قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسى بويىنشا رەسپۋبليكانى باسقارۋ جۇيەسى پارلامەنتتىك-پرەزيدەنتتىك بولىپ تابىلادى. كونستيتۋتسيادا «قىرعىز رەسپۋبليكاسىندا مەملەكەتتىك بيلىك بۇكىل ەل تاراپىنان سايلانعان جوعارعى كەڭەش جانە پرەزيدەنت وكىل بولعان جانە قامتاماسىز ەتكەن حالىقتىق بيلىكتىڭ ۇستەمدىگىنىڭ قاعيدالارىنا نەگىزدەلەدى» دەپ جازىلعان. سونداي-اق اتا زاڭدا مەملەكەت باسشىسى پرەزيدەنت ەكەندىگى بەلگىلەنگەن.
قولدانىستاعى زاڭنامالارعا سايكەس سايلاۋ پارتيالاردى تاڭداۋ جولىمەن ءوتتى. سايلاۋ ناۋقانى باستالعاندا ساياسي دوداعا قاتىسۋدان 44 پارتيا ءۇمىتتى ەكەنىن جاريالاعان ەدى. ايتسە دە, سايلاۋعا 16 پارتيا عانا قاتىستى. «باپ شابا ما, باق شابا ما؟» دەگەندەي, وسى ساياسي الاماندا قاي پارتيانىڭ وق بويى وزىق ەكەنى انىق كورىندى. ءبىر ايلىق ۇگىت-ناسيحات كەزىندە سايلاۋشىلاردىڭ كوڭىلىنەن شىققاندار جەڭىسكە جەتىپ, باعى جانباعاندار مارەگە جەتە المادى. بۇلاي دەيتىنىمىز, سوڭعىلارى (جالپى العاندا, ون التىنىڭ كوپشىلىگى) كەيىنگى بەس-التى ايدا پايدا بولعان پارتيالار بولاتىن.
سونىمەن, مارەدەن 4 پارتيا سۇرىنبەي ءوتتى. رەسپۋبليكانىڭ ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ الدىن الا, 5 قازان كۇنگى ساعات تاڭعى 5-تەگى مالىمەتىنە قاراعاندا, «بيريمديك» پارتياسى – 24,51%, «مەكەنيم كىرگىزستان» – 23,88%, «كىرگىزستان» – 8,75%, ء«بۇتۇن كىرگىزستان» 7,12% داۋىس العان.
جوعارعى كەڭەش 120 دەپۋتاتتان تۇرادى. دەمەك, پارلامەنتتە «بيريمديك» – 46, «مەكەنيم كىرگىزستان» – 45, «كىرگىزستان» – 16, ء«بۇتۇن كىرگىزستان» 13 دەپۋتاتتىق مانداتقا يە بولماقشى.
ەسكەرتە كەتسەك, بۇل الدىن الا بەرىلگەن مالىمەت. جوعارعى كەڭەشكە ءوتۋدىڭ 7% شەكتىك مەجەسىنە 6,85%-بەن وكشەلەپ قالعان «مەكەنچيل» پارتياسى دا دەپۋتاتتىق مانداتتان ءۇمىت ۇزبەي, سوڭعى ناتيجەنى كۇتىپ وتىر.
جاڭادان سايلانعان جوعارعى كەڭەشتىڭ ءبىرىنشى جينالىسىندا ۇكىمەت تولىق قۇرامدا وتستاۆكاعا كەتەدى. بۇل ۇكىمەت باسشىسى جانە ۇكىمەت مۇشەلەرىنىڭ بارلىعى قىزمەتىنەن كەتەدى دەگەن ءسوز ەمەس. مينيسترلىك تىزگىنىن كىمدەر ۇستايدى, جاڭادان كىمدەر كەلەدى, بۇلاردى جاڭادان جاساقتالعان پارلامەنتتىك كوپشىلىك كواليتسياسى شەشەتىن بولادى. پارلامەنتكە وتەتىن 4 پارتيانىڭ بىرەۋى ء«بۇتۇن كىرگىزستان» – وپپوزيتسيالىق پارتيا. ونىڭ ليدەرى – ون جىلدان بەرى وپپوزيتسيادا جۇرگەن, بەلگىلى مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى اداحان مادۋماروۆ.
مۇنىڭ الدىنداعى جوعارعى كەڭەشتىڭ قۇرامىندا 3 قانداسىمىز بولعان ەدى. ۇشەۋى دە وسى سايلاۋعا قاتىسقان-دى. الايدا ولاردىڭ بىرەۋىنىڭ عانا جولى بولدى. ول – گۇلشات اسىلباەۆا. گ.اسىلباەۆا قىرعىزستان ەل اسسامبلەياسىنىڭ قۇرامىنا كىرەتىن قىرعىزستان قازاقتارى قاۋىمداستىعىنىڭ ءتورايىمى قىزمەتىن اتقارادى.
P.S. كەشە بىشكەكتەگى «الاتاۋ» الاڭىنا پارلامەنتكە وتپەي قالعان پارتيالاردىڭ بىرقاتارى, اتاپ ايتقاندا «مەكەنچيل», «چون كازات», «رەفورما», «مەكەن ىنتىماگى», «بير بول», «رەسپۋبليكا» جانە «اتا مەكەن» پارتيالارىنىڭ وكىلدەرى مەن ولاردىڭ جاقتاستارى نارازىلىق شەرۋىنە شىقتى. پارتيا ليدەرلەرى جينالعانداردىڭ الدىندا ءسوز سويلەپ, ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنان سايلاۋدىڭ «العاشقى» دەلىنگەن ناتيجەسىن جوققا شىعارۋدى, سايلاۋدى قايتادان وتكىزۋدى, الدىڭعى ورىنداردى يەلەنگەن 3 پارتيادان جاقىندا بەرىلەتىن مانداتتارىنان باس تارتۋدى تالاپ ەتۋدە.
نازاربەك بايجىگىتوۆ,
جۋرناليست, ارنايى «Egemen Qazaqstan» ءۇشىن
قىرعىز رەسپۋبليكاسى,
بىشكەك قالاسى
