كەزىندە اباي اتامىز: «ۇستازدىق ەتكەن جالىقپاس, ءۇيرەتۋدەن بالاعا», دەپ ايتقانداي, ۇستاز جولىن ۇستانعان ادامداردىڭ ءومىرى اسا قۇرمەتكە تولى بولاتىندىعى اقيقات. اسىرەسە, سول ادامداردىڭ كورنەكتى, بەلگىلى ءىرى تۇلعالاردان ءدارىس الۋى, تاربيە كورۋى ولاردى ناعىز ۇستازدىق ونەردىڭ يەسىنە اينالدىرادى ەكەن. ال ءبىز اڭگىمەلەگەلى وتىرعان اۋباكىر بايىش ۇلى دا كەزىندە اتاقتى اقىن سۇلتانماحمۇت تورايعىروۆ سەكىلدى ويشىل, اعارتۋشى, قوعام قايراتكەرىنەن جانە سارسەن امانجولوۆ سياقتى تانىمال عالىمداردان ءدارىس تىڭداپ, ساباق الىپتى. سوندىقتان دا بولسا كەرەك, اۋباكىر بايىش ۇلى اباي اتامىزدىڭ ايتقانىنداي, ءومىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن ۇستازدىق ەتۋدەن جالىقپادى.
كەزىندە اباي اتامىز: «ۇستازدىق ەتكەن جالىقپاس, ءۇيرەتۋدەن بالاعا», دەپ ايتقانداي, ۇستاز جولىن ۇستانعان ادامداردىڭ ءومىرى اسا قۇرمەتكە تولى بولاتىندىعى اقيقات. اسىرەسە, سول ادامداردىڭ كورنەكتى, بەلگىلى ءىرى تۇلعالاردان ءدارىس الۋى, تاربيە كورۋى ولاردى ناعىز ۇستازدىق ونەردىڭ يەسىنە اينالدىرادى ەكەن. ال ءبىز اڭگىمەلەگەلى وتىرعان اۋباكىر بايىش ۇلى دا كەزىندە اتاقتى اقىن سۇلتانماحمۇت تورايعىروۆ سەكىلدى ويشىل, اعارتۋشى, قوعام قايراتكەرىنەن جانە سارسەن امانجولوۆ سياقتى تانىمال عالىمداردان ءدارىس تىڭداپ, ساباق الىپتى. سوندىقتان دا بولسا كەرەك, اۋباكىر بايىش ۇلى اباي اتامىزدىڭ ايتقانىنداي, ءومىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن ۇستازدىق ەتۋدەن جالىقپادى.ول سوناۋ 1895 جىلدىڭ 25 تامىزىندا اكە-شەشەسى اقباستاۋداعى اتا-بابا مەكەنى – ورجىكە قىستاعىنا كوشەر الدىندا, ياعني ناعىز ءبىر ابىر-سابىر كەزدە دۇنيەگە كەلىپتى. سودان كوزى اشىق, كوكىرەگى وياۋ اكەسى بايشىننىڭ ارقاسىندا اۋباكىر ەرتەرەك ەسەيىپ, ەر جەتەدى. ءومىر جولى باستالعان تار زاماننىڭ وزىندە ول جەرگىلىكتى مەكتەپ-مەدرەسەلەردە وقىپ, ساۋاتىن اشادى. كەيىنىرەك, ءوسكەمەندە اشىلعان ورىس-قازاق مەكتەبىندە وقۋىن جالعاستىرىپ, ارتىنشا قازاق دالاسىنداعى العاشقى ءبىلىم وشاعىنىڭ ءبىرى بولعان قاتونقاراعايدىڭ شىڭعىستاۋىندا ءدارىس الادى. مىنە, وسى كەزدە وعان جوعارىدا اتالعان كورنەكتى اقىن, سۇلتانماحمۇت ساباق بەرەدى.
بۇدان كەيىن كەڭەس وداعى ورناعان كەزدە ول ءبىلىمىن ودان ءارى جەتىلدىرۋ ءۇشىن قازاق ينتەلليگەنتسياسى قالىپتاسقان سەمەي قالاسىنداعى مۇعالىمدەر سەمينارياسىندا, ودان پەداگوگيكالىق تەحنيكۋمدا ءبىلىمىن شىڭداپ, 1919 جىلدان باستاپ ءبىرجولاتا تۇراقتى تۇردە ۇستازدىق قىزمەتتى ءومىرىنىڭ اجىراماس ۇستانىمى رەتىندە تاڭداپ الادى. الايدا: «بىلگەنگە مارجان, بىلمەسكە ارزان» دەمەكشى, اۋباكىردىڭ, سونداي-اق سول كەزدەگى بارشا وقىتۋشى-مۇعالىمدەر قاۋىمىنا بۇل ماماندىق ۇلكەن سىن, شەكسىز جاۋاپكەرشىلىكپەن قاتار, ايتىپ تاۋىسا المايتىنداي قيىنشىلىق تا اكەلگەنى بەلگىلى. قۋعىن-سۇرگىندى ايتپاعاننىڭ وزىندە, ءۇش عاسىر پاتشالىق رەسەيدىڭ وتارى بولىپ, قازاق حالقىنىڭ دەنى ءىلىم-بىلىمنەن شەتقاقپاي قالعانىن دا قوسپاعاندا, ياعني سونىڭ وزىندە اۋباكىر تەر توگىپ, ەڭبەك ەتكەن ۇستازدىق كەزەڭ ىشىندە عانا حالقىمىزدىڭ جازۋ-سىزۋ, ءالىپبيى ء(الفاۆيتى) ءۇش مارتە (ارابشا, لاتىنشا, ورىسشا) وزگەرگەنى ادامدارعا قانشاما قيىنشىلىق اكەلگەنىن بۇگىنگى ۇرپاققا تاپتىشتەپ جەتكىزۋ وڭاي ەمەس.
سوندا دا قيىن-قىستاۋ كەزەڭدە ءجۇرىپ, مۇنداي كۇردەلى جۇمىستى ادام ايتقىسىز توزىمدىلىكپەن, شەكسىز ىسكەرلىكپەن جۇزەگە اسىرعان وقىتۋشى-مۇعالىمدەر قاۋىمىنىڭ ءىس-ارەكەتى ەل يگىلىگىنە جاسالعان ەرلىكپەن تەپە-تەڭ دەسەك ارتىق ايتقاندىق بولماس. وسىلايشا, ۇلاعاتتى ۇستازدىقتى اۋباكىر جارتى عاسىرعا جۋىق ۇزبەي-تالماي جالعاستىردى. ەلەۋلى ەڭبەك جولىنىڭ وسى ءبىر كەزەڭىندە وقىتۋشى-ۇستاز ءاۋباكىر كوپتەگەن ۇرپاقتىڭ ساۋاتىن اشىپ, سىندارلى ءومىر جولدارىنا باستاۋ بولعانى دا داۋ تۋعىزبايدى. سولاردىڭ ىشىندە بۇقتىرما ۋەزىندەگى التاي مەكتەبىنىڭ 1919-1923 جىلدارداعى تۇلەكتەرى, وسكەمەن ۋەزىنىڭ مەندەشە, بوكەن بولىستارىنداعى بايتەكە, ماماي» مەكتەپتەرىنىڭ 1923-1930 جىلدارداعى وقۋشىلارى بار. ال قازىرگى باياش وتەپوۆ اتىنداعى ەلدى مەكەندەگى العاشقى وقۋ ورنىن ۇيىمداستىرىپ, 1920 جىلى تۇراقتى مەملەكەتتىك مەكتەپ ساناتىنا قوسقان دا وسى بايشىننىڭ اۋباكىرى بولاتىن.
ودان بەرگى كەزەڭدە ول «جاڭاتالاپ», «جەلدىوزەن», «قوشانتاي», «تۇلكىباي», «كورپەباي» ۇرانحاي بويىنداعى شىعىس قازاقستاننىڭ كوپتەگەن مەكتەپتەرىندە قىزمەت ەتتى. سولاردىڭ ىشىندەگى سوڭعى مولوتوۆ مەكتەبىندە ەل ارداعىنا اينالعان كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى ىزعۇتتى ايتىقوۆتى دا اۋباكىر وقىتقانىن ماقتانىشپەن ەسكە الامىز. سونداي-اق, ءار كەزەڭدەردە ونىڭ شاكىرتتەرى قاتارىندا بولعان, كەيىننەن كورنەكتى قوعام قايراتكەرلەرى, بەلگىلى ەل ازاماتتارىنا اينالعان جۇماجان تاتتىباەۆ, ءشارىپ وتەپوۆ, راحىمباي تولەباەۆ كەڭەس وداعىنداعى قازاقستاننىڭ بىرقاتار وبلىستىق پارتيا كوميتەتتەرىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىلارى لاۋازىمدارىنا كوتەرىلدى جانە ەل اراسىندا كەڭ تانىمال اعايىندى زىكي, ساپا, مۇكىرىم كۇلەنوۆتەر دە ۇستاز اۋباكىر بايشىننان ءدارىس الدى.
مىنە, وسىلايشا, مۇعالىم بولىپ ءجۇرىپ, ەل باسىنا قيىن-قىستاۋ كۇن تۋعاندا ۇلى وتان سوعىسىنا دا العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ اتتاندى. سۇراپىل سوعىستىڭ باسىنان اياعىنا دەيىن قاتىسىپ, جەڭىس تۋىن جەلبىرەتكەن سوڭ ەلگە ورالىپ, ۇستازدىق قىزمەتىن قايتا جالعاستىردى. ءسويتىپ, 1955 جىلى جاسى جەتىپ زەينەتكەرلىككە شىقتى. سودان 30 جىلدان استام ءومىرىن ۇلكەن ۇلى مەن كەلىن بالاسىنىڭ جانىندا جۇبايى كۇلەسىن ەكەۋى نەمەرە-شوبەرەلەرىنە بار بىلگەندەرىن ۇيرەتۋگە ارنادى. تاجىريبەلى ۇستاز-اتا مەن مەيىرىمدى اجەنىڭ ارقاسىندا تۇڭعىش نەمەرەسى ءلايلا اعىلشىن تىلىندە جوعارى ءبىلىم الىپ, سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى مەن بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ تۇراقتى وكىلدىگىندە قىزمەت اتقارۋمەن قاتار, اتاسىنىڭ جولىن جالعاستىرىپ, قىزدار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىندە كوپ جىلدار دوتسەنت بولىپ, ءدارىس وقىدى. ال نەمەرەسى امانتاي ىشكى ىستەر مينيسترلىگىندە جوعارى لاۋازىمدى قىزمەتتە.
جوعارىدا ايتقانىمىزداي, نەمەرەلەرىنىڭ العاشقىسى ءلايلا اتا كاسىبىن ارداقتاپ, ودان ءارى دامىتىپ مۇحيتتىڭ ارعى جاعىنداعى امەريكانىڭ وگايو شتاتىنداعى دەيتون ۋنيۆەرسيتەتىندە اعىلشىن ءتىلىندە ۇزاق ۋاقىت ءدارىس وقىپ, ۇلكەن ماراپاتتارعا يە بولدى. ال شوبەرەسى سوفيا بولسا, بۇل كۇندەرى لوندوندا نانوتەحنولوگيا سالاسىندا ءبىلىمىن شىڭداۋدا.
جاستايىنان حالقىنىڭ ادەبي مۇراسىمەن, ەل اۋزىنداعى جىر-شەجىرە, داستاندارىمەن ۇكىلى بەسىك تەربەتكەن اۋىلدا وسكەن اۋباكىر, ءومىرىنىڭ قارتتىققا قادام باسقان شاعىندا جازۋشى ساپارعالي بەگالين, بەلگىلى اقىن عالي ورمانوۆ, جازۋشى ءسابيت مۇقانوۆپەن بىرگە بولدى. وسىلايشا, اقىرعى دەمى توقتاعانشا حالقىنىڭ مادەني مۇراسىنان قول ۇزبەي, 1986 جىلدىڭ 7 ناۋرىزىندا بالا-شاعاسىنىڭ الدىندا دۇنيەدەن ءوتتى.
الەكساندر تاسبولاتوۆ,
«ەگەمەن قازاقستان».
