پاندەميا سالدارىنان جەكە سەكتور ءماجبۇرلى وقشاۋلانۋعا جانە كومپانيالاردىڭ قىزمەتىن شەكتەۋگە بايلانىستى قىسىم كورىپ وتىر. حالىقارالىق تاجىريبە كورسەتكەندەي, قازىرگى داعدارىس جاعدايىندا مەملەكەتتىڭ كومەگى, كاسىپورىنداردىڭ قالىپتى جۇمىس ىستەۋى جانە جاعىمسىز ەكونوميكالىق سالدارلاردىڭ الدىن الۋى ءۇشىن قاجەت.
جەكە كومپانيالاردى كەشەندى قولداۋ, ەڭ باستىسى شەكتەۋشى فاكتورلاردىڭ بولماۋى اعىمداعى كەزەڭدە ەرەكشە ماڭىزدى. قارجىلاندىرۋدىڭ جاناما ادىستەرى وزگەرىستەرگە وڭاي بەيىمدەلۋگە مۇمكىندىك بەرەدى جانە جەكە سەكتوردى سۋبسيديالاۋدىڭ يكەمدى قۇرالى سانالادى.
پرەزيدەنتكە تىكەلەي باعىناتىن باسەكەلەستىكتى قورعاۋ جانە دامىتۋ جونىندەگى اگەنتتىكتى قۇرۋ نارىقتا ءادىل باسەكەلەستىكتى قالىپتاستىرۋ جولىنداعى ماڭىزدى قادام. ارالىق وپەراتورلاردىڭ بولۋى پروتسەستەردىڭ بيۋروكراتيالىلىعىن كۇشەيتەدى جانە ەكونوميكانى مەملەكەت يەلىگىنەن شىعارۋعا كەدەرگى كەلتىرەدى. جەكە كاسىپكەرلىك نارىق ءۇشىن ءادىل كۇرەستە سالالاردى دامىتۋ بويىنشا جاڭا ءتيىمدى يدەيالاردى قالىپتاستىرۋعا ىقپال ەتەدى. مەملەكەت ۇزدىك كاسىپكەر ەمەس, ستراتەگيالىق نىسانداردى قوسپاعاندا, ەكونوميكا نارىقتىق جاعدايدا جەمىستى جۇمىس ىستەيدى جانە جەتىلدىرىلەدى.
سونداي-اق مەملەكەت باسشىسى جاريالاعان ماڭىزدى رەفورمالاردىڭ ءبىرى – حالىقتىڭ كاسىپكەرلىك داعدىلارىن تاربيەلەۋ. وقۋشىلار مەن ستۋدەنتتەردى پراكتيكالىق بىلىمگە وقىتۋ جاقىن جانە الىس بولاشاقتا كاسىپكەرلەر سانىنىڭ ارتۋىنا, جەكە سەكتوردىڭ كەڭەيۋىنە ىقپال ەتەدى. بۇل باستاما فيرمالار سانىنىڭ ءوسۋى, ءادىل باسەكەلەستىكتى قالىپتاستىرۋ جانە جۇمىسپەن قامتۋدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن دە, جاستار ءۇشىن دە, ءوز بيزنەسىن قۇرۋ جانە نارىقتىڭ وزگەرەتىن جاعدايلارىنا بەيىمدەلۋ ءۇشىن دە پايدالى بولادى.
ەلدىك باعدارلامالار شولۋلارىنىڭ بىرىندە ەىدۇ قارجىلاندىرۋ كوزدەرىن ۇلعايتۋ ماقساتىندا زەينەتاقى قورىنىڭ قاراجاتىن ءتيىمدى جانە قاۋىپسىز ينۆەستيتسيالاۋدى ۇسىندى. بۇل ماسەلە ەلدىڭ كوپتەگەن ەكونوميستەرىنىڭ تالقىلاۋىنا جاتادى. جولداۋدا اتاپ وتىلگەندەي, پرەزيدەنتى تاپسىرماسى اياسىندا بجزق سالىمشىلارىنىڭ زەينەتاقى جيناقتارىنىڭ ءبىر بولىگىن پايدالانۋ ماسەلەسى پىسىقتالدى جانە 2021 جىلى 700 مىڭنان استام سالىمشى ءوز جيناقتارىنىڭ ءبىر بولىگىن تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋعا, ەمدەلۋگە نەمەسە قارجى كومپانيالارىنا باسقارۋعا بەرۋ ءۇشىن پايدالانا الادى دەپ جوسپارلانۋدا. اتالعان شەشىم حالىقتىڭ كوپشىلىگى ءۇشىن تابىستى قىسقارتۋدىڭ اعىمداعى جاعدايلارىندا ۋاقتىلى قادام.
قازىرگى جاعدايدا ۇزاق مەرزىمدى باسىمدىقتار تۋرالى ۇمىتپاۋ كەرەك. ەىدۇ-مەن ىنتىماقتاستىق شەڭبەرىندە ۇكىمەتكە جاسىل ەكونوميكانى دامىتۋ بويىنشا شارالار ۇسىنىلدى. قورشاعان ورتانى قورعاۋ ۇلتتىق دەڭگەيدە قولداۋدى تالاپ ەتەدى, ال ءتيىستى شارالاردى قابىلداۋ ساياسي ەرىك-جىگەردى قاجەت ەتەدى. قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا تەرەڭ دەكاربونيزاتسياعا نەگىز قالاۋ قاجەتتىگى ايتىلعان. پرەزيدەنت ۇكىمەتكە عىلىمي قوعامداستىقپەن جانە جەكە سەكتورمەن ىنتىماقتاستىقتا جاسىل ءوسۋ بويىنشا ۇسىنىستار توپتاماسىن ازىرلەۋدى تاپسىردى. بيزنەس پەن اكادەميانى تارتۋ وسى ماسەلەنى تەرەڭ جانە كەشەندى زەردەلەۋگە, سونداي-اق تاراپتاردىڭ مۇددەلەرىن ەسكەرە وتىرىپ, ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى ءتيىستى ءىس-شارالاردى ازىرلەۋگە ىقپال ەتەتىن بولادى.
جالپى, مەملەكەت باسشىسى 2020 جىلعى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا قازىرگى زامانعى ماسەلەلەر, ءتيىستى كەشەندى شەشىمدەر بەلگىلەنگەن, سونداي-اق ەلدىڭ ودان ءارى وركەندەۋى ءۇشىن ۇزاق مەرزىمدى مىندەتتەر ايتىلعان.
ساندۋعاش مۇسابەكوۆا,
«ەكونوميكالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى» اق جەتەكشى ساراپشىسى
