ءومىردىڭ قاس-قاعىم ءساتىن قۇندى جادىگەر رەتىندە ۇرپاقتان-ۇرپاققا سىيلاپ كەلە جاتقان فوتوونەر العاش فرانتسيا جەرىندە دۇنيەگە كەلگەن. سودان بەرى دە تالاي ۋاقىت ءوتتى. ءبىزدىڭ ەلىمىزدە دە وسى ونەردىڭ قىرى مەن سىرىن جەتە مەڭگەرگەن ناعىز شەبەرلەر از ەمەس. سولاردىڭ ءبىرى – «فوتوونەر» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى اسىلحان ءابدىرايىم ۇلى ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتە استانا جۇرتشىلىعىنا قوس كىتابىن تانىستىردى.
ءومىردىڭ قاس-قاعىم ءساتىن قۇندى جادىگەر رەتىندە ۇرپاقتان-ۇرپاققا سىيلاپ كەلە جاتقان فوتوونەر العاش فرانتسيا جەرىندە دۇنيەگە كەلگەن. سودان بەرى دە تالاي ۋاقىت ءوتتى. ءبىزدىڭ ەلىمىزدە دە وسى ونەردىڭ قىرى مەن سىرىن جەتە مەڭگەرگەن ناعىز شەبەرلەر از ەمەس. سولاردىڭ ءبىرى – «فوتوونەر» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى اسىلحان ءابدىرايىم ۇلى ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتە استانا جۇرتشىلىعىنا قوس كىتابىن تانىستىردى.
قالىڭ وقىرمانعا «اسىلحاننىڭ فوتوسى» قولتاڭباسىمەن تانىس ءابدىرايىموۆ ءبىر كىتابىن قازاق ءباسپاسوزىنىڭ رىسقالي دۇيسەنعاليەۆ, پەتر رەدكو, بەكمۇحامبەت تىلەكمەتوۆ, جۇنىسبەك پايىزوۆ, قايرات مۇستافين, نۇرعوجا جۇبانوۆ, سيەز باسىبەكوۆ, سايلاۋ پەرنەباەۆ, دەندەرباي ەگىزوۆ, الاشىباي ەسماعامبەتوۆ, نۇرمانبەت قيزات ۇلى, راحىمباي حانالى سياقتى ايتۋلى فوتوشەجىرەشىلەرىنە ارناپتى.
جيناققا ولار تۇسىرگەن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ, جازۋشىلار مۇحتار اۋەزوۆتىڭ, ءسابيت مۇقانوۆتىڭ, ورالحان بوكەيدىڭ, شەرحان مۇرتازانىڭ, كومپوزيتورلار احمەت جۇبانوۆتىڭ, مۇقان تولەباەۆتىڭ, ءشامشى قالداياقوۆتىڭ, كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ, حالىق ءارتىسى عاريفوللا قۇرمانعاليەۆتىڭ, اقىندار جامبىل جاباەۆتىڭ, كەنەن ازىرباەۆتىڭ, ساكەن سەيفۋلليننىڭ, قاليجان بەكقوجيننىڭ, اتاقتى بالۋان قاجىمۇقاننىڭ سيرەك كەزدەسەتىن سۋرەتتەرى ەنگىزىلگەن. سپورت تاريحىنا ەسىمدەرى التىن ارىپتەرمەن جازىلعان تارلانبوزداردىڭ دا, ونەرىمىزگە وشپەس ءىز قالدىرعان كۇمىس كومەي انشىلەر مەن مىڭ بۇرالعان بيشىلەردىڭ دە سۋرەتتەرى وسىندا.
كىتاپقا العىسوزدى حالىق ءارتىسى ءسابيت ورازباەۆ جازىپتى. حالىق جازۋشىسى مۇزافار الىمباەۆتىڭ, قازاق فوتوجۋرناليستيكاسىن زەرتتەۋشى اسكەر يساقوۆتىڭ, بەلگىلى جۋرناليست قالي سارسەنبايدىڭ لەبىزدەرى دە جىلىلىعىمەن جۇرەكتى تەربەيدى.
ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە وقىتۋشىلىق قىزمەتتى قوسا اتقاراتىن اسىلحاننىڭ «فوتوجۋرناليستيكا» دەپ اتالاتىن ەكىنشى كىتابى ستۋدەنتتەرگە وقۋ قۇرالى رەتىندە ۇسىنىلىپتى. بۇل ەڭبەك ءۇش تاراۋدان تۇرادى. العاشقى تاراۋ «فوتوگرافيا, فوتوجۋرناليستيكا جانرلارى» دەپ اتالادى. وندا اۆتور بايىرعى جانە بۇگىنگى اپپاراتتاردى زەرتتەپ, زەردەلەپ, ەگجەي-تەگجەيلى تۇسىندىرۋگە تىرىسقان. سونداي-اق, دايىن سۋرەتتەردى وڭدەۋ تاجىريبەسىن دە ورتاعا سالادى.
ال, ەكىنشى تاراۋدا سالاعا قاتىستى الەمدىك ۇيىمدار, ءبىلىم وشاقتارى جايلى اڭگىمەلەيدى. الماتى قالاسىنداعى تۇڭعىش فوتوستۋديا تۋرالى دا كەڭىنەن ءسوز قوزعايدى. ءۇشىنشى تاراۋدا ساندىق فوتواپپاراتتاردى قالاي تاڭداۋ قاجەتتىگىن, ءساندى سۋرەتكە قالاي ءتۇسۋ, ءتۇسىرۋ كەرەكتىگىن ايتادى. «بۇل كىتاپتار وسى ماماندىققا قىزىعۋشىلىعى بار ءار ادامعا پايدالى دەپ ويلايمىن. مەن بۇل ەڭبەكتەردى تەك ءوزىم جاسادىم دەۋدەن اۋلاقپىن, ەلىمىزدەگى باسقا دا فوتوماماندار كوپ اتسالىستى بۇعان. فوتوسۋرەتتىڭ الەمدىك دامۋ كوشىنەن قازاقستان دا قالىس قالماۋى كەرەك. ارىپتەستەرىمدى وسى ماقساتقا جۇمىلۋعا شاقىرامىن», دەيدى اۆتور.
قوس كىتاپتىڭ تانىستىرىلىمىندا ءسوز العان ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جۋرناليستيكا جانە ساياساتتانۋ فاكۋلتەتىنىڭ دەكانى قايرات ساق بۇگىنگى فوتوجۋرناليستيكانىڭ ءمان-ماڭىزىنا توقتالا كەلە: «قانداي بۇقارالىق اقپارات قۇرالى بولماسىن, فوتوجۋرناليستيكاعا تاۋەلدى. مۇنى ۋاقىت دالەلدەپ وتىر. ماماندار فوتوسۋرەتسىز ەش باسىلىمنىڭ, ءتىپتى, تەلەديداردىڭ ءوزى كوركەمدىك جاعىنان كەمشىن تارتاتىنىنا كوز جەتكىزدى», دەدى.
تۇساۋكەسەر راسىمىندە ا.ءابدىرايىم ۇلى www.photooner.kz سايتىنىڭ وقىرمانمەن قاۋىشقانىن دا جەتكىزدى. وندا قازىرگى فوتوجۋرناليستيكا توڭىرەگىندەگى جاڭالىقتار, ءتۇرلى باعىتتاعى سۋرەتتەر جاريالانىپ تۇرماق. سايت ارقىلى ەلىمىزدەگى فوتوسۋرەتشىلەرمەن دە تىكەلەي بايلانىسۋعا مۇمكىندىك بار.
ەرلان وماروۆ,
«ەگەمەن قازاقستان».
––––––––––––––––––––
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن اۆتور.
