ولاي بولۋى زاڭدى دا. ويتكەنى گاەتانو دونيتسەتتيدىڭ «دون پاسكۋالە» وپەراسىنىڭ پرەمەراسى وسى جىلدىڭ ءساۋىر ايىنان باستاپ جۇلدىزدى ءساتىن ۇزاق كۇتتى. الايدا الەمدى جايلاعان ىندەت ونەر الەمىنىڭ ءبىراز جوسپارىن بۇزدى. سوعان قاراماستان ساحناداعى جارقىن ساتتەرىنىڭ ءباز باياعى قالپىنا قايتا ورالاتىنىنا رياسىز سەنگەن ارتىستەر تىلەگى قابىل بولىپ, وتكەن دەمالىس كۇندەرى «استانا وپەرا» ساحناسىندا يتاليالىق كومپوزيتور گ.دونيتسەتتي قيالىنا ارقاۋ بولعان «دون پاسكۋالە» وپەراسىنىڭ پرەمەراسى ءوتتى.
سپەكتاكلدىڭ قويۋشى ديريجەرى – قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى ابزال مۇحيتدين, قويۋشى رەجيسسەرى – ناتاليا كاگادي. ستسەنوگراف ءارى كوستيۋمدەر بويىنشا سۋرەتشى – مانانا گۋنيا, قويىلىمنىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى – اللا سيمونيشۆيلي. باس حورمەيستەر – قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى ەرجان ءداۋىتوۆ.
«مەن ك ۇلىپ جۇرەمىن, بىراق مەنىڭ جانىمدا جاساندى قۋانىشتىڭ استارىنا جاسىرعان قايعىم بار ەكەندىگى وزگەگە ەمەس, ساعان ءمالىم» – دەپ كومپوزيتور سىر اقتارادى «دون پاسكۋالە» شىعارماسىن جازاردان ءبىراز ۋاقىت بۇرىن تۋىسقانىنا جولداعان حاتىندا. ءسىرا, وپەرانىڭ باستى تەتىگى, وزەگى دە وسىندا جاتسا كەرەك. ويتكەنى «دون پاسكۋالەنىڭ» جانرى اۆتور تاراپىنان كومەديا دەپ انىقتالعانىمەن, تابيعاتى كۇلكىلى دراما, ياعني وپەرا-بۋففاعا كوبىرەك جاقىن.
ايتۋلى وپەرا دانىشپان دونيتسەتتيدىڭ ايگىلى «ليۋچيا دي لاممەرمۋر» جانە «ماحاببات سۋسىنى» (ايتپاقشى, اتالعان وپەرا دا «استانا وپەرانىڭ» سەگىزىنشى ماۋسىمىندا ۇسىنىلماق) وپەرالارىنان كەيىنگى تانىمالدىلىعى بويىنشا ءۇشىنشى تۋىندى بولۋىنان بولەك, ءمىنسىز وپەرا-بۋففانىڭ جارقىن ۇلگىسى. مۇندا وسى جانرعا تيەسىلىنىڭ ءبارى دە جيناقتالعان: قىزىقتى سيۋجەت, ساپالى ءازىل, كيىم اۋىستىرۋلارمەن بايلانىستى كۇلدىرگى جايتتار جانە كومەديا دەل ارتە تۇرىندەگى كەيىپكەرلەر بار.
كومپوزيتور وپەرانى ءىس جۇزىندە ەكى عاسىر بۇرىن جازعانىمەن, شىعارماشىلىق ۇجىم باس كەيىپكەر دون پاسكۋالە مەن بىربەتكەي نورينانىڭ ءساتسىز نەكەلەسۋى تۋرالى سيۋجەتتى XX عاسىرعا اۋىستىرىپتى. ءسويتىپ, دون پاسكۋالە (ەۆگەني چاينيكوۆ) قاريادان ورتا جاستاعى اسەرلى ەر ادامعا اينالدى.
– دونيتسەتتيدىڭ پايىمى بويىنشا, وپەرانىڭ سيۋجەتى ەگدە جاستاعى اۋقاتتى مىرزانىڭ جاس قىزعا ۇيلەنۋ تۋرالى شەشىمىن مازاق ەتۋگە ۇندەيدى. قاي كەزدە بولماسىن, مۇنداي نيەت – ابدەن قالىپتى قۇبىلىس. بىراق ءبىزدىڭ دون پاسكۋالە – قاراپايىم قاۋساعان شال ەمەس, ەگدە تارتسا دا ادام قىزىعارلىق, كۇش-قۋاتى تاسىعان بويداق ازامات. بىزدەگى دون پاسكۋالە – قىمبات قوناقۇيدىڭ يەسى, ومىرىندە نە كەرەكتىڭ ءبارى بار, تولىققاندى ءارى داۋلەتتى كاسىپكەر. سوندىقتان دا ونىڭ جاس تا سۇلۋ ايەلگە ۇيلەنۋگە قاۋقارى بار. دەگەنمەن مەن ونى ءوز قالاعانىنا قول جەتكىزە المايتىن جاعدايعا اكەلىپ تىرەدىم. مۇنىڭ سەبەبى ونىڭ قارت بولۋىندا ەمەس, ماسەلە – ماحاببات ۇشتىگى مەن ونىڭ ىقپالدى جاعدايدان دا كۇشتىرەك سەبەپتەرىنىڭ بولۋىندا, – دەپ ءتۇسىندىردى بۇل شەشىمىنىڭ سىرىن وپەرانىڭ قويۋشى رەجيسسەرى ناتاليا كاگادي.
سپەكتاكلدىڭ بەزەندىرىلۋىنە ارقاۋ بولعان ART NOUVEAU (ارت-نۋۆو) نەمەسە مودەرن ءستيلى دەكادانستىڭ نازىكتىگىن باسا كورسەتىپ تۇر. ءپىشىننىڭ تالعامپازدىعى, ماتەريالداردىڭ ەكلەكتيكاسى, تۇستەر گامماسى ءسان-سالتانات پەن مامىراجايلىق احۋالىن تۋىنداتادى. نەگىزگى وقيعا دون پاسكۋالە دا كورنەتوعا تيەسىلى ريمدىك قوناقۇيدە وتەدى. ياعني ءبىر سوزبەن ايتقاندا, العاشقى ءبولىم بارىنشا باتىل جاسالعان دون پاسكۋالەنىڭ جاتىن بولمەسىنەن باستالادى. سوندىقتان دا بۇل قويىلىمدى كورۋ ءۇشىن جاس شەكتەۋلەرى بار. ەكى بولىمدە دە ءازىل, جاساندىلىق, ۇتقىر قىلىقتار, ال سوڭعىسىندا, ياعني ەكىنشى بولىمىندە ءتۇڭىلۋ مەن اشكەرەلەۋ باسىم.
ساحنا سۋرەتشىسى يتاليالىق مانانا گۋنيانىڭ دەكوراتسيالارى مەن كوستيۋمدەرى كورەرمەن نازارىن ءا دەگەننەن جاۋلاپ الدى. ترانسفورمەر-دەكوراتسيالار – ستسەنوگرافتىڭ زور ەڭبەگى. ال پوەتيكالىق ۆيتراجدار كورەرمەندەر ءۇشىن تارتىمدى سىي بولعانى انىق. تۇتاس قابىرعانى الاتىن ۇلكەن تەرەزەلەر ساحنادا وزىنشە عالامات ءبىر الەم تۇزگەن. دەكوراتسيالاردىڭ ترانسفورماتسياسى ءزاۋلىم قوناقۇيدىڭ كۇندەلىكتى ءومىرىن ىشتەن باقىلاپ وتىرعانداي ايرىقشا اسەرگە بولەيدى. ال BELLE EPOQUE سوڭىنداعى كوستيۋمدەر باستى كەيىپكەرلەردىڭ الەۋمەتتىك ءارى پسيحولوگيالىق سيپاتىن اشۋدا ۇلكەن ءرول اتقارعانىن باسا ايتۋعا ءتيىسپىز. اسىرەسە باس قاھارمان نورينانىڭ (سالتانات احمەتوۆا) ۆيزۋالدى ترانسفورماتسياسى قارقىندى داميدى. رەجيسسەر اتاپ وتكەندەي, بۇل جەردە باس كەيىپكەر دون پاسكۋالەنىڭ بەينەسى جاڭا قىرىنان ۇسىنىلعان. ول كۇلكى تۋدىراتىن قارت ەمەس, ەگدە تارتقان «دەندي», اقسۇيەك «ارىستان» ازامات. ونىڭ كوستيۋمدەرى قاتاڭ ەدۆارديان ستيلىندە جاسالعان جانە كەيىپكەردىڭ سىرباز دا سىمباتتىلىعىن اشۋدا ۇلكەن ءرول اتقارادى. ياعني كورەرمەن رەتىندە تۇيسىنگەنىمىز – مۇنداعى ءاربىر ءارتىستىڭ كوستيۋمى – جەكە-دارا مىنەز-ق ۇلىق, ينديۆيدۋم. سونىسىمەن دە بۇل وپەرا ەرەكشە, بۇرىنعىلارعا ۇقساي بەرمەيدى.
قويىلىمدا باس كەيىپكەر دون پاسكۋالە بەينەسىن ەۆگەني چاينيكوۆ كەيىپتەسە, ونىڭ سەرىكتەسى نورينا رولىندە قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, «استانا وپەرانىڭ» جەتەكشى ءسوليسى سالتانات احمەتوۆا جارقىراي كورىندى. سالتاناتتىڭ ساراپتاۋىنداعى نورينا ءدال كومپوزيتور تۇپنۇسقادا سۋرەتتەگەندەي جالىندى دا قۋ, وتكىر دە شىنايى مىنەزدە مۇسىندەلدى. كورەرمەن قاۋىم شىن مانىندە سوپرانونىڭ تاماشا داۋىسىنان ءلاززات الدى, سونداي-اق ونىڭ ۆوكالدىق شەبەرلىكتى مەڭگەرۋىنىڭ كەرەمەت تەحنيكاسىنا كۋا بولدى. جالپى ورىنداۋشىلار قۇرامىن تاڭداۋدا رەجيسسەر كەيىپكەرلەر ەرەكشەلىگىنە ساي ءدوپ تۇسكەن. باس كەيىپكەرلەردەن بولەك, ەرنەستو بەينەسىندەگى تەنور جان ءتاپين, دوكتور مالاتەستا رولىندەگى جاس ءانشى ەرجان سايىپوۆ ونەرى كوپشىلىك كوڭىلىنە بەرىك بەكىدى. دوكتور مالاتەستا ەرجان سايىپوۆتىڭ دەبيۋتى بولعانىمەن, جاس باريتون جارقىن اكتەرلىك شەبەرلىگىنىڭ ارقاسىندا بارلىق ۆوكالدىق قيىندىقتاردى وڭاي ەڭسەرىپ, پارتياسىن كاسىبي جوعارى دەڭگەيدە ورىنداپ شىقتى.
گاەتانو دونيتسەتتيدىڭ مۋزىكالىق جاۋھارىن ماەسترو ابزال ءمۇحيتديننىڭ ديريجەرلىك ەتۋىمەن «استانا وپەرا» وركەسترى ۇسىندى. مۋزىكانتتار پارتيتۋرانىڭ ءاربىر ءنومىرىن شىنايى ءىنجۋ-مارجان رەتىندە اسا ىجداھاتتىلىقپەن ورىنداپ, باستى كەيىپكەر وبرازىن ۇلكەن جاندىلىقپەن سيپاتتادى. حور ارتىستەرى دە وزدەرىنىڭ شىعارمانى تاماشا ورىنداۋىمەن ءارى ۇيلەسىمدى جۇمىستارىمەن قۋانتتى.
مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن «استانا وپەرا» تەاترى ساحناسىندا ەكى كۇن قاتارىنان زور تابىسپەن وتكەن اتاقتى يتاليالىق كومپوزيتور وپەراسىنىڭ پرەمەراسى وسىلايشا ەستەن كەتپەس ەرەكشە كۇن رەتىندە تاريح قويناۋىنا ەندى. كورەرمەننىڭ تولاسسىز سوعىلعان قوشەمەتىنە قاراپ «دون پاسكۋالە» وپەراسىن تالعامپاز قاۋىم كوڭىلىنەن شىقتى دەپ باعالاۋعا تولىقتاي نەگىز بار. ساحناسىن ساعىنعان ارتىستەر, ساف ونەردى اڭساعان كورەرمەن اراعا جارتى جىل ۋاقىت سالىپ, ۇزاق ۋاقىت ۇزىلىستەن كەيىن وسىلايشا شات-شادىمان كوڭىل-كۇيدە ءبىر-بىرىمەن قايتا قاۋىشتى.
