مەملەكەت باسشىسى قازاقستان حالقىنا ارناعان جولداۋىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى 11 مىندەتتى ايقىنداپ بەردى.
ءبىرىنشى مىندەت
كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنىڭ تارالۋىنا قارسى ءىس-شارالارعا قاتىسقان مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىن ماتەريالدىق تۇرعىدا ىنتالاندىرۋعا ارنالعان الەۋمەتتىك ۇستەماقى 2020 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن تولەنەدى. ناۋرىز بەن شىلدە ايى ارالىعىندا ماماندارعا ءۇش قاۋىپتىلىك توبى بويىنشا ىنتالاندىرۋ رەتىندە جالپى 59,7 ملرد تەڭگە تولەندى. قوسىمشا 150 ملرد تەڭگە بولىنەدى. ءتيىستى ەسەپتەر قارجى مينيسترلىگىنە جىبەرىلدى.
ء«مينيستردىڭ ۇستەمە اقى بەرۋ تۋرالى بۇيرىعىنا ءساۋىر ايىندا قول قويىلدى. سول ساتتەن باستاپ ينفەكتسيانىڭ اعىمى مەن تارالۋ سيپاتى ايتارلىقتاي وزگەردى. ەگەر پاندەميانىڭ باستاپقى كەزەڭىندە بىزدە كوروناۆيرۋستىڭ سىرتتان كەلۋ جاعدايلارى كوبىرەك بولسا, وندا جازدىڭ ورتاسىندا بىزدە ەل ىشىندە ۆيرۋس كوپتەپ تارالا باستادى, سايكەسىنشە COVID-19 سالدارىنا تىكەلەي قارسى تۇرۋعا قاتىسقان مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ سانى ەداۋىر ارتتى», — دەدى دەنساۋلىق ساقتاۋ ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى.
ەگەر 2020 جىلعى ناۋرىز ايىندا وسى جۇمىسقا قاتىسقان مامان سانى 23 مىڭعا جۋىق بولسا, شىلدە ايىندا بۇل سان شامامەن 82 مىڭ مەديتسينا قىزمەتكەرىن قۇرادى. ۋاقىت وتە كەلە بۇل جۇمىسقا ۆەدومستۆودان تىس مەديتسينالىق ۇيىمدار (قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ جانە باسقا دا كۇش قۇرىلىمدارى مەن ورتالىق مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ گوسپيتالدارى), اسكەري-مەديتسينالىق, سوت-مەديتسينالىق بولىمشەلەردىڭ قىزمەتكەرلەرى تارتىلدى. شىلدەدەن باستاپ 3,5 مىڭنان استام ءموبيلدى بريگادا جۇمىس ىستەيدى, ولاردىڭ قىزمەتكەرلەرى دە كوروناۆيرۋسپەن كۇرەس جۇمىستارىنا تارتىلدى.
ەكىنشى مىندەت
مەملەكەت باسشىسى سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق قىزمەت ماماندارى مەن دارىگەرلەردىڭ جالاقىسىن وسى جىلدان باستاپ كەزەڭ-كەزەڭىمەن ارتتىرۋ جانە 2023 جىلعا قاراي ورتاشا جالاقىنى ەكى ەسە ارتتىرۋ مىندەتىن قويدى. «2021-2023 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۋرالى» زاڭ جوباسىندا وسى شىعىستار قاراستىرىلعان. 2021 جىلى 247 مىڭ مەديتسينا قىزمەتكەرىنىڭ جالاقىسىن كوتەرۋگە جۇمسالاتىن شىعىنداردىڭ جالپى سوماسى 223 ملرد تەڭگەنى, 2022 جىلى — 362 ملرد تەڭگەنى, 2023 جىلى — 557 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى.
ءۇشىنشى مىندەت
دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى حالىقتىڭ دالەلدەنگەن تيىمدىلىگى بار دارىلىك پرەپاراتتارعا قاجەتتىلىگىن ەسكەرە وتىرىپ, يندۋستريا جانە يننوۆاتسيالىق دامۋ مينيسترلىگىنە حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەس وتاندىق فارماتسەۆتيكالىق جانە مەديتسينالىق ونەركاسىپتى دامىتۋ بويىنشا ۇسىنىستار ەنگىزەدى.
«وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردە ەل ىشىندە وندىرىلەتىن بازالىق دارىلەردىڭ ءتىزىمى انىقتالادى», — دەدى م. شورانوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, جىل سايىن بىرىڭعاي ديستريبيۋتوردان ءدارى-دارمەكتەردى ساتىپ الۋدا وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردىڭ ۇلەسى ارتىپ كەلەدى, بۇل جالپى كولەمنىڭ 30%-ىن قۇرايدى, 2024 جىلعا قاراي 80%-عا دەيىن ارتتىرۋ جوسپارلانۋدا. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى فارماتسەۆتيكالىق ءوندىرىستى قولداۋ جانە دامىتۋ ءارى يمپورتقا تاۋەلدىلىكتى تومەندەتۋ ماقساتىندا 10 جىلعا دەيىنگى مەرزىمگە دارىلىك زاتتاردى جەتكىزۋدىڭ ۇزاق مەرزىمدى شارتتارىن جاساسۋ ارقىلى وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردى قولداۋدا. بۇگىنگى تاڭدا 32 وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەرمەن 3 600 ءدارى-دارمەك جانە مەديتسينالىق بۇيىم اتاۋىن جەتكىزۋگە جاسالعان 63 ۇزاق مەرزىمدى شارت ارەكەت ەتىپ تۇر. پاندەميا كەزەڭىندە وتاندىق حيمفارم, نوبەل وندىرۋشىلەرى, مەديتسينالىق بۇيىمدار وندىرۋشىلەرى جانە ت. ب. وندىرىستىك قۋاتتىلىقتى ەداۋىر ارتتىردى (ازيتروميتسين مەن لەۆوفلوكساتسين سەكىلدى كوروناۆيرۋستى ەمدەۋدە سۇرانىسقا اسا يە پرەپاراتتار ءوندىرىسى ارتتى). مەديتسينالىق ماسكالار مەن قورعانىش كوستيۋمدەرىن وندىرۋشىلەردىڭ سانى 6-دان 15-كە دەيىن ارتتى, سونداي-اق دارىلىك زاتتاردىڭ قوسىمشا 50-دەن استام ءتۇرىن شىعارۋ جوسپارلانۋدا. سونداي-اق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ نارىعىنا دارىلىك زاتتار مەن مەديتسينالىق بۇيىمداردىڭ شىعۋىن جەدەلدەتۋ ماقساتىندا دارىلىك زاتتاردى مەملەكەتتىك تىركەۋ كەزىندە كۇنتىزبەلىك 70 كۇنگە دەيىن, ال مەديتسينالىق بۇيىمدار ءۇشىن 5 جۇمىس كۇنىنە دەيىن جەدەلدەتىلگەن ساراپتاما جۇرگىزۋ قاراستىرىلعان.
ءتورتىنشى مىندەت
قازىرگى ۋاقىتتا وڭىرلەر اكىمدىكتەرى 12 مودۋلدىك جۇقپالى اۋرۋلار اۋرۋحاناسىن سالۋدىڭ جانە ەكى اۋرۋحانانى وسى جىلدىڭ قازان ايىندا پايدالانۋعا بەرە وتىرىپ, قايتا جاڭارتۋدىڭ بەلسەندى فازاسىنا كىرىستى. بۇل جۇمىس پاندەميانىڭ ىقتيمال ەكىنشى تولقىنىنا دايىندىق شەڭبەرىندە جۇرگىزىلۋدە جانە ەل حالقىن ۋاقىتىلى جانە ساپالى كومەكپەن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. قازىرگى زامانعى جابدىقتارمەن جاراقتاندىرىلعان قوسىمشا 2 700 ينفەكتسيالىق توسەك ورنى بولادى. قارجىلاندىرۋ جقجك جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن كوزدەلگەن.
بەسىنشى مىندەت
2025 جىلعا قاراي ەل وڭىرلەرىندە ءمجا ەسەبىنەن زاماناۋي 20 ءىرى مەديتسينالىق ورتالىق قۇرىلادى. بۇل حالىقارالىق ساپا تالاپتارىنا سايكەس حالىققا جوعارى تەحنولوگيالىق مەديتسينالىق كومەكتىڭ بارلىق ءتۇرىن كورسەتەتىن, سونداي-اق توسەك ورىن قورىن 50% جاڭارتۋدى قامتاماسىز ەتەتىن كوپبەيىندى اۋرۋحانالار. شامامەن 1,5 ترلن تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلادى. سونداي-اق «حالىق دەنساۋلىعى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى تۋرالى» كودەكسكە سايكەس, ءبىز ۇلتتىق وپەراتور قۇرۋ تۋرالى ۇكىمەت قاۋلىسىنىڭ جوباسىن ەنگىزەمىز.
التىنشى مىندەت
2021 جىلعى جەلتوقسان ايىنىڭ سوڭىنا قاراي نۇر-سۇلتان جانە الماتى قالالارىندا 500 توسەك ورنىمەن ينفەكتسيالىق اۋرۋلار بويىنشا 2 كوپبەيىندى عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعى سالىنادى. بۇل قازىرگى جانە ىقتيمال ەپيدەميولوگيالىق قاۋىپ-قاتەرلەرگە ۋاقىتىلى دەن قويۋعا, عىلىمي-تەحنيكالىق الەۋەتتى شوعىرلاندىرۋعا, سونداي-اق ينفەكتسيالىق قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋ جونىندەگى ۇزدىك الەمدىك پراكتيكالاردى ەل وڭىرلەرىنە تاراتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
جەتىنشى مىندەت
مەملەكەت باسشىسى العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەكتى ۇيىمداستىرۋ تاسىلدەرىن تۇبەگەيلى قايتا قاراۋدى تاپسىردى. مينيسترلىك قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا مەديتسينالىق-سانيتاريالىق كومەك كورسەتۋدى جاقسارتۋ جونىندەگى 2021-2023 جىلدارعا ارنالعان ءتيىستى جوسپاردى ازىرلەيدى, وعان العاشقى مەديتسينالىق-سانيتاريالىق كومەكتىڭ, ەڭ الدىمەن, اۋىل تۇرعىندارىنا قولجەتىمدىلىگىن جاقسارتۋ جونىندەگى ءىس-شارالار كىرەدى.
ء«بىز فەلدشەرلىك-اكۋشەرلىك پۋنكتتەر مەن دارىگەرلىك امبۋلاتوريالاردىڭ جۇمىس ىستەۋىن قامتاماسىز ەتۋ تاسىلدەرىن قايتا قاراپ, ولاردىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن نىعايتۋ جانە كادرلىق قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا شارالار قولدانامىز. كەشەندى اۋديت جۇرگىزىلەدى, جاڭا فەلدشەرلىك-اكۋشەرلىك پۋنكتتەردى, دارىگەرلىك امبۋلاتوريالاردى سالۋ جانە جۇمىس ىستەپ تۇرعاندارىن جوندەۋ بويىنشا ۇسىنىستار ەنگىزىلەدى», — دەپ اتاپ ءوتتى م. شورانوۆ.
سەگىزىنشى مىندەت
مەديتسينالىق كومەكتىڭ قولجەتىمدىلىگىن جاقسارتۋ تەتىكتەرىنىڭ ءبىرى شالعاي وڭىرلەر ءۇشىن كولىك مەديتسيناسىن ودان ءارى دامىتۋ بولادى. اۋىلدىق ەلدى مەكەندەر ءۇشىن اۆتوبۋس بازاسىندا 100 جىلجىمالى مەديتسينالىق كەشەن ساتىپ الىنادى. قولدا بار جمك پاركىن ەسكەرە وتىرىپ, اۋداندىق اۋرۋحانالاردىڭ قاجەتتىلىگى 100%-عا قامتىلادى.
«اتالعان جىلجىمالى كەشەندەر زاماناۋي مەديتسينالىق جابدىقتارمەن, سونىڭ ىشىندە ۋدز-جابدىقتارمەن, ەكگ, زەرتحانالىق اناليزاتورلارمەن, گينەكولوگيالىق زەرتتەۋلەرگە ارنالعان قاراۋ ايماقتارىمەن, تسيفرلىق رەنتگەن اپپاراتتارىمەن جانە ت. ب. جابدىقتالادى. قازان ايىنان باستاپ اتالعان جمك ەلىمىزدىڭ شالعاي وڭىرلەرىنە جەتكىزىلىپ, جۇمىس ىستەيتىن بولادى», — دەپ اتاپ ءوتتى م. شورانوۆ.
توعىزىنشى مىندەت
سونداي-اق 2020 جىلى جەدەل مەديتسينالىق جاردەم قىزمەتىن «قدب-ليزينگ» اق ارقىلى وتاندىق ءوندىرىستىڭ زاماناۋي سانيتارلىق اۆتوكولىگىمەن جاراقتاندىرۋ جوسپارلانعان. بارلىعى 1 167 بىرلىك جەتكىزىلەدى. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى جاو-مەن بىرلەسىپ, مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ جاراقتاندىرىلۋى مەن ينفراقۇرىلىمىنىڭ كەشەندى ءاۋديتىن جۇرگىزەدى. اۋديت ناتيجەلەرى بويىنشا ۇكىمەتكە ۇسىنىستار ەنگىزىلەدى جانە بيۋدجەتتىك ءوتىنىم قالىپتاستىرىلادى. اۋىلداعى دەنساۋلىق ساقتاۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلادى (فەلدشەرلىك-اكۋشەرلىك پۋنكتتەر مەن دارىگەرلىك امبۋلاتوريالاردى سالۋ جانە جوندەۋ قاجەتتىلىگىن انىقتاۋ).
ونىنشى مىندەت
دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى كادر ساياساتىنا قاتىستى ۇزاق مەرزىمدى بولجام (10 جىلعا) ازىرلەنەدى, سونداي-اق ەپيدەميولوگ, ينفەكتسيونيست, رەانيماتولوگ, پۋلمونولوگ, كارديولوگ سەكىلدى تاپشى مەديتسينا ماماندارىن كوپتەپ دايارلاۋ قاراستىرىلعان.
ون ءبىرىنشى مىندەت
«اڭساعان ءسابي» باعدارلاماسى اياسىندا 2021 جىلدان باستاپ ەكو كۆوتاسى 7 ەسەگە ارتادى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن ەسكەرە وتىرىپ, مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ نىسانالى ينديكاتورلارى مەن كورسەتكىشتەرىنىڭ سانىن قىسقارتۋ اياسىندا مينيسترلىك قر دەنساۋلىق ساقتاۋدى دامىتۋدىڭ 2020-2025 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنا وزگەرىستەر ەنگىزۋ بويىنشا ءتيىستى ۇسىنىستار ازىرلەدى.
رەسەيلىك كوروناۆيرۋسقا قارسى ۆاكتسينانى ساتىپ الۋ تۋرالى م. شورانوۆ COVID-19-عا قارسى رەسەيلىك ۆاكتسينانى ساتىپ الۋ ءتارتىبى تۋرالى تولىعىراق ايتىپ بەردى. «رەسەيلىك تىكەلەي ينۆەستيتسيالار قورى مەن قازاقستاندىق “سق-فارماتسيا” جشس اراسىندا كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلدى, ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى كەلىسىمگە قول قويىلدى, بۇل “سپۋتنيك V” رەسەيلىك ءوندىرىسىنىڭ كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنىڭ تارالۋىنىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا قازاقستانعا ۆاكتسينالاردىڭ قاجەتتى كولەمىن بولۋگە كەپىلدىك بەرەدى. الايدا, بۇل رەتتە, كەلىسىم قازاقستان اتالعان ۆاكتسينانى ساتىپ العان جاعدايدا كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمنەن باسقا قانداي دا ءبىر مىندەتتەمەلەردى قاراستىرمايدى», — دەپ ءتۇسىندىردى دەنساۋلىق ساقتاۋ ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى.
ول بۇل كەزەڭدە ۆاكتسينانىڭ قۇنى انىقتالماعانىن اتاپ ءوتتى.
«رەسەي تاراپى ۆاكتسينا نارىققا 2021 جىلعى قاڭتاردان ەرتە شىعا المايدى دەگەن ۇستانىمدى جەتكىزدى, بىراق ۆاكتسينانىڭ شىعۋ مەرزىمى مەن ونىڭ الدىن-الا قۇنى ۆاكتسينا كلينيكالىق سىناقتاردىڭ بارلىق ساتىلارىنان وتكەننەن كەيىن عانا انىقتالادى», — دەدى ول.
ۆاكتسينالار سانىنا كەلەر بولساق, قر دسم قازاقستاندىقتاردىڭ كوروناۆيرۋسقا قارسى يممۋنداۋدى 2 ملن دوزادان استام مولشەردە ساتىپ الۋعا الدىن الا قاجەتتىلىكتى انىقتادى, حالىقتىڭ وسال توپتارىنىڭ ءتىزىمى انىقتالدى: بالالار, ديسپانسەرلىك ەسەپتە تۇرعان ەرەسەكتەر, جۇكتى ايەلدەر, زەينەتكەرلەر, دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە ءبىلىم بەرۋ قىزمەتكەرلەرى. جالپى العاندا, وسى باعىتتاعى جۇمىس جالعاسۋدا, ءبىر مەزگىلدە ۆاكتسيناتسيا مەن يممۋنداۋدىڭ جاھاندىق اليانسى ارقىلى Covax Facility بويىنشا كەلىسسوزدەر, سونداي-اق قىتاي شىعارعان «سينوۆاك» ۆاكتسيناسىن كلينيكالىق سىناۋدى بىرلەسىپ جۇرگىزۋ تۋرالى كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلۋدە, دەگەنمەن بۇل ماسەلە پىسىقتالۋ ساتىسىندا.
سونداي-اق م.شورانوۆ رەسەيلىك ۆاكتسينانىڭ قازاقستاندىق ازىرلەمەلەردەن بولجامدى ايىرماشىلىقتارىن اتاپ ءوتتى. «رەسەيلىك “سپۋتنيك V” ۆاكتسيناسى – بۇل ادەنوۆيرۋستارعا ارنالعان ەكى سەراتيپكە نەگىزدەلگەن ءتىرى ۆەكتورلىق ۆيرۋس ۆاكتسينالارى تۇرىندەگى پرەپارات. بۇل ۆاكتسينانىڭ بەلگىلى ءبىر قارسى كورسەتىلىمدەرى بار.
سوزىلمالى جۇقپالى, رەسپيراتورلىق اۋرۋلارمەن قاتار, بۇل ۆاكتسينانى جۇكتى ايەلدەرگە, ەمىزۋ كەزەڭىندە, سونداي-اق 18 جاسقا دەيىنگى جانە 60 جاستان اسقان ادامدارعا قابىلداۋعا بولمايدى. وسىلايشا, بۇل قارسى كورسەتىلىمدەر ءبىزدىڭ وتاندىق ۆاكتسينالارىمىزدان ايىرماشىلىعى, ەلىمىزدەگى ءالسىز توپتاردى ەگۋدى ايتارلىقتاي شەكتەيدى», — دەدى ءبىرىنشى ۆيتسە-مينيستر. م. شورانوۆ ەرىكتىلەر كوروناۆيرۋسقا قارسى قازاقستاندىق ۆاكتسينانى سىناۋعا قالاي قاتىسا الاتىندىعىن ايتتى.
ونىڭ ايتۋىنشا, كلينيكالىق سىناقتاردى وتكىزۋ وسى زەرتتەۋ جۇرگىزىلەتىن ەلدە ءتۇرلى رۇقسات قۇجاتتارىن الۋدى تالاپ ەتەتىن, كوپ ەڭبەكتى قاجەت ەتەتىن جانە كۇردەلى پروتسەسس. بىرىنشىدەن, بيوەتيكالىق كوميسسيادان ءوتىپ, ءدارى-دارمەكتەردى ساراپتاۋ ورتالىعىنان تىركەۋ كۋالىگىن الۋ قاجەت.
سونىمەن بىرگە بارلىق زەرتتەۋلەر بيوەتيكا قاعيداتتارىنا سايكەس جۇرگىزىلەتىندىكتەن, ەرىكتى, مەديتسينالىق ۇيىم مەن زەرتتەۋ دەمەۋشىسى اراسىندا ءتيىستى اقپاراتتاندىرىلعان كەلىسىمگە قول قويىلۋى ءتيىس. زەرتتەۋدىڭ دەمەۋشىسى وسى زەرتتەۋگە قاتىسقاننان تۋىنداۋى مۇمكىن جاناما اسەرلەرگە بايلانىستى تاۋەكەلدەردى ساقتاندىرۋ تۋرالى زاڭناماعا سايكەس كەپىلدىك بەرەدى.
