جۇمىستار اتقارىلۋى كەرەكتىگىن باسا ايتتى. بۇل رەتتە ق.قاسىموۆ تەحنيكالىق قاداعالاۋعا باسا نازار اۋدارىلاتىندىعىن العا تارتتى. ۇكىمەت باسشىسى جۇرگىزۋشىلەر كۋالىگىنەن ايىرىلماۋ ءۇشىن جول ينسپەكتورىنا كەز كەلگەن اقشا كولەمىن ۇسىنۋعا دايىن بولاتىندىعىن ءسوز ەتىپ, «اتاپ ايتقاندا, جول-كولىك وقيعالارىن قىسقارتۋ ءۇشىن زاڭنامانى كۇشەيتۋ ءبىر ماسەلە. ال, جەمقورلىققا قارسى تۇرۋ قالاي ىسكە اسىرىلادى. ونى دا ەستەن شىعارماۋ كەرەك. ويتكەنى, جول-پاترۋلدىك قىزمەتكەرى تاراپىنان جەمقورلىق بەلگىلەرى ارتا ءتۇسۋى ىقتيمال», دەدى. ۇكىمەت باسشىسى ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنە بۇل ماسەلەگە وراي ءتيىستى ۇسىنىستار ەنگىزۋدى تاپسىردى. ءسوزىنىڭ قورىتىندىسىندا ەلباسى بەرگەن ناقتى تاپسىرمالاردان ءتيىستى ناتيجە كۇتىلەتىنىن تاعى ءبىر ەسكە سالدى.
دينارا بىتىكوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان».
