ەكولوگيا • 11 قىركۇيەك، 2020

اق قايىڭدارعا اياماستان قول سالعان

42 رەت كورسەتىلدى

پەتروپاۆلدىڭ 1961 جىلى تۋعان تۇرعىنىنا تيەسىلى ساياجاي ۋچاسكەسىنىڭ اۋماعىندا ءتيىستى رۇقسات قۇجاتتارى رەسىمدەلمەگەن اعاش كەسۋ فاكتىلەرىنىڭ ورىن العانى انىقتالدى، دەپ حابارلايدى Egemen.kz

پەتروپاۆلدىڭ سولتۇستىك جاق شەتىندە "مەششان ورمانى" دەپ اتالاتىن قالىڭ قويناۋ بولاتىن. "مەششانستۆو" دەگەننىڭ ءوزى ەجەلگى رەسەيدەگى قالا تۇرعىندارىنىڭ ءبىر سوسلوۆيەسى عوي، ولارعا نەگىزىنەن قولونەرشىلەر، كوپەستەر سياقتى ەڭبەكقور تۇرعىندار جاتادى. ورماننىڭ ولاردىڭ اتىن العانىنا قاراعاندا سونداي ادامدار دا مۇندا كوپ كەلەتىن بولسا كەرەك. 

كەزىندە قازاق جۇرتشىلىعى اراسىنان دا مۇندا ازاماتتار اتپەن كەلىپ، ساۋىق ەتەدى ەكەن. ماعجان جۇماباەۆتىڭ نەمەرە ءىنىسى عادىلشا قاھارمان ۇلى وسى ورمانعا دەم الۋعا اپپاق بولىپ كيىنگەن اعا-جەڭگەسىن فاەتونمەن اكەلەتىنىن جازىپ كەتكەن. سوندا اپپاق قايىڭدى قالىڭ ورماننىڭ باۋىرىندا ادامدار قىزىقتاپ، ءارى تازا اۋا جۇتىپ،  ءارى اكەلگەن اس-سۋلارىن ءىشىپ، سول جەردە قازاقتىڭ دومبىرامەن ايتقان اندەرىن، تاتاردىڭ سىرنايىن تىڭداپ، راحات ءبىر كۇي كەشەدى ەكەن. قازاقتار مەن تاتارلار، اسىرەسە، ماعجاننىڭ ماڭىنا ءۇيىرىلىپ، اڭگىمە-دۇكەن قۇرىپ، اقىننىڭ اڭگىمەلەرىن، جاڭا ولەڭدەرىن تىڭداۋعا قۇشتار بولعان.   

كەڭەس  وداعى جىلدارىندا ورماننىڭ ونداي دەمالىس ورنى مارتەبەسى بولماسا دا، اعاشتارىن كەسۋگە قاتاڭ تۇردە تيىم سالىنىپ، سىڭسىعان قايىڭدار قالانىڭ شەتىن جەلپىنتىپ تۇراتىن ەدى. تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا سول ورمان ەپتەپ وتالا باستادى. قولى ۇزىندار سول جەردەن ورىن الىپ، اق قايىڭداردى وتاپ، ورنىنا كوتتەدج ۇيلەر تۇرعىزا باستاعان. وتارلاۋدى باستاپ، جەردى ساتۋدى العاش باستاعان اكىمدى دە قالا تۇرعىندارى بىلەدى. الايدا ورماننىڭ نەگىزگى سۇلباسى قالعان ەدى. 

ەندى سول جەردى باعبانشىلاردىڭ پاليانوۆا مارينا الەكساندروۆنا دەگەن حانىم باسقاراتىن "ۆەسنيانكا" ساياجاي كووپەراتيۆى الىپ، "مەششان ورمانىنداعى" سۇلۋ قايىڭداردى ۇزىننان سۇلاتىپ، كەسىپ جاتقان كورىنەدى. مۇنى ءبىر-بىرىنەن ەستىگەن قالا جۇرتشىلىعى، تابيعات جاناشىرلارى ۇلكەن شۋ تۋدىرىپ، الەۋمەتتىك جەلىلەردىڭ بەتىن باسىپ كەتتى. سۋرەتتەر مەن بەينەجازبالاردان اق جەلەكتى قايىڭداردىڭ سۇلاپ جاتقانىن كورگەندە جانى اشىماعان جان جوق شىعار. حالىق ورماندى ساياجاي كووپەراتيۆىنە بەرگەن جەرگىلىكتى بيلىكتى دە جازعىرىپ جاتىر.  بىراق بيلىك اق قايىڭداردىڭ ساقتالۋىن، كەسىلمەۋىن كەلىسىمشارتقا جازعان بولۋى كەرەك، ويتكەنى قالا اكىمدىگىنىڭ تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعىنىڭ وكىلدەرى قالالىق پوليتسيا باسقارماسىنا اعاشتاردىڭ زاڭسىز كەسىلىپ جاتقانىنا شاعىمدانعان. ءبىرىنشى پوليتسيا ءبولىمىنىڭ ءتارتىپ ساقشىلارى تەكسەرۋ جۇرگىزگەندە پەتروپاۆل قالاسىنىڭ 1961 جىلى تۋعان تۇرعىنىنا تيەسىلى ساياجاي ۋچاسكەسىنىڭ اۋماعىندا ءتيىستى رۇقسات قۇجاتتارى رەسىمدەلمەگەن اعاش كەسۋ فاكتىلەرىنىڭ ورىن العانى انىقتالعان. ونى قوجايىننىڭ تاپسىرماسىمەن جالدامالى جۇمىسشىلاردىڭ جۇزەگە اسىرعانى انىقتالدى.

اتالعان قۇقىق بۇزۋشىلىقتارعا جول بەرگەنى ءۇشىن ۋچاسكەنىڭ يەسىنە قاتىستى اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكستىڭ "اعاشتار مەن بۇتالاردى زاڭسىز كەسۋ، جويۋ نەمەسە زاقىمداۋ" بابى بويىنشا ماتەريال جينالىپ، شەشىم قابىلداۋ ءۇشىن پەتروپاۆل قالاسىنىڭ سوتىنا جولداندى.

سوڭعى جاڭالىقتار

قوستانايعا العاشقى قار ءتۇستى

ايماقتار • بۇگىن، 10:02

سالىمشىلارعا 887 پاتەر

ايماقتار • بۇگىن، 09:10

قىسقا دايىندىق تولىق اياقتالدى

ايماقتار • بۇگىن، 07:46

قاجەتتى وتىننىڭ 70%-ى جەتكىزىلدى

ايماقتار • بۇگىن، 07:43

قارسىلاسى اۋىرىپ قالىپتى

سپورت • بۇگىن، 07:38

چەمپيوندار ليگاسى باستالدى

فۋتبول • بۇگىن، 07:36

فرانتسياعا جول ءتۇسىپ تۇر

وقيعا • بۇگىن، 07:33

بوتەنگە سالەم

رۋحانيات • بۇگىن، 07:19

قوس ىشەكتى قوڭىرىم

رۋحانيات • بۇگىن، 07:14

وڭتايلى ينتەگراتسيالانعان جۇيە

ەكونوميكا • بۇگىن، 07:13

نە وقىپ ءجۇرسىز؟

تانىم • بۇگىن، 07:00

بەيساۋات جۇرىسكە شەكتەۋ قويىلدى

ايماقتار • بۇگىن، 06:49

قاۋىپتى ىندەت قايتا كوبەيدى

ايماقتار • بۇگىن، 06:45

ۇقساس جاڭالىقتار