«قازمەديا» ورتالىعىندا پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا ايتقان سىن-ەسكەرتپەلەرى مەن تاپسىرمالارىنا بايلانىستى وتكەن بريفينگتە ءوزىنىڭ ويىمەن ءماجىلىستىڭ قارجى جانە بيۋدجەت كوميتەتىنىڭ مۇشەسى ومارحان وكسىكباەۆ ءبولىستى.
دەپۋتات پرەزيدەنتتىڭ سىندارىن مۇقيات زەرتتەگەنىن ءبىلدىرىپ, ۇكىمەت اتىنا 22 ءتۇرلى سىن ايتىلعانىن جەتكىزدى.
«قازمەديا» ورتالىعىندا پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا ايتقان سىن-ەسكەرتپەلەرى مەن تاپسىرمالارىنا بايلانىستى وتكەن بريفينگتە ءوزىنىڭ ويىمەن ءماجىلىستىڭ قارجى جانە بيۋدجەت كوميتەتىنىڭ مۇشەسى ومارحان وكسىكباەۆ ءبولىستى.
دەپۋتات پرەزيدەنتتىڭ سىندارىن مۇقيات زەرتتەگەنىن ءبىلدىرىپ, ۇكىمەت اتىنا 22 ءتۇرلى سىن ايتىلعانىن جەتكىزدى.
سونىڭ 80 پايىزدان ارتىعى بيۋدجەت قاراجاتىن ءتيىمسىز جۇمساۋعا بايلانىستى سىن-ەسكەرتپەلەر بولدى. سوندىقتان دا, مەن ءسوزىمدى بيۋدجەت پروتسەسىنە ارناماقپىن, دەدى ول. دەپۋتات بۇل ماسەلەنى جاقسى بىلەتىنىن كورسەتىپ, ونى ازىرلەۋ بارىسىندا تۇراقتى سيپاتقا اينالعان ولقىلىقتارعا توقتالدى. الدىمەن, دەدى ول, بيۋدجەتتىك باعدارلامالاردىڭ ورىندالۋىنا جاۋاپتىلار زاڭدى تۇرعىدا بەلگىلەنبەيدى. جوسپارلىق مەرزىمدە بيۋدجەتتىك شىعىستارعا تاپسىرىس بەرگەندە ولار نەگىزسىز ارتىق ەتىپ كورسەتىلەدى. وتكەن ۋاقىت ارالىعىنداعى بيۋدجەتتىك باعدارلامالاردىڭ ورىندالعان, ورىندالماعانى ەسەپكە الىنبايدى. ءتىپتى, باقىلاۋ-تەكسەرۋشى ورگاندار جۇمىسىنىڭ قورىتىندىلارى دا قاپەرگە ىلىنبەيدى. نورما, نورماتيۆ دەگەندەردى ەسەپكە الۋ دا ۇمىتىلعان. بۇلاردى پارلامەنتتە مينيستر ە.دوساەۆتىڭ ءوزى دە مويىندادى. بيۋدجەت قاراجاتىن ءتيىمسىز جۇمساۋ تۇراقتى تۇردە ورىن الىپ وتىر.
ماسەلەن, دەپ جالعادى ءسوزىن دەپۋتات, 2012 جىلدىڭ بيۋدجەت شىعىستارى 98 پايىزعا ورىندالعان. ال ونىڭ تيىمدىلىگى 86 پايىز عانا بولعان. وسىنىڭ كەسىرىنەن كوپتەگەن باعدارلامالاردىڭ اياقسىز قالعاندىعى كورىنىپ تۇر. بۇگىنگى كۇنگى بيۋدجەتتىك زاڭنامادا «قوسىپ جازۋ» دەگەن تۇسىنىك جوق. بىراق ول ءىس جۇزىندە بار. ەلباسى وسىنداي فاكتىلەردى ۇكىمەتتىڭ الدىنا جايىپ سالدى ەمەس پە؟ بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋدى ازىرلەيتىن وكىلەتتى ورگان شىعىستار تاپسىرىسىنداعى دەرەكتەردىڭ دالدىگىن تەكسەرمەيدى.
ەكىنشىدەن, بيۋدجەتتىك باعدارلامالارعا بولىنگەن قاراجاتتاردى اكىمدىكتەردىڭ يگەرە الماۋى ءوز الدىنا, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن بولىنگەن ترانسفەرتتەردى ءتيىمدى جۇمساي بىلمەۋى بىزدە جىلدان-جىلعا قالىپتاسقان تۇراقتى جايعا, ۇكىمەتتىڭ «باس اۋرۋىنا» اينالىپ وتىر. بيىلعى جىلدىڭ 9 ايىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا يگەرىلمەگەن سومانىڭ كولەمى 303 ملرد. تەڭگەنى قۇرايدى ەكەن. سونىڭ 125 ملرد. تەڭگەسىن بيۋدجەتتىك باعدارلامالاردىڭ اكىمشىلەرى, 170 ملرد. تەڭگەسىن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار يگەرە المادى. وسىنىڭ ءوزى جاۋاپكەرشىلىكتى كىمنەن سۇراۋدى بىلمەيتىن حالگە جەتكىزەدى. بۇل دا ۇكىمەت جۇمىسىنىڭ ءجىتى ەمەستىگىن كورسەتەتىن فاكت.
ۇشىنشىدەن, دەپ الىپ ول, ءۇش جىلدىق مەملەكەتتىڭ بيۋدجەتتىڭ ءفورمالدى تۇردە جاسالاتىنىن سىنعا الدى. ويتكەنى, قارجىلىق جىلدىڭ ونە بويىندا وعان بىرنەشە رەت انىقتاۋلار جاسالادى. 2009 جىلدان باستاپ 3 جىلدىق بيۋدجەت قابىلداۋعا كوشكەندە مەملەكەتتىك قارجى ساياساتىنىڭ جالعاسۋىن, العا قويعان مىندەتتەردىڭ شۇعىل وزگەرۋىن رەتتەۋدى, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ءوز شىعىستارىن باقىلاپ وتىرۋدى كوزدەيدى دەگەن ەدىك. الايدا, ءۇش جىلدىق بيۋدجەتتىڭ وسى ارتىقشىلىقتارى ءىس جۇزىندە ورىندالماي وتىر دەپ ايتۋعا بولادى.
تورتىنشىدەن, ەلباسى بيۋدجەت ەسەبىنەن سالىناتىن نىسانداردىڭ العاشقى باعاسى ارتىنان ۇلكەن كولەمگە ارتىپ كەتەتىنىن قاتتى سىنادى, دەي كەلىپ, دەپۋتات ونىڭ ءمانىسىن اشتى. نىساندى جوسپارلاعاندا اسىعىستىققا جول بەرىلىپ, كوممۋنيكاتسيانىڭ مۇمكىنشىلىگى زەرتتەلمەيدى; تەحنيكالىق قۇجاتتامالار تياناقتى جاسالمايدى; قۇرىلىس الاڭى دۇرىس تاڭدالمايدى; مىنە, وسىنىڭ ءبارى, سايىپ كەلگەندە, قۇرىلىستىڭ العاشقى باعاسىن وتە ءۇلكەن كولەمگە ارتتىرىپ جىبەرەدى. بۇعان ورتالىق جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسشىلارى كىنالى, دەدى و.وكسىكباەۆ. وسىندايلاردى بولدىرماس ءۇشىن ۇكىمەت: بىرىنشىدەن, بيۋدجەتتىك باعدارلامالارعا ناقتى جاۋاپتىلاردى قولدانىستاعى زاڭمەن بەكىتىپ الۋى; ەكىنشىدەن, بيۋدجەتتىك سۇرانىستاردىڭ ءدالدىگىن تەكسەرىپ بەرەتىن جاۋاپتى مامانداردى انىقتاۋى; ءۇشىنشىدەن, بيۋدجەت جوباسىن ەسەپ كوميتەتىنە زەرتتەتىپ, ونىڭ قورىتىندىسىن الۋى كەرەك.
جاقسىباي سامرات,
«ەگەمەن قازاقستان».
