تەحنولوگيا • 01 قازان، 2020

تسيفرلى دامۋدىڭ 5 باسىم باعىتى

22 رەت كورسەتىلدى

جۋىردا تسيفرلىق دامۋ، يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگى «زەردە» حولدينگىمەن بىرلەسىپ «تۇراقتى دامۋ جولىندا: الەمدى تسيفرلاندىرۋ» تاقىرىبىندا ونلاين-سەسسيا وتكىزدى. كەزدەسۋ بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 75-ءشى ءماجىلىسى اياسىندا ءوتتى.

 

حالىقارالىق دەڭگەيدە وتكەن القالى جيىندا تسيفرلى سالانى دامىتۋدىڭ وزەكتى جانە پەرسپەك­تيۆالى ترەندتەرى بويىنشا بۇۇ باس حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى فابريتسيو حوحشيلد، GIGA جوباسىنىڭ جەتەكشىسى، UNICEF Innovation اعا كەڭەسشىسى كريستوفەر فابيان، ەلىمىزدىڭ تسيفرلىق دامۋ، يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى ءمينيسترى باعدات مۋسين، ساياسي كوشباسشىلار، حالىقارالىق ساراپشىلار، حالىقارالىق ۇيىم­داردىڭ وكىلدەرى ءسوز سويلەدى.

تسيفرلاندىرۋ سالاسىنداعى كوشباسشىلاردىڭ بارلىعى پاندەميا كەزىندە الەم الدىندا تۇرعان نەگىزگى مىندەتتەر­دىڭ بارلىق سالالاردى تسيفرلان­دىرۋعا تىرەلەدى دەگەن ورتاق پىكىردە. اتاپ ايتقاندا دۇنيە ءجۇزىن قاۋىپسىز ءارى ساپالى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى كەزەك كۇتتىرمەيدى. قازاقستان، گۆاتەمالا، ءۇندىستان، نيگەريا، مەكسيكا، ارگەنتينا جانە بانگ­لادەش سياقتى ەلدەردىڭ الدىڭعى قاتارلى ستارتاپتارى ۇسىنىلدى. تسيفرلى تەحنولوگيالار مەن دەرەكتەردىڭ بارلىق الەۋەتىن اشۋعا كومەكتەسەتىن ستارتاپتار تسيفر­لى دامۋ سالاسىنداعى تۇراقتى دامۋ ماقساتتارىن جۇزەگە اسىرۋعا ساي كەلەدى.

مينيستر ءوزىنىڭ العى سوزىندە الەم پاندەميا جاعدايىندا جاڭا شىندىققا جانە جاڭا سىناقتارعا بەيىمدەلۋى كەرەك ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

– COVID-19 پاندەمياسى بىزگە الەمنىڭ وزگەرگەنىن جانە تسيفرلاندىرۋعا بەت العا­نىن كورسەتتى. سوندىقتان پان­دە­ميا بارىسىندا العان سا­باق­­تارىمىزدى، جيناعان تا­جىريبەمىزدى ەسكەرە وتىرىپ «تسيفرلى قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنا وزگەرىستەر ەنگىزىلدى. ۋاقىت تالابىنا سايكەس ءبىز ەلدىڭ تسيفرلى دامۋىنىڭ بەس باسىم باعىتىن ايقىندادىق، – دەدى.

مينيستر ايتقان بەس باعىت­قا جەكە-جەكە توقتالار بولساق، ول: اقپاراتتىق-كوممۋنيكا­تسيا­­­لىق تەحنولوگيالار ينفرا­قۇ­­­رىلىمىن دامىتۋ; تسيفرلى ۇكى­­مەتتى دامىتۋ; حالىقتىڭ تسيفر­­­­لى ساۋاتىن ارتتىرۋ; تسي­فر­­­لى كەڭىستىكتە قاۋىپسىزدىكتى جانە قۇقىقتاردى قورعاۋدى قام­تاماسىز ەتۋ; ەكونوميكا سالالارىن تسيفرلاندىرۋ جانە اۋقىمدى دەرەكتەردى ەنگىزۋ.

ب.مۋسين قا­زاق­ستان­نىڭ تسيفر­­­لاندىرۋ سالا­سىنداعى نە­گىز­گى كورسەتكىش­تەرىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ بايانداماسىندا ايتىلعان­داي، بۇگىنگى تاڭدا ەلىمىزدە حا­لىقتىڭ 97 پايىزى ينتەرنەتكە قول جەتكىزدى. تسيفرلى ساۋات­تىلىق دەڭگەيى 82،1 پايىزعا تەڭ. اۆتوماتتاندىرىلعان مەم­لەكەتتىك قىزمەتتەردىڭ ۇلەسى 83 پايىزعا جەتتى. بۇۇ­ رەي­تينگىندە قازاقستان «ەلەك­ترون­دى ۇكى­مەتتى» دامىتۋ­ بويىن­شا 193 ەلدىڭ ىشىندە 29-ورىندى الادى.

بۇۇ باس حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى فابريتسيو حوحشيلد پاندەميا كەزىندە زاماناۋي تەح­نولوگيالارعا قول جەتكىزە ال­ما­عاندار قيىندىققا تاپ بولۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتىپ، الاڭ­داۋشىلىق ءبىلدىردى.

– الەم بويىنشا 3،6 ميلليارد ادام ءالى كۇنگە دەيىن ينتەر­نەتكە قول جەتكىزە ال­عان جوق. ونىڭ 360 ميلليونى، ياعني 10 پايىزى – 15-24 جاس ارا­لى­عىنداعى جاستار. COVID-19 پان­­­دەمياسى دامۋشى ەلدەردە عانا ەمەس، تەڭسىزدىكتىڭ ءتۇرلى فور­مالارىنىڭ شيەلەنىسۋىنە بايلانىستى اۋىر زارداپتارعا اكەلۋى مۇمكىن، – دەدى ول.

فابريتسيو حوحشيلد بۇۇ باس حاتشىسىنىڭ تسيفرلى ىن­تىماقتاستىق اياسىندا جول كار­تاسىنىڭ ۇسىنىمدارىن ىسكە اسىرۋ، بايلانىسپەن، ينتەرنەتپەن قامتۋ، تسيفرلى ينكليۋزيانى كەڭەيتۋ جانە تسيفرلى الەۋەتتى دامىتۋ جونىندەگى GIGA باستاماسىنا قازاقستاننىڭ قوسىلعانى ەرەكشە ماڭىزدى وقيعا بولعانىن اتاپ ءوتتى. ول UNICEF، حەو جانە قازاقستان جاھاندىق ماقساتتارعا قول جەتكىزۋ جولىندا GIGA-نى ىسكە اسىرۋدا العاش جول اشقانى ءۇشىن العىسىن ءبىلدىردى.

ونلاين رەجىمدە وتكەن جيىن­­­­نىڭ قانشالىقتى ماڭىزدى ەكە­­نىن مينيستر ب.مۋسين ءوزى­نىڭ facebook-تەگى جەكە پاراقشا­سىندا دا اتاپ ءوتتى.

– مەن ءوز تاراپىمنان بىر­نەشە قارا­پايىم ءارى وزەك­تى پروب­لەمالاردى شەشۋ­دى ۇسىن­دىم. بى­رىن­شىدەن، مەم­لەكەتارالىق ەلەك­تروندى قۇ­جات اينالىمىن رەتتەۋ قا­جەت. ويتكەنى ءبىز تسيفر­لى كۇن ءتارتىبى تۋرالى بۇ­رىن­نان­ ايتىپ كەلەمىز، ال ۇي­ىلگەن قاعازدار ءالى كۇنگە اداسىپ ءجۇر.­ ەكىنشىدەن، اۆتوكولىك ساۋ­دا­سىنا قاتىستى ماسەلە بار. كولىكتەر ءبىر ەلدەن ساتىپ الىنىپ، ەكىنشى ەلدە ەرەجە بۇزادى، ال ونىڭ ايىپپ ۇلىن كىمنەن الۋ كەرەكتىگىن بىلمەي­مىز. مىنە، وسى ەكى كەيستى العا تارتىپ، مەن ءاربىر ەلگە باس­تاپقىدا كەم دەگەندە، وسىن­داي 10 سەرۆيستى تاڭداۋدى ۇسىن­دىم، ونى ءبارىمىز بىرلەسىپ پى­سىق­تاپ، ينتەگراتسيالاۋىمىز كەرەك، – دەدى ول.

مينيستر ايتىپ وتكەندەي، جيىندا UNICEF پەن حالىق­ارالىق ەلەكتربايلانىس وداعى GIGA-نىڭ الەمدەگى ءاربىر مەك­تەپتى ينتەرنەتكە قوسۋعا جانە ءاربىر تۇلعانى اقپاراتپەن، مۇم­كىندىكتەرمەن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان باستامالارى تالقىلاندى. پاندەميا كەزىن­دە، قاشىقتان ءبىلىم بەرۋگە كوشۋ جاعدايىندا كوپتەگەن ەلدەر وسى جاھاندىق ارىپتەستىكتى قولدايدى.

– ...بۇۇ باس حاتشىسىنىڭ ورىن­باسارى كەلتىرگەن كەيبىر فاكتىلەر مەنى تاڭعالدىرعانىن اتاپ وتكىم كەلەدى. مىسالى، نيۋ-يوركتە بالالاردىڭ 20 پايىزىنىڭ ونلاين رەجىمدە وقۋىنا جاعداي جاسالماعان. ارينە، پاندەميا شىندىققا وزگەرىس ەنگىزدى، قازىر ءبىز كۇن­دە­لىكتى ونلاين رەجىمدە ىستەيتىن جۇمىس كولەمىن تۇسىندىك، الەم ەندى بۇرىنعىداي بولمايدى. ءبىزدىڭ الدىمىزدا ويلاندىراتىن ماسەلەلەر مەن جاڭا سىن-قاتەرلەر تۇر. ولاردى شەشۋ – ارقايسىمىزدىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىنا مىندەتتى تۇردە وڭ اسەر ەتەتىن مۇلدەم جاڭا دەڭگەيگە شى­عۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سون­دىقتان اسىرا سىلتەمەي، كىش­كەنتاي بولسا دا، ناقتى ىسپەن اينا­لىسۋىمىز كەرەك، – دەدى مينيستر.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

اتىراۋدا 9 بالانى يت تالادى

ايماقتار • 24 قازان، 2020

ۇقساس جاڭالىقتار