قارجى • 07 قازان، 2020

سۇيىتىلعان گاز نارىعى ەلەكتروندى ساۋداعا قاشان كوشەدى؟

178 رەت كورسەتىلدى

2021 جىلدان باستاپ سۇيىتىلعان گاز نارىعى تولىقتاي ەلەكتروندى ساۋدا الاڭىنا شىعارىلۋى كەرەك. الايدا ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى بۇعان دايىن ەمەس سىڭايلى.

مينيسترلىك نارىقتى ەلەكتروندى ساۋدا الاڭىنا كوشىرۋ مەرزىمىن 2024 جىلعا دەيىن سوزۋدى ۇسىنىپ وتىر. ايتپەسە گاز قۇيۋ ستانسالارىنداعى سۇيى­تىل­عان گازدىڭ باعاسى 40 پايىزعا قىمباتتاۋى مۇمكىن. بەلگىلى بول­عان­داي، ەلەكتروندى ساۋدا الاڭى ارقىلى جۇمىس ىستەۋ تاۋەلسىز گاز قۇيۋ ستانسالارىنىڭ وڭ جامباسىنا كەلگەنىمەن، گاز قويمالارى يەلەرىنە ءتيىمسىز بولىپ وتىر.

باسەكەلەستىكتى قورعاۋ جانە دا­مىتۋ اگەنتتىگىنىڭ Open Space فورماتىنداعى جيىنىندا اي­تىل­­عانداي، 2025 جىلى قازاق­ستان­نىڭ سىعىمدالعان گاز سالاسى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ ورتاق نارىعىنا ەسىگىن ايقارا اشۋعا ءتيىس. وسى ورايدا ىشكى نارىقتىڭ باسەكەگە قابىلەتتى بولۋى ءۇشىن كەلەر جىلدان باستاپ سۇيىتىلعان گازدى تۇگەلدەي ەلەكتروندى ساۋدا الاڭىنا شى­عا­رۋ جوسپارلانعان بولاتىن. جىل اياقتالۋعا ءۇش اي قالسا دا، بۇل باعىتتاعى جۇمىستار ءبىر ارناعا تۇسپەي وتىر.

– تاراپتاردىڭ پىكىرىن تىڭ­دادىق. جوسپار مەرزىمىن شە­گە­رۋ­دىڭ بىرنەشە ستسەناريىن پى­سىق­تاۋ كەرەك. ەنەرگەتيكا مينيس­ترلىگى نارىقتى بىردەن ەمەس، كەزەڭ-كەزەڭىمەن ەلەكتروندى ساۋدا الاڭىنا شىعارۋدى ۇسىنىپ وتىر. ياعني، جىل سايىن نارىقتىڭ 25 پايىزى ەلەكتروندى الاڭعا كوشىپ وتىرسا، 2024 جىلى مىندەت تولىق ورىندالماق. بالكىم، مۇنى 4 جىلعا سوزعانشا، 50 پايىزدان شىعارىپ، ەكى جىلدىڭ ىشىندە اياقتاعان ءجون شىعار. ەلەكتروندى الاڭعا قاڭ­تار­دا ەمەس، شىلدەدە كوشسە، حا­لىقتىڭ قالتاسىنا سالماق تۇس­پەي­تىن سەكىلدى. وسى سياقتى بىرنەشە نۇسقانى پىسىقتاعان ابزال. سولاردىڭ نەگىزىندە عانا شەشىم قابىلداۋ كەرەك، – دەدى باسەكەلەستىكتى قورعاۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنىڭ توراعاسى سەرىك جۇمانعارين.

جالپى جاڭادان قۇرىلعان اگەنتتىك ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى مونوپوليانىڭ مۇرتىن بۇزۋعا نيەتتى. اسىرەسە كومىر، جانار-جاعارماي، سۇيىتىلعان گاز نارىق­تا­رىندا دەلدالدار تىم كوپ. بۇل سالادا نەگىزگى ويىنشىلاردىڭ مونوپولياسى ايقىن كورىنىپ تۇر. رەسمي دەرەكتەرگە سۇيەنسەك، نەگىزگى ويىنشىلاردىڭ ۇلەسى مۇناي جانە مۇناي ونىمدەرى نا­رىعىندا 86 پايىزدى، تۇرمىستىق كومىر نارىعىندا 78 پايىزدى،  سىعىمدالعان گاز نارىعىندا 95 پايىزدى  قۇراپ وتىر.

– ارينە، مۇنىڭ قاراپايىم حالىقتىڭ قالتاسىنا تىكەلەي اسەرى بار. ماسەلەن، شۇباركول كومىرىنىڭ كەنىش باسىنداعى باعا­سى – 5 819 تەڭگە. ونى تاسىمالداۋشى 17 ۇيىم بولشەك ساۋداعا 10 117 تەڭگەمەن ساتىپ وتىر. ال بولشەك ساۋداداعى ويىنشىلار قاراپايىم حالىققا كومىردىڭ ءبىر تونناسىن 12 500 تەڭگەگە ءتۇسىرىپ بەرەدى. سوندا كەنىش با­سىن­داعى باعا قاراپايىم تۇر­عىن­عا جەتكەنشە 98 پايىزعا وسەدى. قاراجىرا كومىرى دە ساتىپ الۋشىعا قىمبات كۇيىندە جەتەدى. كەنىش باسىندا 4 117 تەڭگە تۇراتىن بۇل كومىردىڭ كوتەرمە ساۋداداعى قۇنى – 6 288 تەڭگە، قاراپايىم حالىق ءۇشىن – 12 700 تەڭگە. مۇنداعى ۇستەمە باعا ءتىپتى 155 پايىزعا دەيىن جەتىپ جىعىلادى. مۇناي ونىمدەرى نارىعىندا ساناۋلى عانا كومپانيا ۇستەمدىك ەتىپ وتىر.  ولار مۇناي مەن گاز ساۋ­دا­سىنىڭ بارلىق ساتىسىن­دا تىزگىندى يەمدەنىپ العان. ماسەلەن، «قازمۇنايگاز»، «CNPC» كومپا­نيا­لارىنىڭ مۇناي وندىرىسىندەگى ۇلەسى 50 پايىز بولسا، وڭدەۋدەگى ۇلەسى – 100 پايىز. مۇندا دا ساۋدا اشىق الاڭنان تىس جۇرەدى. ياعني كەلىسسوزدەر ەكىجاقتى كە­لىسىمشارت نەگىزىندە بەكىتىلەدى. سايكەسىنشە، اشىقتىق جوق، – دەيدى اگەنتتىك وكىلى ارسەن ىسقاقوۆ.

سۇيىتىلعان گاز نارىعىندا دا وسىعان ۇقساس جاعداي قالىپ­تاس­قان. قازىر تاۋەلسىز گاز قۇيۋ ستانسالارى ءونىمدى تەك گاز­جە­لى­لىك ۇيىمدار ارقىلى عانا ساتىپ الا الادى. ءوندىرۋشى گازدىڭ ءار ءليترىن 16 تەڭگەدەن بەرەدى. قۇبىر يەلەرى ونى گاز قۇيۋ ستانسالارىنا 45 تەڭگەدەن ساتادى. ال ستانسالار كولىك يەلەرىنە 75 تەڭگەمەن وتكىزەدى. ەگەر ءونىم گازجەلىلىك ۇيىمدار ارقىلى ەمەس، ەلەكتروندى ساۋدا الاڭى ارقىلى ساتىلسا، گاز قۇيۋ ستانسالارى ءبىر ليتر سۇيىتىلعان گازعا 29 تەڭگە شىعىندار ەدى. بۇل نارىقتا جىل سايىن 100 مىڭ توننا سۇيىتىلعان گاز ساۋ­                         دالانادى.

ەسكە سالا كەتەيىك، ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى 2020 جىلدىڭ ءۇشىن­شى توقسانىندا سۇيىتىلعان مۇ­ناي گازىنىڭ كوتەرمە ساۋدا­دا­­عى باعاسى قوسىمشا قۇن سالى­عىن­سىز 28 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى دەپ حابارلاعان ەدى. بۇل 2017 جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىنداعى شەكتى باعامەن بىردەي.

سوڭعى جاڭالىقتار

اتىراۋ وبلىسىندا 77 براكونەر انىقتالدى

ايماقتار • 23 قىركۇيەك، 2022

نوۆاك دجوكوۆيچ قازاقستانعا كەلەدى

تەننيس • 23 قىركۇيەك، 2022

اتىراۋدا قوناقۇيدەن ءورت شىقتى

وقيعا • 23 قىركۇيەك، 2022

ۇقساس جاڭالىقتار