ينتەرۆەنتسيا ەكونوميكالىق وسىمگە قالاي اسەر ەتەدى؟

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جولداۋداعى سوزىمەن ايتقاندا, «قازىرگى تاڭدا بۇل ساياسات كوبىنە ۆاليۋتا نارىعىنداعى قارجىنىڭ شامادان تىس كوبەيىپ كەتۋ قاۋپىنە بايلانىستى تەجەلۋدە. بانكتەر ۆاليۋتا نارىعى جانە ۇلتتىق بانكتىڭ مۇمكىندىكتەرى ارقىلى پايدا تابا الاتىن بولعان سوڭ, ناقتى ەكونوميكانى نەسيەلەندىرۋگە ق ۇلىقتى ەمەس».

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت  توقاەۆ ۆاليۋتا نارىعىن رەتتەۋگە كاپي­تال قوزعالىسىنا قاتىستى پروبلەمالار دا تەرىس ىقپالىن تيگىزىپ جاتقانىن, سول سەبەپ­­تى ۇلتتىق بانكتىڭ قۇرامىنان اق­­شا-نەسيە ساياساتى كوميتەتىن قۇرۋ تۋ­را­­لى شەشىم قابىلدانعانىن ايتتى. بۇل – تەڭگە باعامىن ينتەرۆەنتسيا ارقىلى قالىپ­­­قا كەلتىرۋگە جول بەرىلمەيدى دەگەن ءسوز.

ساراپشى ءىلياس يساەۆ جاڭادان اشىلاتىن كوميتەتتىڭ جۇمىسىن مەملەكەتتىك دەڭگەيدە, تاۋەلسىز ساراپشىلاردىڭ قاتىسۋىمەن ناقتىلاپ الۋ قاجەتتىگىن ايتادى. سەبەبى 1990 جىلداردىڭ سوڭى مەن 2000 جىلداردىڭ باسىندا ۇلتتىق بانككە گ.مارچەنكو توراعالىق جاساعان تۇستا ينفلياتسيالىق تارگەتتەۋ, سوڭىنان ينتەرۆەنتسيالاۋ دەگەن تۇسىنىكتەر قولدانىسقا ەندى. سودان بەرى بۇل ساياسات تەڭگەنى حا­لىققا دا, بيلىككە دە جاعىمدى كارتينادا ۇستاپ تۇرۋدىڭ «كوزىرىنە» اينالدى.

– بانك سەكتورىنداعى ەڭ كۇردەلى قاتەلىكتەر سول كەزدەن باستالدى. اقش-تا, فرج قۇرامىندا ينفلياتسيالىق تار­گەتتەۋ ماسەلەسىمەن اينالىساتىن ار­نايى اگەنتتىك بار. وسى اگەنتتىكتىڭ جۇمى­سىنا ينتەرۆەنتسيالىق باعىت تا كىرەدى. دامۋ جولىنا ەندى تۇسكەن ەلدەر ينتەر­ۆەن­تسيا­نىڭ ءدالىزىن وسى اگەنتتىكتىڭ قاس-قابا­عىنا قاراپ رەتتەپ وتىرادى. 1896 جىلى شۆەد ەكونوميسى, كاپيتال تەورياسى, باعا جانە جالاقى ماسەلەسىمەن اينالىساتىن كنۋت ۆيكسەلل 10 جىل بويى زەرتتەۋدىڭ ناتيجەسىندە سول تەوريانى اينالىمعا ەنگىزدى, – دەيدى ءى.يساەۆ.

قارجىگەر ايتقانداي, ينفلياتسيالىق تارگەتتەۋ, ينتەرۆەنتسيا ەكونوميكاسى دامىعان جاپونيا, اقش ءتارىزدى ەلدەرگە ءتيىمدى. سەبەبى ولاردا ءىجو-ءنىڭ 80 پايىزى بيزنەستىڭ ۇلەسىندە. ۇلتتىق ۆاليۋ­تالارىنا قۋات بەرەتىن ينديكاتور دا سولار. ال قازاقستان ءتارىزدى ەكونوميكاسى شيكىزاتقا تاۋەلدى ەلدەر ءۇشىن ينفلياتسيالىق تارگەتتەۋ نەمەسە ينتەرۆەنتسيا ماسەلەسىمەن اينالىسۋعا ءالى ەرتە. بۇل ەكى جۇيەنىڭ مادەنيەتىن قابىلداۋعا ەكونوميكامىزدىڭ شاماسى جەتپەيدى.

ۆاليۋتا ساۋداسىنا جول اشتى

– مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ كەشەگى جولداۋىندا اقشا-نەسيە ساياساتىنىڭ ىنتالاندىرۋشى رەتىن­دەگى ءرولىن دە كۇشەيتۋ قاجەتتىگىن ايتتى. بانكتەر ۆاليۋتا نارىعى جانە ۇلتتىق بانكتىڭ مۇمكىندىكتەرى ارقىلى پايدا تابا الاتىن بولعان سوڭ ناقتى ەكونوميكانى نەسيەلەندىرۋگە ق ۇلىقتى ەمەس ەكەنىن تاۋەلسىز ساراپشىلار وسىعان دەيىن دە ايتىپ كەلگەن بولاتىن. ەندى بۇل ماسەلە مەملەكەتتىك دەڭگەيدە كوتەرىلدى. جاڭادان قۇرىلاتىن اقشا-نەسيە ساياساتى كوميتەتى ۇلتتىق بانكتىڭ قۇزىرەتىن كۇ­شەيتىپ, جۇيە قۇرۋشى بانكتەردىڭ ىق­پالىن السىرەتەدى. كولەڭكەدە تۇرىپ ىشكى نارىققا ءامىرىن جۇرگىزىپ وتىرعان الپاۋىتتار مەن مەملەكەتتىك مۇددە اراسىنداعى تايتالاس ەندى باستالادى. ولار ينتەرۆەنتسيا ارقىلى پروبلەمالارىن شەشۋ مۇمكىندىگىنەن ايىرىلعىسى كەلمەيدى, ال ۇكىمەتتە ونداي تەتىك ەندى جوق. ەندىگى جەردە ۇلتتىق بانكتىڭ دە, ەكونوميكانىڭ دا كوشىن العا سۇيرەيتىن وسى كوميتەت بولادى, – دەيدى ءى.يساەۆ.

قارجى ساياساتى نەمەسە قارجى نارى­عى قاداعالاۋسىز قالدى دەپ ەشكىم ۇكى­مەتكە دە, ۇلتتىق بانككە دە وكپە ايتا المايدى. نارىقتىڭ بۇل سەگمەنتى ۇلت­تىق بانكتىڭ جانە قارجى نارىعىن قادا­عالاۋ جانە رەتتەۋ اگەنتتىگىنىڭ باقى­لاۋىن­دا. ۇكىمەت كۆازيمەملەكەتتىك سەك­­تور­­دىڭ ۆاليۋتا ءتۇسىمىنىڭ ءبىر بولىگىن ىش­كى نارىق­تا مىندەتتى تۇردە ساتۋ تۋرالى شەشىم شى­عار­عانى بيىل عانا. بۇل شە­شىم ۇلت­تىق قوردىڭ دا مۇمكىندىگى شەك­تەۋلى ەكەنى مەملەكەتتىك دەڭگەيدە مويىن­دال­عان سوڭ عانا قابىلدانعانى بەلگىلى. ساراپ­شى­لار بۇل ءادىس توتەنشە جاعداي كەزىندە قولدانىلاتىنىن ايتادى.

قازاقستاندا ۇلتتىق كومپانيالار­دىڭ ۆاليۋتا تۇسىمدەرىنىڭ ءبىر بولىگىن ساتۋدى مىندەتتەۋ بيىلعى 26 ناۋرىزدا باستالعان-دى. شىلدە ايىندا ۇلتتىق كومپانيالار 200 ملن دوللار ساتتى. بۇل قارجى ۇلتتىق ۆاليۋتانى قولداۋعا باعىتتالدى. ساراپشىلار بۇل ءادىس دوللار تاپشىلىعى كەزىندە تەڭگە باعامىنا ايتارلىقتاي كومەكتەسكەنىن ايتادى. بىراق جەكە سەكتورداعى كومپانيالاردى ۇزاق ۋاقىتقا دەيىن دوللار ساتۋدى مىندەتتەۋگە ۇكىمەتتىڭ دە قۇزىرەتى جوق. كۇنى ەرتەڭ ولار جاپپاي ساتۋدى دوعارعان كەزدە دوللار تاپشىلىعى تۋىنداپ, تاعى بىرنەشە تەڭگەگە قىمباتتاپ كەتۋى مۇمكىن. دەمەك بۇل پاندەميالىق داعدارىس كەزىندە قارجى سەكتورى تۇنشىعىپ قال­ماۋ ءۇشىن قولدانىلعان وتپەلى ساياسات. سول سەبەپتى ۇلتتىق بانك پەن ۇكىمەتكە تەڭگەنى حالىقتىڭ قالتاسى كوتەرەتىن دەڭ­گەيدە ۇستاۋ ءۇشىن جانە ۇلتتىق قورعا سالماق سالماۋ ءۇشىن مۇنداي ءادىستى ۇنەمى جەتىلدىرۋ قاجەت.

قارجىگەر ەرلان يبراگيم ۇلتتىق بانك جانىنان اشىلاتىن اقشا-نەسيە ساياساتى كوميتەتىنە وسى ماسەلە جۇكتەلۋ مۇمكىن ەكەنىن ايتادى. سەبەبى ۇلتتىق بانك پەن قور بيرجاسى قارجىلىق تۇراق­تىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ جانە سىرت­قى فاكتورلاردىڭ اسەرىن شەكتەۋ ماق­ساتىندا 19-20 ناۋرىزدا تەڭگە-دول­لار ساۋداسىن فرانكفۋرت اۋكتسيونى ارقىلى وتكىزۋ تۋرالى شەشىم قابىل­دادى. بۇل ادىسكە ساراپشىلار قور نارى­عى مەن قارجى سەكتورىنىڭ ينتەگراتسيا­لانۋىن جەدەل­دەتەتىن فاكتور دەپ باعا بەرىپ ۇلگەردى. «ساۋدا-ساتتىقتى فرانك­فۋرت اۋك­تسيو­نىمەن وتكىزۋ شەشىمى كليەنت­تەر­دىڭ قازىر­گى سۇرانىسىن قاناعات­تاندىرىپ, ۆاليۋتا نارىعىنداعى تۇراقسىزدىققا جول بەرمەيدى. الداعى ساۋدا-ساتتىقتاردىڭ رەجىمى تۋرالى رەسمي مالىمدەمەلەر ار­قى­لى جەتكىزىلەتىن بولادى» دەلىنگەن ۇلت­تىق بانكتىڭ رەسمي حابارلاماسىندا.

ۇلتتىق قورعا اۋىز سالۋ ازايادى

 وسىعان دەيىن تەڭگە باعامى دالىزدەن شىعىپ كەتكەن كەزدە ونى ينتەرۆەنتسيا ارقىلى رەتتەسە, ەندى قور نارىعى ارقىلى قوسىمشا قارجى كوزدەرىن ىزدەۋگە كىرىستى. بۇل ءوز كەزەگىندە قاجەت كەزدە ۇلتتىق قورعا اۋىز سالا بەرۋدى توقتاتۋى ابدەن مۇمكىن. باس بانك سوڭعى 10-15 جىلدا ۆاليۋتا نارىعىن رەتتەۋمەن نەمەسە تەڭگەنى قولداۋدى كوپ جاعدايدا ينتەرۆەنتسيا كومەگىمەن شەشىپ كەلگەنى بەلگىلى. سول سەبەپتى, «ينتەرۆەنتسيا ەكونوميكالىق وسىمگە قالاي اسەر ەتتى؟» دەگەن ساۋالعا جاۋاپ بەرەر كەزدە كەز كەلگەن ساراپشى كىدىرىپ قالادى. ۇلتتىق بانك ىشكى ۆاليۋتا نارىعىنداعى وكتەمدىككە قاتىستى مالىمەتتەردى 2016 جىلدىڭ قاڭتارىنان باستاپ جاريالاي باستادى. وعان دەيىن ينتەرۆەنتسيا ماسەلەسى «جابىق ەسىك جاعدايىندا» تالقىلانىپ كەلدى.

قارجىگەر مۇرات تەمىرحانوۆ ينتەر­ۆەنتسيا ۇلتتىق بانككە تەك شىعىن اكە­لەتىنىن جەتكىزدى. سول سەبەپتى, ءبىرىنشى كەزەكتە تەڭگەگە اسەر ەتەتىن فاكتورلار كەزەڭ-كەزەڭىمەن ناقتىلانىپ وتىرۋى ءتيىس. قىسقا مەرزىمدى پەرسپەكتيۆادا تەڭ­گەنىڭ ايىرباس باعامى مۇنايعا, سودان كەيىن ازداپ ءرۋبلدىڭ باعامىنا, ۇزاق مەرزىمدى پەرسپەكتيۆادا ينفلياتسياعا تاۋەل­دى. تەڭگەنىڭ رەسەي رۋبلىنەن ايىر­ماشىلىعى, ۆاليۋتا نارىعىندا شەتەلدىك الىپساتارلىق كاپيتال جوق. بۇل ونىڭ اقش-تىڭ فەدەرالدى رەزەرۆتىك ستاۆكاسى تۋرالى شەشىمدەرىنە, دوللار باعا­مى­­نىڭ باسقا ۆاليۋتالارعا قاتىستى وز­گە­رۋىنە جانە الەمدىك نارىقتارداعى ينۆەس­­تور­لاردىڭ كوڭىل كۇيىنە اسەر ەتەتىن باسقا فاك­تورلارعا اسا سەزىمتال ەمەس­تى­گىن بىل­دىرەدى. قارجىگەردىڭ ايتۋىنشا, قازاق­ستاندا مۇنداي مولشەرلەمە سايا­سا­­تى­­نىڭ وزىندىك ەرەكشەلىگى بار. ءبىز­دىڭ ەل­دە تەڭ­گەنىڭ باعاسى, پايىزدىق مول­شەر­­­لەمە دەڭگەيى نارىقتىڭ تالابىنا ەمەس, ۇلت­تىق بانكتىڭ باقىلاۋىمەن وز­گە­­­رە­دى. نا­­رى­قتاعى مۇناي باعاسى قۇ­بىل­­­­مالى بول­­عان­­دىقتان, تەڭگە باعامى دا اقش دول­­لارىنا قاتىستى قۇبىل­مالى بولا­دى. ەكو­­ن­و­­ميكامىزدى ءارتاراپ­تان­دىر­مايىنشا بۇل جاعدايدان قۇتىلا المايمىز.

– ۇلتتىق بانك قارجى نارىعىنا ارالاسپايمىز دەسە دە قاجەت كەزىندە ارالاسۋ قۇقىن ساقتاپ قالدى. ينتەرۆەنتسيادان وزگە, تەڭگە باعامىنا اسەر ەتەتىن تەتىكتەر جەتەدى. ۇلتتىق قور مەن بجزق ۆاليۋتا اكتيۆتەرىن باسقارۋ تەتىگى ۇلتتىق بانك­تە. بىراق ول مۇنداي وپەراتسيالاردى ين­تەر­ۆەنتسيا دەپ ەسەپتەمەيتىنىن بايقاپ ءجۇر­مىز, – دەيدى م.تەمىرحانوۆ.

2019 جىلى قىمبات مۇناي تەڭگەگە نەگە اسەر ەتپەيدى دەگەن تاقىرىپ ترەند بولاتىن. مۇنايدان باق تايا باستاعان كۇننەن تەڭگە مەن اقش دوللارى باعا­سى­نىڭ قىرىق قۇبىلىپ تۇراتىنى ۇي­رەن­شىكتى قۇبىلىسقا اينالدى. سىرت كوز دە مۇناي تەڭگە باعاسىنا تەك جاناما تۇردە عانا اسەر ەتەدى دەگەن پىكىردە. قار­جىگەر ە.يبراگيم 2014 جىلى – 22 ملرد, 2015 جىلى 10 ملرد اقش دوللارى ينتەرۆەنتسيالانعانىن ايتادى. ال 2016 جىلعى كورسەتكىش بۇدان تومەن. 2018 جىلعى ينتەرۆەنتسيا قىركۇيەك ايىندا وتكەنى بەلگىلى. 2019 جىلى تامىز ايىندا دوللار باعامى 380 تەڭگەگە جەتكەن كەزدە دە ۇلتتىق بانك تەك سىرتتاي باقىلاپ وتىردى. ينتەرۆەنتسيا جاسالدى دەگەن رەسمي اقپارات بولعان جوق. 2018 جىلعا دەيىنگى دەرەك بويىنشا 24 ملرد 259,6 ملن اقش دوللارى قايتىپ, 31 ملرد 367 ملن اقش دوللارى قايتپاي قالدى.

تەوريا بويىنشا تەڭگە قىمبات مۇناي باعاسىنىڭ بۋىنان كۇش الۋ كەرەك ەدى. ءبىزدىڭ ۆاليۋتا ەلدەگى ەكونوميكانىڭ جاعدايىنان حابار بەرىپ تۇر. ۇلتتىق بانكتە ىشكى نارىقتاعى قارجى باعامىن رەتتەۋدىڭ 5-10 جىلدىق تاجىريبەسى بولسا, جاعداي بۇلاي ۋشىعىپ كەتپەي, ىشكى نارىق ۆاليۋتا باعامىنداعى قۇبىلمالىققا بەيىمدەلىپ, تەڭگەگە ناعىز نارىقتىڭ ءيسىن سەزدىرە الاتىن ەدى.

– بىراق ۇلتتىق بانك ينتەرۆەنتسيا­لاۋ ارقىلى باعانى سىلاپ-سيپاپ رەتتەۋ مەن الىپساتارلىققا جول بەردى. بۇل ساياسات تەڭگەنىڭ دوللارعا شاققانداعى باعامىن بەلگىلەۋ نەمەسە ۆاليۋتا رەزەرۆتەرىن ۇنەم­دەۋ مىندەتىنە دە ۇقسامايدى. ۇلت­تىق بانك قارجى سەكتورىنىڭ دەنە قىزۋى كوتەرىلىپ بارا جاتسا, دوللاردى ۆاليۋتا اينالىمىنا جىبەرەدى دە, كەرەك كەزدە ونى قايتىپ جيناپ الادى. مۇنداي ساياسات حالىقتىڭ تەڭگەنىڭ ءالسىز ۆاليۋتا ەكەنى جانە وعان وڭ فاكتورلار اسەر ەتپەيتىنى تۋرا­لى تۇسىنىك قالىپتاستىرۋىنا اكەلدى. قار­جى نارىعىنىڭ كاسىبي قاتىسۋ­شى­­لارى دا ۆاليۋتا نارىعىندا نە بولىپ جاتقانىن جانە ونىڭ ۆاليۋتالىق ست­را­تە­گياسىن قالاي قۇرۋعا بولاتىنىن از بىلە­دى. شىندىعىندا, تەڭگەنىڭ نىعايا­تى­­نى­نا ەشكىم سەنبەيدى جانە وسى سەنىم­سىزدىك­­پەن نارىقتىڭ ءوزى ۇلتتىق ۆاليۋتانى ال­سى­رەۋگە يتەرمەلەيدى, – دەيدى ە.يبراگيم.

قارجىگەر ايتقانداي, ۇلتتىق بانك ءۇشىن تەڭگەگە قۋات بەرەتىن فاكتور – ۇلتتىق قور مەن مەملەكەتتىك التىن ۆاليۋتا رەزەرۆى. بيىل ول شامامەن 60 توننا تازارتىلعان التىن قۇيماسىن ساتىپ الا الادى. 2020 جىلعى 7 تامىزداعى جاعداي بويىنشا التىن ۆاليۋتا رەزەرۆىندەگى التىن پورتفوليوسى شامامەن 382 توننانى نەمەسە 25 ملرد دوللاردى قۇرادى. الەمدە يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ ستراتەگياسى ۇلتتىق ۆاليۋتا باعا­مىنا سايكەستەندىرىلەدى. وكىنىشكە قاراي, بىزدە ونداي سايكەستەندىرۋ جوق. ۇلتتىق قوردىڭ ترانسفەرىنەن بولەك, داعدارىسقا قارسى باعدارلاماعا ۇلتتىق قوردان جالپى 4,7 ترلن تەڭگە اۋدارىلدى. سونىڭ وزىندە بيۋدجەتتە ءالى تاپشىلىق بار. بۇل فاكتور ۇلتتىق قوردىڭ دا مۇمكىندىگىنىڭ شەكتەلىپ كەلە جاتقانىن دالەلدەپ تۇر.

بانكتەردى قارجىلاندىرۋدى شەكتەۋ كەرەك

ۇلتتىق قورداعى 60 ملرد دوللار ءتورت جىل بويى بارلىق الەۋمەتتىك مىندەتتەمەلەردى ورىنداۋعا جەتەدى. ەندىگى ماسەلە مەملەكەتتىڭ وسى اقشانى قانشالىقتى ءتيىمدى جاراتا الاتىنىندا بولىپ تۇر. سول سەبەپتى ساراپشىلار رەزەرۆ تاۋسىلماي تۇرعاندا ەكونوميكانى اياققا تۇرعىزۋدىڭ جاڭا امالىن جۇزەگە اسىرۋ كەرەك ەكەنىن ەسكەرتە باستادى.

قارجىگەر ءى.يساەۆ ءبىزدىڭ قولىمىزدا مۇنداي مۇمكىندىكتىڭ بار ەكەنىن ايتادى. بۇل – ينتەرۆەنتسيالىق, ينفلياتسيالىق تارگەتتەۋ جۇيەسىنەن باس تارتۋ.

– نارىق زاڭىنىڭ باستى تالابى سۋدىڭ دا سۇراۋى بار دەگەن ماسەلەمەن تۇيىندەلەدى. بۇگىنگە دەيىن ينتەرۆەنتسيا­لاۋ ءۇشىن ۇلتتىق قوردان قانشا قارجى بولىنگەنىن ەشكىم بىلمەيدى. وسىدان بىرەر جىل بۇرىن عانا 50 ملرد دوللاردان اسىپ كەتكەنى ايتىلدى. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ اقشا-نەسيە ساياساتىنىڭ ىنتالاندىرۋشى ءرولىن دە كۇشەيتۋ كەرەك ەكەنىن, بۇل ساياسات كوبىنەسە ۆاليۋتا نارىعىنداعى قارجىنىڭ شامادان تىس كوبەيىپ كەتۋ قاۋپىنە بايلانىستى تەجەلىپ وتىرعانىن ايتتى. ۇلتتىق قوردان ينتەرۆەنتسياعا بولىنگەن قارجى شەتەل ۆاليۋتاسىن ايىرباستايتىن نۇكتەلەر, قارجى ترەيدەرلەرى ارقىلى حالىققا ساتىلدى. ۆاليۋتانى ساتۋ مەن ساتىپ الۋدىڭ اراسىنداعى ايىرماشىلىق جۇيە قۇراۋشى بانكتەردى دە, ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردى دە قانا­عات­تاندىرادى. ءوندىرىستى, شوب-تى قار­جىلاندىرۋعا كەلگەندە قىرىق ءتۇرلى سىل­تاۋدى ايتىپ شىعا كەلەدى. ەندىگى جەر­دە ۆاليۋتا ايىرباستايتىن ورىندار سانىن شەكتەپ, سول ارقىلى بانكتەردى ۇستە­مە­لەتىپ قارجىلاندىرۋدى توقتاتۋ كەرەك. سول كەزدە عانا وندىرىسكە بانكتەردە شوب-تى نەسيەلەندىرۋگە مويىن بۇرىپ, سونىڭ پايىزىنا قاناعاتتانۋدان وزگە جول قالمايدى, – دەيدى ءى.يساەۆ.

مەملەكەت باسشىسى بۇل جولى بانك­تەر ۆاليۋتا نارىعى جانە ۇلتتىق بانك­تىڭ مۇمكىندىكتەرى ارقىلى پايدا تابا الاتىنىن ايتىپ, ەكىنشى دەڭگەيلى قارجى ينستيتۋتتارىنىڭ باسىنان داۋرەننىڭ وتكەنىن جەتكىزدى. قولى قيمىلداعان بانكتەردىڭ عانا اۋزى قيمىلدايتىن ۋاقىت كەلدى. مۇناي داۋرەنى دە اياقتالىپ كەلەدى. ۇلتتىق بانكتىڭ بۇل سىننان قانشالىقتى ناتيجە شىعاراتىنىن الداعى ۋاقىتتا بىلەتىن بولامىز. قارجى ساراپشىلارى بۇل ۇسىنىستى ىسكە اسىرار بولساق, قارجى سەكتورى ينتەرۆەنتسيالاردىڭ ەمەس, نارىق زاڭدىلىعىمەن داميتىنىن ايتادى.

الماتى